Σε μια συζήτηση με εντάσεις και αντιπαραθέσεις, αλλά με ευπρέπεια και ουσία, 10 κορυφαίοι συνταγματολόγοι και νομικοί χαρτογράφησαν μέσα σε δύο ώρες τις βασικές απόψεις και τα επιχειρήματα που αναπτύσσονται εν όψει της αναθεώρησης του Συντάγματος. Ηταν μια συζήτηση που δεν θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί εντός της Βουλής, αλλά από μια ειρωνεία της συγκυρίας διοργανώθηκε και συντονίστηκε από τον Ευάγγελο Βενιζέλο την προηγούμενη Δευτέρα, λίγα μέτρα μακριά από το Κοινοβούλιο, στην αίθουσα κεντρικού ξενοδοχείου της πλατείας Συντάγματος.
Τη διαφορά δεν την έκανε η γεωγραφική απόσταση, αλλά η αποστασιοποίηση της Βουλής από τον βασικό της ρόλο που είναι αυτός του νομοθέτη. Η Βουλή είναι η νομοθετική εξουσία, αλλά αυτό φαίνεται να το έχουν ξεχάσει και τα κόμματα και οι βουλευτές.
«Λειτουργούμε περισσότερο σαν βιομηχανία παραγωγής νόμων, με προκαθορισμένες στερεοτυπικές συμπεριφορές» ομολογεί ένας από τους εμπειρότερους βουλευτές της ΝΔ. Η ίδια αντίληψη υπάρχει και σε βουλευτές άλλων κομμάτων, που πνίγονται από την υποχρεωτικότητα της κομματικής γραμμής. «Οταν πειθαρχούμε, είμαστε “στρατιωτάκια”· αν διατυπώσουμε μια διαφορετική άποψη, γινόμαστε “αντάρτες”» παραπονείται άλλος «γαλάζιος» βουλευτής.
Το άρθρο 60 παρ. 1 του Συντάγματος είναι το μοναδικό που παραβιάζεται καθημερινά και συστηματικά. «Οι βουλευτές», ορίζει, «δεν δεσμεύονται από κομματικές εντολές κατά την άσκηση των καθηκόντων τους. Εχουν ελευθερία γνώμης και ψήφου, ενεργώντας σύμφωνα με τη συνείδησή τους». Αν κάποτε τηρούνταν κάποια προσχήματα, οι κοινοβουλευτικές διαδικασίες για τα Τέμπη και τον ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν κουρελιάσει το συγκεκριμένο. Η μόνη ελευθερία που ασκείται αφειδώς στην Ολομέλεια και στις Επιτροπές είναι στην τοξικότητα, στις ύβρεις, στον πολωτικό λόγο, ενίοτε και στον σεξισμό όταν ανταγωνίζονται ποιος θα σκίσει πρώτος το καλσόν των άλλων.
Η Εξεταστική Επιτροπή για τον ΟΠΕΚΕΠΕ μετατράπηκε σε νούμερο επιθεώρησης που διασκέδαζε το κοινό, αντί να ερευνά ένα σκάνδαλο. Οπως και στην Επιτροπή για Τέμπη η «γαλάζια» πλειοψηφία ανακοίνωσε τον αιφνίδιο θάνατό της, αν και είχε ήδη διαλυθεί μέσα στην απαξίωση και τη φαιδρότητα.
Στην κοινοβουλευτική «σοδειά» της περασμένης Πέμπτης, για να μην πάμε μακριά, η Ζωή Κωνσταντοπούλου χαρακτήρισε «κηφήνες» τους βουλευτές της ΝΔ και «ελεεινό υποκείμενο» τον Αδωνι Γεωργιάδη, και εκείνος ανταπέδωσε λέγοντας ότι είναι «δηλητηριώδης», «υπερασπίστρια βιαστών». Αυτά διαμείφθηκαν κατά τη συζήτηση ενός κορυφαίου νομοσχεδίου για τις Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας, στο οποίο παρενέβησαν οι πολιτικοί αρχηγοί, απευθυνόμενοι, όπως συμβαίνει συχνά, σε άδεια έδρανα. Από την κυβερνητική πλειοψηφία, επειδή απουσίαζε ο Πρωθυπουργός, παρακολουθούσαν πέντε-έξι άτομα.
Η Κωνσταντοπούλου, ο Γεωργιάδης, ο Πολάκης δεν «ξεφεύγουν», ξέρουν πολύ καλά τι κάνουν. Βλέπουν ότι οι φωνακλάδες, οι καταγγελτικοί, οι σταρ των μέσων κοινωνικής δικτύωσης ανταμείβονται και ευχαρίστως αναλαμβάνουν τον ρόλο που θα τους φέρει ψήφους. Αλλωστε βρισκόμαστε στην εποχή που οι περσόνες υπερσκελίζουν με άνεση τις προσωπικότητες.
