Το πλεονέκτημα του να ρίχνεις καμιά ματιά στη σόουμπιζ είναι ότι εκεί εμφανίζονται – πολλές φορές διογκωμένες – συμπεριφορές και νοοτροπίες που, ενώ είναι κυρίαρχες στην καθημερινότητά μας, δεν γίνονται αντιληπτές. Πράγματα που αναπαράγουμε σαν να είναι απολύτως φυσικά στις σχέσεις με τους οικείους μας, όταν τα βλέπουμε να επαναλαμβάνονται από τις διασημότητες, κάπως μεγεθύνονται, γίνονται πιο κινηματογραφικά.
Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι έτσι θα διακρίνουμε και τον προβληματικό τους χαρακτήρα, όπως ίσως θα ήλπιζε κανείς. Αντίθετα, πολλές φορές αυτή η μετατροπή σε θέαμα οδηγεί σε περαιτέρω εμβάθυνση της προβληματικής στάσης, συμπεριφοράς, νοοτροπίας. Κοιταζόμαστε στον καθρέφτη του θεάματος και βρίσκουμε τους εαυτούς μας ελκυστικότερους, κάπως σαν ένα ανάποδο τσίρκο όπου η παραμόρφωση βελτιώνει αντί να καταστρέφει τις γραμμές.
Γιγαντοοθόνη
Η θλιβερή είδηση του θανάτου της Γωγώς Μαστροκώστα την εβδομάδα που μας πέρασε αποτελεί μια τέτοια περίπτωση, όπου ο τρόπος που κοιτάζουμε την προσωπική ζωή μιας διασημότητας αντανακλά τη δική μας ζωή, σε μια βερσιόν προβολής σε γιγαντοοθόνη.
Διευκρινίζω ότι εδώ δεν εξετάζεται (ούτε σε καμία περίπτωση αμφισβητείται) το δράμα και η απώλεια της οικογένειάς της. Αντίθετα, είναι η έκθεσή του στα Μέσα και η πρόσληψή του από το κοινό που αποκαλύπτει πολλά για την ελληνική κοινωνία. Ο τρόπος δηλαδή που το προσωπικό γίνεται κοινωνικό.
Ας ξεκινήσουμε με τον ελέφαντα στο δωμάτιο, που είναι η γυναικεία σεξουαλικότητα και η έκφρασή της. Η αρχική καριέρα της Μαστροκώστα, που περιλάμβανε σέξι εμφανίσεις και φωτογραφίες, δεν γίνεται αντιληπτή ως ένα σύμπτωμα της πατριαρχικής διάρθρωσης του θεάματος, αλλά αποδίδεται ως μομφή. Στο εφετείο της κοινής γνώμης η «αθώωση» έρχεται με τη μετάβαση στην οικογένεια.
Οταν οι οικογενειακές φωτογραφίες αντικαταστήσουν τις σέξι πόζες στα ιλουστρασιόν περιοδικά, η κοινή γνώμη καθησυχάζεται ότι η γυναικεία σεξουαλικότητα δεν είναι απειλητική πια: εντάσσεται οργανικά στην αναπαραγωγή της εύτακτης και ηθικής κοινωνίας. (Μιλώντας για αναπαραγωγή, αξίζει να σημειωθεί ότι προχθές στις Πανελλαδικές στο μάθημα της Γλώσσας επιλέχθηκε κείμενο για την υπογεννητικότητα, που τη συνδέει – μεταξύ άλλων – με τα πρότυπα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.)
Ενα άλλο μείζον στοιχείο είναι η έμφυλη διάσταση της φροντίδας την περίοδο της ασθένειας. Μία από τις ισχυρές τάσεις στην έκφραση συμπάθειας προς το τραγικό γεγονός υπήρξε ο θαυμασμός για τη στήριξη που της παρείχε ο σύζυγός της κατά την πάλη της με την αρρώστια. Η εικόνα είναι άκρως συγκινητική: σε μια ατομικιστική κοινωνία όπου υμνείται η υγεία, η δύναμη και η καλοπέραση, κάποιος θέτει ως προτεραιότητα τη στήριξη στον άνθρωπό του.
Αυτό που ξεχνάμε, η μεγάλη εικόνα που συχνά χάνουμε από το οπτικό μας πεδίο, είναι ότι αυτή η στήριξη θεωρείται αυτονόητη όταν τα φύλα αντιστρέφονται. Κανείς δεν θα συγκινηθεί όταν μια γυναίκα μείνει στο πλευρό του συζύγου της στα δύσκολα. Κανείς δεν θα την επαινέσει, καθώς η γυναίκα είναι ταυτισμένη με τη φροντίδα – αυτό εξάλλου είναι που αναβαθμίζει τη σεξοβόμβα σε πρόσωπο άξιο σεβασμού όταν μεταπηδήσει στην οικογενειακή εστία.
Το «τέρας»
Ακόμα χειρότερα, στο θέμα «γυναίκα και φροντίδα», είδηση αποτελεί κάτι μόνο όταν δεν εκπληρώνονται οι προσδοκίες. Οταν δηλαδή μια γυναίκα δεν συμπαρασταθεί, δεν βοηθήσει, δεν γιατροπορέψει. Τότε είναι που μεταβάλλεται σε ένα τέρας της φύσης, ακριβώς γιατί έχουμε μάθει να βλέπουμε τη «φύση» της με έναν τόσο συγκεκριμένο τρόπο.
Για την ακρίβεια, έχουμε μάθει να βλέπουμε τα περισσότερα πράγματα με έναν συγκεκριμένο τρόπο. Αλλά έχοντας αφήσει πίσω μας το πρώτο τέταρτο του 21ου αιώνα, καλό είναι να σκεφτούμε – έστω και με έναυσμα μια ανθρώπινη τραγωδία – πώς μπορούμε να επικαιροποιήσουμε το βλέμμα μας υπερβαίνοντας επιτέλους τους «κανόνες» της πατριαρχίας.
