Οι Γάλλοι συνηθίζουν να λένε ότι αν κάνεις κάτι δύο φορές, τότε οπωσδήποτε θα ακολουθήσει και μια τρίτη. Πιστός στο παλιό ρητό «Jamais deux sans trois», ο «γκωλιστής» της γαλλικής Αριστεράς Ζαν – Πιερ Σεβενεμάν παραιτήθηκε την περασμένη εβδομάδα από το υπουργικό αξίωμα για τρίτη φορά στην καριέρα του, επειδή διαφωνεί με το σχέδιο της γαλλικής κυβέρνησης για την Κορσική.
Η πρώτη φορά ήταν το 1983, όταν ως υπουργός Βιομηχανίας διαφώνησε με τα μέτρα λιτότητας του Φρανσουά Μιτεράν, και η δεύτερη το 1991, όταν ως υπουργός Αμυνας διαφώνησε με την εμπλοκή της Γαλλίας στον πόλεμο του Κόλπου.
Αυτή τη φορά ήταν το σχέδιο του φίλου και συναπόφοιτού του από την ΕΝΑ Λιονέλ Ζοσπέν για την παραχώρηση μερικής αυτονομίας στο νησί της Κορσικής που έκανε το ποτήρι να ξεχειλίσει. Η παραίτηση δεν εξέπληξε κανέναν, γιατί ο πρώην υπουργός είχε από καιρό εκφράσει τη διαφωνία του με την απόπειρα της γαλλικής κυβέρνησης να δώσει μια λύση στο πρόβλημα της Κορσικής, που απασχολεί τη γαλλική κοινωνία τα τελευταία 25 χρόνια.
Το ορεινό νησί της Κορσικής, με τους σκληροτράχηλους κατοίκους οι οποίοι δεν νιώθουν καθόλου Γάλλοι, ανήκει στη Γαλλία από το 1789 με ψήφισμα της Επανάστασης. Το πιο διάσημο τέκνο της Κορσικής, ο Ναπολέων Βοναπάρτης, ήταν αυτός που ένωσε οριστικά τις τύχες του φτωχού νησιού με τη Γαλλία, αλλά ουδέποτε εξαλείφθηκε η αντίληψη της διαφορετικότητας που κυριαρχούσε ανάμεσα στους Κορσικανούς. Η έλλειψη πλουτοπαραγωγικών πόρων έδιωχνε μακριά τους κατοίκους και έδωσε την ευκαιρία σε μαφιόζικες οργανώσεις να αποκτήσουν ισχύ.
Το αυτονομιστικό κίνημα αναπτύχθηκε στα μέσα της δεκαετίας του ’70, όταν άρχισαν οι δολοφονίες και οι βομβιστικές επιθέσεις σε στόχους του γαλλικού κράτους, που ποτέ όμως δεν πήραν την έκταση που έχουν σε άλλες περιοχές της Ευρώπης με ανάλογα προβλήματα. Η γαλλική κυβέρνηση επί πρωθυπουργίας Πιερ Μορουά παραχώρησε το 1982 ένα ιδιαίτερο καθεστώς στην Κορσική, που απέκτησε δική της Εθνοσυνέλευση με βουλευτές εκλεγόμενους απευθείας από τον λαό. Η βία δεν σταμάτησε και κορυφώθηκε το 1998 με τη δολοφονία του νομάρχη Κλοντ Ερινιάκ από τους εθνικιστές.
Τον περασμένο χειμώνα ο κ. Ζοσπέν άρχισε για πρώτη φορά διάλογο με όλους τους κορσικανούς πολιτικούς, τους οποίους δέχτηκε μάλιστα στο γραφείο του. Είχε προηγηθεί, τον περασμένο Σεπτέμβριο, η ομιλία του ενώπιον της κορσικανής Εθνοσυνέλευσης, στην οποία είχε τονίσει ότι η καταδίκη κάθε μορφής βίας αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για οποιαδήποτε εξέλιξη.