Η δοσολογία, ωστόσο, έχει σημασία. Στην Εξεταστική για τα Τέμπη η ΝΔ επέλεξε έναν εμπρηστικό πρόεδρο, στον ΟΠΕΚΕΠΕ έναν εμπρηστικό εισηγητή. Και οι δύο κάηκαν. Αντιθέτως, αναδείχθηκε η Μιλένα Αποστολάκη επειδή έκανε τη δουλειά της σοβαρά, χωρίς φανφάρες. Απόδειξη ότι υπάρχει πολύς χώρος για την άλλη πολιτική, αρκεί αυτή να διεκδικεί την ύπαρξή της. «Στα δεκάδες μηνύματα που έλαβα, πολλά έλεγαν ότι είμαι αντίδοτο στη χυδαιότητα, υπήρχαν όμως και αρκετά που με εγκαλούσαν για ηπιότητα, σημειώνοντας ότι η Κωνσταντοπούλου κάνει πραγματική αντιπολίτευση» επισημαίνει η βουλευτής του ΠαΣοΚ.
Από την εποχή της πανδημίας η φυσική παρουσία των βουλευτών στην εργασία τους έγινε προαιρετική. Η συνήθης δικαιολογία για τα άδεια έδρανα στην Ολομέλεια είναι ότι οι βουλευτές συμμετέχουν στις Επιτροπές, και αν μια μέρα συνεδριάζουν τέσσερις ή πέντε αυτό σημαίνει ότι σχεδόν 200 βουλευτές είναι απασχολημένοι σε αυτές. Στην πραγματικότητα, αρκετοί συμμετέχουν μέσω τηλεδιάσκεψης, ακόμα και οδηγώντας το αυτοκίνητό τους, όπως έκανε βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, λαμβάνοντας 75 ευρώ ανά συνεδρίαση – στο παρελθόν η αποζημίωση ήταν 300 ευρώ. Παράλληλα, έχει παγιωθεί και η επιστολική ψήφος, η οποία θεωρητικά επιτρέπεται μόνο όταν ο βουλευτής απουσιάζει σε αποστολή της Βουλής. Ωστόσο, έχει ξεχειλώσει τόσο πολύ το σύστημα ώστε βουλευτές της ΝΔ υποχρεώθηκαν να ψηφίσουν με επιστολική, και άρα ελεγχόμενη, ψήφο για την παραπομπή του Μάκη Βορίδη και του Λευτέρη Αυγενάκη στη Δικαιοσύνη σχετικά με τον ΟΠΕΚΕΠΕ, παρότι ορισμένοι βρίσκονταν εκείνη την ώρα μέσα στο κτίριο.
Πρώην πρόεδρος της Βουλής ομολογεί ότι ένιωσε πολλές φορές «άβολα» για το επίπεδό της. «Στο τέλος το πήρα μοιρολατρικά» λέει. Παλαιότεροι κοινοβουλευτικοί επαναλαμβάνουν ότι κάθε προηγούμενη Βουλή είναι καλύτερη από την επόμενη. Τελευταία όμως η απαξίωση έχει αρχίσει να ενοχλεί την κοινωνία. «Ο Πρωθυπουργός, που εξελέγη ως μεταρρυθμιστής και αναμορφωτής του βαθέος κράτους, στη Βουλή συνέχισε όλα τα πελατειακά μοτίβα. Κατάχρηση τροπολογιών, περιορισμένη διαβούλευση στα νομοσχέδια, ασφυκτική κομματική πειθαρχία. Για να καταλάβετε τι γίνεται, στην Εξεταστική για τον ΟΠΕΚΕΠΕ ο περιορισμένος κατάλογος μαρτύρων που πρότεινε η πλειοψηφία επεκτάθηκε όχι τόσο από την πίεση της αντιπολίτευσης όσο από την πίεση της κοινωνίας. Οταν τροφοδοτείται, δικαίως ή αδίκως, σε ένα κομμάτι του εκλογικού σώματος η αντίληψη ότι στην κυβέρνηση υπάρχει μια “συμμορία” που αλληλοκαλύπτεται, ο αντισυστημισμός θα ενισχύεται εις βάρος των παραδοσιακών κομμάτων» εκτιμά αντιπολιτευόμενη βουλευτής. Ο κατακερματισμός των κομμάτων λιπαίνει αυτό το υπέδαφος.
Αν η λειτουργία αυτής της Βουλής αποτελεί το προοίμιο της επόμενης που θα αναθεωρήσει το Σύνταγμα, της οποίας τη σύνθεση κανένας δεν μπορεί να προβλέψει, τα χειρότερα είναι μπροστά μας! Ηδη η έννοια της συναίνεσης παίρνει άλλες διαστάσεις, όχι για την αναθεώρηση του Συντάγματος, αλλά για τη στοιχειώδη προστασία της δημοκρατίας.
