Αυξάνονται οι υποχρεωτικές θέσεις στάθμευσης σε κάθε νέο κτίριο του λεκανοπεδίου Αττικής, ωστόσο και πάλι υπάρχουν «παραθυράκια» εξαγοράς τους, σύμφωνα με το σχέδιο προεδρικού διατάγματος του ΥΠΕΧΩΔΕ για τον καθορισμό συγκεκριμένου αριθμού θέσεων στάθμευσης αυτοκινήτων, ανάλογα με τη θέση, το μέγεθος και τη χρήση των κτιρίων. Η επί σειρά ετών εξαγορά των υποχρεωτικών θέσεων στάθμευσης στις οικοδομές έφερε το χάος στην πρωτεύουσα, ενώ τα χρήματα από την εξαγορά δεν φαίνεται να διατέθηκαν – ως όφειλαν – για τη βελτίωση των πολεοδομικών σχεδίων.
Με το σχέδιο ΠΔ δεν φαίνεται να λαμβάνεται μέριμνα για τα κέντρα της Αθήνας, του Πειραιά και των άλλων δήμων, που είναι πυκνοδομημένα, καθώς εκτιμάται ότι οι υπάρχοντες υψηλοί συντελεστές δόμησης δεν μπορούν να αυξηθούν περαιτέρω ώστε να δημιουργηθούν νέες θέσεις στάθμευσης.
* Φυγή από το κέντρο
Οπως αναφέρεται στο σκεπτικό της ομάδας μελέτης του ΥΠΕΧΩΔΕ, στην περιοχή της Ομόνοιας, όπου ισχύει συντελεστής δόμησης 5,4 και είναι ο υψηλότερος, για να κατασκευαστούν υπόγειες θέσεις στάθμευσης θα πρέπει να γίνουν τουλάχιστον τρεις υπόγειοι όροφοι, γεγονός που δημιουργεί άλλα προβλήματα, όπως απαίτηση γεωλογικής έρευνας, προβληματική εξασφάλιση υπόγειων χώρων για βοηθητικές χρήσεις, πιθανότητες ανεύρεσης αρχαίων κ.ά. Ετσι, καθίσταται προβληματική η υλοποίηση των υπέργειων κτισμάτων, ενώ λειτουργεί εκτρέποντας αντίστοιχες επενδύσεις από τις περιοχές αυτές σε άλλες – περιφερειακές επί το πλείστον – και αποστερώντας το κέντρο από τις χρήσεις γραφείων και καταστημάτων, οι οποίες θα ενίσχυαν τον δυναμισμό και την ανταγωνιστικότητά του.
Ουσιαστικά, δεν λαμβάνεται μέριμνα για το κυρίως κέντρο της πόλης και τις άλλες πυκνοδομημένες περιοχές, αφού δεν υιοθετούνται λύσεις που εφαρμόζονται στο εξωτερικό από χρόνια και θα μπορούσαν να διευκολύνουν την υπάρχουσα κατάσταση, όπως είναι τα μηχανικά γκαράζ, τα οποία σε λίγο χώρο προσφέρουν περισσότερες θέσεις στάθμευσης. Η λύση αυτή δεν εφαρμόζεται ευρέως στη χώρα, αν και έχει θεσμοθετηθεί από το 1992.
* Οι εμπορικές περιοχές
Οπως προκύπτει και από μελέτες του Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου, στο κέντρο της πόλης, αλλά και στα κέντρα των υπόλοιπων δήμων, καθώς και κατά μήκος βασικών αρτηριών κυριαρχεί ο τριτογενής τομέας. Η ένταση της ζήτησης σε χώρους στάθμευσης στις περιοχές αυτές είναι μεγαλύτερη από ό,τι στις περιοχές κατοικίας.
Η επέκταση των δραστηριοτήτων των επιχειρήσεων για απόκτηση ποσοστού νέων αγορών είναι εμφανής τόσο στα προάστια του Λεκανοπεδίου όσο και στις εξωτερικές ζώνες, όπως Παλλήνη, Γέρακας, Αγ. Στέφανος κτλ. Οι περιοχές αυτές προσφέρουν τη δυνατότητα εξεύρεσης μεγάλων χώρων για γραφεία, καταστήματα, εκθέσεις, σε αντίθεση με τα ήδη δομημένα κέντρα των πόλεων.
Με το σχέδιο ΠΔ το ηπειρωτικό τμήμα της περιφέρειας Αττικής αντιμετωπίζεται ως ενιαίο σύνολο και καταργείται ο διαχωρισμός του σε ζώνες. Οι ανάγκες σε χώρους στάθμευσης στην Αττική εκτιμάται ότι έχουν αποκτήσει έντονα πιεστικό χαρακτήρα, εξαιτίας της αυξανόμενης κινητικότητας των εποχούμενων, των ανοδικών τάσεων που χαρακτηρίζουν τον δείκτη ιδιοκτησίας ΙΧ αυτοκινήτων, καθώς και της έλλειψης χώρων στάθμευσης που αποδίδεται στη μη συγκροτημένη αστική δομή της πόλης.
Οπως αναφέρεται στην εισήγηση της αρμόδιας επιτροπής του ΥΠΕΧΩΔΕ προς το Κεντρικό Συμβούλιο Χωροταξίας Οικισμού και Περιβάλλοντος, η άναρχη στάθμευση των οχημάτων δυσχεραίνει την κυκλοφορία των πεζών και των τροχοφόρων, σε συνδυασμό με την ανεπαρκή οδική υποδομή, την ελλιπή σήμανση και τη συχνά προβληματική σηματοδότηση.