Το σχέδιο Ζοσπέν για την Κορσική, που οριστικοποιήθηκε το εφετινό καλοκαίρι, σηματοδοτεί την αλλαγή στάσης της γαλλικής κυβέρνησης απέναντι στο πρόβλημα. Για πρώτη φορά το Παρίσι εμφανίζεται πρόθυμο να πάρει ουσιαστικά μέτρα για τη χορήγηση περισσότερης αυτονομίας στο νησί. Το σχέδιο προβλέπει μεταξύ άλλων τη μεταβίβαση νομοθετικών αρμοδιοτήτων στο κοινοβουλευτικό σώμα της Κορσικής και την επέκταση της διδασκαλίας της κορσικανής γλώσσας στα σχολεία του νησιού. Θα υπάρξει μια μεταβατική περίοδος λίγων χρόνων πριν από την επίσημη ένταξη των αλλαγών αυτών στο συνταγματικό πλαίσιο της Γαλλίας, που αναμένεται να έχουν ολοκληρωθεί το έτος 2004. Το γεγονός ότι το σχέδιο Ζοσπέν έγινε ευνοϊκά δεκτό και από το εθνικιστικό κόμμα του νησιού που πρόσκειται σε παραστρατιωτικές οργανώσεις δημιουργεί θετικές προϋποθέσεις για την επιτυχία του. Είναι όμως δύσκολο να προβλέψει κανείς ποια θα είναι η τελική έκβαση, γιατί τα πρόσφατα κρούσματα βίας στην Κορσική γεννούν αρκετές αμφιβολίες για τις προθέσεις των αυτονομιστών. Ο κ. Ζοσπέν σκοπεύει πάντως να καταθέσει το σχετικό νομοσχέδιο στη γαλλική Εθνοσυνέλευση ως το τέλος της χρονιάς και έχει προειδοποιήσει ότι το σχέδιο θα ανακληθεί αν επαναληφθούν τα κρούσματα βίας.
Οι αντιδράσεις στο σχέδιο Ζοσπέν ήταν πολλές και προήλθαν κυρίως από τον χώρο της παραδοσιακής γκωλικής Δεξιάς, που δεν επιθυμεί την εκχώρηση εξουσιών και τη μεταβίβαση αρμοδιοτήτων σε άλλους φορείς. Δεν έλαβαν όμως μεγάλες διαστάσεις, ίσως γιατί το μεγαλύτερο μέρος του πολιτικού κόσμου έκρινε ότι έπρεπε να ληφθούν κάποια μέτρα και ότι τα συγκεκριμένα αποτελούν έναν τίμιο συμβιβασμό. Αυτό πιστεύει και το 41% των γάλλων πολιτικών, ενώ το 34% έχει την άποψη ότι ο κ. Ζοσπέν έλαβε τις αποφάσεις του υπό την πίεση των κορσικανών εθνικιστών.
Η σημαντικότερη αντίδραση προήλθε από τον κ. Σεβενεμάν, έναν πολιτικό που πιστεύει ακόμη στην έννοια του ισχυρού εθνικού κράτους. Γι’ αυτόν τον λόγο εξάλλου έχει αντιταχθεί και στην ευρωπαϊκή ενοποίηση. Ο κ. Σεβενεμάν πιστεύει ότι με το σχέδιο Ζοσπέν για την Κορσική παραβιάζεται το γαλλικό Σύνταγμα, ότι με αυτόν τον τρόπο θα ανοίξει η όρεξη των Βάσκων της Γαλλίας και των Βρετόνων για δική τους αυτονομία. Υποστηρίζει επίσης ότι δεν έχουν εξασφαλιστεί εγγυήσεις για τον τερματισμό της βίας στην Κορσική. «Είναι πολύ φυσικό να επιθυμούμε την ειρήνη, αλλά όχι υπό οποιουσδήποτε όρους» δήλωνε τον περασμένο Ιούλιο στον «Monde».
Η παραίτησή του δεν δημιούργησε ιδιαίτερο πρόβλημα στη συνοχή του κυβερνητικού συνασπισμού στη Γαλλία, αφού ο κ. Ζοσπέν προχώρησε απλώς σε έναν διορθωτικό ανασχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου του. Οι κακές γλώσσες λένε ότι ο κ. Σεβενεμάν αναζητούσε μια ηρωική έξοδο από την κυβέρνηση για να προετοιμάσει την (ενδεχόμενη) υποψηφιότητά του για τις προεδρικές εκλογές του 2002. Ηδη εξήγγειλε τον σχηματισμό ενός νέου αριστερού φορέα, αν και θα είναι δύσκολο να επιβιώσει πολιτικά «μακριά από το μαντρί».
