Μία από τις σπάνια παιζόμενες αρχαίες τραγωδίες, τον «Ηρακλή Μαινόμενο» του Ευριπίδη, επέλεξε να παρουσιάσει εφέτος το καλοκαίρι το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος. Με τον τίτλο «”Ηρακλής”, ο τελευταίος άθλος του μεγίστου των ηρώων» η παράσταση έκανε πρεμιέρα στο θέατρο Δάσους της Θεσσαλονίκης και συνεχίζει τη διαδρομή της με κορυφαίο σταθμό τις δύο παραστάσεις που θα δώσει την προσεχή εβδομάδα στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου. Τον επώνυμο ρόλο ερμηνεύει ο Στέφανος Κυριακίδης, σε σκηνοθεσία του ρουμανοαμερικανού σκηνοθέτη Αντρέι Σερμπάν.
Ηταν το 1960 όταν ο Τάκης Μουζενίδης πρωτοανέβασε το έργο με το Εθνικό Θέατρο στην Επίδαυρο. Ο Θάνος Κωτσόπουλος ήταν ο πρώτος Ηρακλής. Εκτοτε μόνο ο Θόδωρος Τερζόπουλος με τον «Αττις» και τον Τάσο Δήμα στον πρωταγωνιστικό ρόλο προχώρησε σε μια δεύτερη σκηνοθετική εκδοχή της ευριπίδειας τραγωδίας. Στο τρίτο ανέβασμα του έργου από την κρατική σκηνή της Θεσσαλονίκης ο σκηνοθέτης έχει παρέμβει καθοριστικά δίνοντας προτεραιότητα στο πολιτικό τμήμα: βασισμένος στη νέα μετάφραση της κλασικής φιλολόγου και πανεπιστημιακού Μαίρης Γιόση ο Σερμπάν προχώρησε σε ανατροπές προκειμένου να υπηρετήσει με ακρίβεια την άποψή του.
Εχοντας στο ενεργητικό του δεκάδες ρόλους του αρχαίου δράματος, από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 που ήρθε σε επαφή με τα μεγάλα κείμενα (μεταξύ άλλων Φιλοκτήτης, Κρέων στην «Αντιγόνη», Οιδίπους στους «Λαβδακίδες», Αίας, Ιάσων στη «Μήδεια», Ετεοκλής στους «Επτά επί Θήβας», Προμηθέας, Ορέστης στην «Ιφιγένεια εν Ταύροις», Ρήσος) και συμμετοχή σε δύο κωμωδίες του Αριστοφάνη («Ιππής» και «Βάτραχοι»), ο Στέφανος Κυριακίδης αναμετράται με τον Ηρακλή, τον ημίθεο που έκανε τους άθλους. «Στην τραγωδία του Ευριπίδη συναντάμε έναν πολύ ανθρώπινο Ηρακλή» λέει ο ηθοποιός. «Τον φέρνουν από τον Αδη ύστερα από μια επίκληση. Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στην περίπτωσή του είναι ότι υποχρεούται να είναι ήρωας ενώ είναι πια ένας μοναχικός άνθρωπος. Η τρέλα του είναι αυτή που τον κάνει να ξεφύγει από τα θεϊκά και να φθάσει στα ανθρώπινα. Βλέπουμε τον Ηρακλή να κλαίει, να ζητεί βοήθεια και να λέει ότι θα υποταχθεί στη μοίρα του. Αυτή η υποταγή στη μοίρα, η αποδοχή της μοίρας, του προσδίδει ανθρώπινα στοιχεία».
Ο Στέφανος Κυριακίδης θεωρεί ότι η εξέλιξη του τραγικού ήρωα συμβάλλει στην εξέλιξη του ανθρώπου καθώς συναντάμε έναν αλαζόνα ο οποίος μέσα από εμπειρίες και διαδικασίες τελικά θυσιάζεται. Εχει όμως καταλάβει και στρέφεται προς τον εαυτό του, αναλογίζεται την πορεία του, κάνει μια αναδρομή που τον οδηγεί στην παραδοχή των ανθρώπινων στοιχείων του. «Εχει όμως πια περάσει σε μια άλλη διάσταση, έχει κάνει τον 13ο άθλο, έχει περάσει σε νέα φάση, έχοντας πια αποβάλει την ημιθεϊκή πλευρά του. Πιστεύω ότι ο Ηρακλής είναι ο πρωτόγονος άνθρωπος που θα μετεξελιχθεί στον Οιδίποδα. Θεωρώ τον Ηρακλή “μπροστάρη”, από εκείνους που συμβάλλουν στην εξέλιξη της ανθρωπότητας».
Χωρισμένη σε δύο μέρη η τραγωδία του Ευριπίδη (420-415 π.Χ.) φέρνει επί σκηνής τον Ηρακλή μετά τους άθλους στον Αδη και αφού έχει υποτάξει τον Κέρβερο και σώσει τον Θησέα. Είναι η στιγμή της επιστροφής στην πατρίδα. Εκεί όμως ο τύραννος Λύκος έχει διώξει από το σπίτι τους τον πατέρα του Ηρακλή, τον Αμφιτρύωνα, τη γυναίκα του, τη Μεγάρα, και τα παιδιά του και ετοιμάζεται να τα θανατώσει. Ο Ηρακλής καταφέρνει να αφανίσει τον σφετεριστή του θηβαϊκού θρόνου και να ελευθερώσει την οικογένειά του. Η Ηρα, όμως, λόγω μίσους, του στέλνει τη Λύσσα να τον κατακυριεύσει, με αποτέλεσμα ο Ηρακλής να σκοτώσει τη γυναίκα του και τα παιδιά του. Ο τελευταίος άθλος του, ο 13ος, θα είναι η αυτοκαταστροφή του. «Στην αρχή» λέει ο Στέφανος Κυριακίδης «το “εγώ” του Ηρακλή κυριαρχεί. Μετά έρχεται η κυριαρχία τού “γιατί”» καταλήγει.
Ο «Ηρακλής» του Ευριπίδη ανεβαίνει από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος σε σκηνοθεσία Αντρέι Σερμπάν. Μετάφραση: Μαίρη Γιόση, μουσική: Ελίζαμπεθ Σουέντος, σκηνικά: Διονύσης Φωτόπουλος, κοστούμια: Ευαγγελία Κιρκινέ, χορογραφία: Κωνσταντίνος Ρήγος, σε συνεργασία με την Αμάλια Μπένετ. Παίζουν: Στέφανος Κυριακίδης, Λυδία Φωτοπούλου, Δημήτρης Καμπερίδης, Βασίλης Σπυρόπουλος, Δημήτρης Σιακάρας, Ελένη Ουζουνίδου, Μαρία Χατζηιωαννίδου, Μανώλης Μαυρομματάκης κ.ά. Ο «Ηρακλής» θα παρουσιασθεί στο Αρχαίο Θέατρο της Επιδαύρου την Παρασκευή 16 και το Σάββατο 17 Αυγούστου.