Εκτός από το ευρύτερο κέντρο της πόλης, ιδιαίτερα σημαντικό πρόβλημα παρουσιάζεται κατά την τελευταία δεκαπενταετία και στις πυκνοκατοικημένες περιοχές γενικής κατοικίας, όπου η εξεύρεση μεγάλων διαθέσιμων ελεύθερων χώρων είναι δυσχερέστατη. Η ζήτηση σήμερα σε χώρους στάθμευσης είναι μεγαλύτερη από την προσφορά σε όλη την Αττική, με αποτέλεσμα την έξαρση της παράνομης παρόδιας στάθμευσης και την περαιτέρω επιδείνωση της κυκλοφοριακής συμφόρησης, με δυσμενέστατες επιπτώσεις στο αστικό περιβάλλον.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, σήμερα στην Αττική ο δείκτης ιδιοκτησίας είναι περίπου 400 οχήματα ανά 1.000 κατοίκους. Υπολογίζεται ότι το έτος 2010 θα αυξηθεί σε 480-500 οχήματα ανά 1.000 κατοίκους, που αποτελεί και τον μέσο δείκτη ιδιοκτησίας ΙΧ αυτοκινήτων για τις βορειοευρωπαϊκές πόλεις. Πρόκειται για δείκτη κορεσμού, που εκτιμάται ότι θα επιτευχθεί μόλις σε οκτώ χρόνια.
Παράλληλα, πρόσφατη μελέτη υπολογίζει το μήκος του βασικού οδικού δικτύου της Αττικής σε 1.100 χλμ. περίπου. Στην πρωτεύουσα, το κύριο και δευτερεύον οδικό δίκτυο (περίπου 3.000 χλμ.) αποτελεί το 8% της συνεκτικής δομημένης επιφάνειας. Στο Λονδίνο το αντίστοιχο ποσοστό είναι διπλάσιο, δηλαδή 16%, ενώ εκεί τα μέσα μαζικής μεταφοράς εξυπηρετούν περισσότερους επιβάτες αναλογικά και σε περισσότερους προορισμούς.
Ενα πρόβλημα που αναδεικνύεται είναι η έλλειψη επαρκούς οδικής υποδομής στην Αττική, που επιδρά καταλυτικά στην παρόδια στάθμευση, η οποία με τη σειρά της επιδεινώνει την κυκλοφοριακή συμφόρηση, αυξάνει τους μέσους χρόνους διαδρομής και συμβάλλει στην αύξηση του κόστους μετακίνησης. Επιπλέον στην πρωτεύουσα οι επίγειες αστικές συγκοινωνίες δεν είναι συνεπείς στα δρομολόγιά τους, γεγονός που στρέφει τον κόσμο στο ΙΧ αυτοκίνητο, ενώ οι υφιστάμενοι δημόσιοι και ιδιωτικοί χώροι στάθμευσης δεν προσφέρουν επαρκή αριθμό θέσεων. Η πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση για τη χωροθέτηση 35 νέων μεγάλων σταθμών αυτοκινήτων θεωρείται αναγκαία.
Στόχος του ΠΔ είναι τουλάχιστον η ανάσχεση του ρυθμού επιδείνωσης του προβλήματος σε πυκνοδομημένες περιοχές και η δημιουργία προϋποθέσεων για βελτίωση των συνθηκών σε περιοχές λιγότερο δομημένες.
Σύμφωνα με το ΠΔ, η γενική κατεύθυνση είναι να δημιουργείται στο εξής μία θέση στάθμευσης ανά 100 τ.μ. επιφάνειας κτιρίου κατοικίας ή διαμερίσματος και μία θέση στάθμευσης ανά 25-35 τ.μ. επιφάνειας κτιρίου γραφείων, τραπεζών, ασφαλιστικών εταιρειών, ραδιοφωνικών σταθμών, εμπορικών καταστημάτων.
Ο ελάχιστος απαιτούμενος αριθμός θέσεων στάθμευσης, ανάλογα με τη χρήση και το μέγεθος του κτιρίου, υπολογίζεται ως εξής: Διαιρείται το σύνολο των επιφανειών κάθε χρήσης του κτιρίου με την επιφάνεια σε τετραγωνικά μέτρα που απαιτείται για μία θέση. Οι θέσεις που προκύπτουν από κάθε χρήση προστίθενται και αποτελούν τον συνολικό αριθμό θέσεων.
* Η δυνατότητα εξαγοράς
Το ΠΔ ορίζει ότι για τον υπολογισμό της εισφοράς στις περιπτώσεις εξαγοράς των απαιτούμενων θέσεων στάθμευσης λαμβάνεται υπόψη η αντικειμενική αξία των ακινήτων για επιφάνεια ίση με 25 τ.μ. για κάθε θέση στάθμευσης.
Η δυνατότητα εξαγοράς χώρων στάθμευσης διατηρείται στις περιπτώσεις που η υλοποίηση των θέσεων στάθμευσης απαγορεύεται στα συγκεκριμένα ακίνητα, όπως είναι τα ακίνητα του κέντρου της πόλης όπου υπάρχει υψηλός συντελεστής δόμησης και δεν επιτρέπεται να αυξηθεί περαιτέρω, καθώς και για λόγους προστασίας αρχαίων.
Εξαιρούνται των υποχρεώσεων που καθιερώνονται με το ΠΔ οι οικοδομικές άδειες που έχουν εκδοθεί ή έχει αρχίσει η διαδικασία έκδοσής τους.
