Σε οριακό σημείο βρίσκονται οι προσπάθειες αποκλιμάκωσης στη Μέση Ανατολή, καθώς οι αμοιβαίες στρατιωτικές επιθέσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, η κλιμάκωση των ισραηλινών επιχειρήσεων στον Λίβανο και οι δημόσιες αλληλοκατηγορίες για παραβιάσεις των εκεχειριών εντείνουν την αβεβαιότητα γύρω από τις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Η Τεχεράνη ανεβάζει τους τόνους
Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας της Τεχεράνης στις συνομιλίες με την Ουάσιγκτον, Μοχάμαντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, κατηγόρησε μέσω του Χ τις Ηνωμένες Πολιτείες ότι υπονομεύουν τη διαδικασία εξόδου από την κρίση. Συνδέοντας τον αμερικανικό ναυτικό αποκλεισμό με τις ισραηλινές επιχειρήσεις στον Λίβανο, υποστήριξε ότι οι δύο εξελίξεις συνιστούν σαφή απόδειξη μη τήρησης των συμφωνηθέντων.
«Κάθε επιλογή έχει το τίμημά της και ο λογαριασμός έρχεται στο τέλος. Όλα θα τακτοποιηθούν», έγραψε σε ιδιαίτερα αυστηρό τόνο.
Την ίδια στιγμή, το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών επανέλαβε ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή προϋποθέτει την εφαρμογή εκεχειρίας στον Λίβανο.
Κατηγορίες κατά ΗΠΑ και Ισραήλ για παραβίαση των εκεχειριών
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, κατηγόρησε τόσο το Ισραήλ όσο και τις ΗΠΑ για παραβίαση των υφιστάμενων συμφωνιών κατάπαυσης του πυρός.
«Επιμένουμε ότι η εκεχειρία στον Λίβανο αποτελεί βασική προϋπόθεση για οποιαδήποτε συμφωνία που αποσκοπεί στον τερματισμό του πολέμου», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Τεχεράνη δεν θα διστάσει να λάβει «όλα τα αναγκαία μέτρα» για την προστασία της εθνικής της ασφάλειας.
Ο Μπαγαΐ υποστήριξε επίσης ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να παραβιάζουν την εύθραυστη εκεχειρία με το Ιράν, η οποία βρίσκεται σε ισχύ από τις 8 Απριλίου. Σύμφωνα με την ιρανική πλευρά, οι αμερικανικές δυνάμεις εξαπέλυσαν νέο κύμα επιθέσεων κατά συστημάτων ραντάρ και ελέγχου μη επανδρωμένων αεροσκαφών στο νότιο Ιράν, γεγονός που συνιστά την τρίτη ανάλογη επιχείρηση μέσα σε λιγότερο από μία εβδομάδα.
Νέα ανταλλαγή πληγμάτων
Η Αμερικανική Διοίκηση Κεντρικής Μέσης Ανατολής (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι οι επιδρομές πραγματοποιήθηκαν στην πόλη Γκορούκ και στο νησί Κεσμ, στα Στενά του Ορμούζ, ως απάντηση σε «επιθετικές ιρανικές ενέργειες», μεταξύ των οποίων και η κατάρριψη αμερικανικού μη επανδρωμένου αεροσκάφους MQ-1 πάνω από διεθνή ύδατα.
Λίγο αργότερα, οι Φρουροί της Επανάστασης ανακοίνωσαν ότι εξαπέλυσαν επίθεση εναντίον βάσης που χρησιμοποιείται από τον αμερικανικό στρατό για επιχειρήσεις κατά του Ιράν, χωρίς να αποκαλύψουν την τοποθεσία της.
Παράλληλα, ο στρατός του Κουβέιτ έκανε λόγο για επίθεση με πυραύλους και drones, ενώ οι αρχές της χώρας απέδωσαν την ευθύνη στην Τεχεράνη. Οι νέες συγκρούσεις επιβαρύνουν περαιτέρω το ήδη βαρύ κλίμα στις διαπραγματεύσεις. Ο Μπαγαΐ υποστήριξε ότι η καθυστέρηση στην επίτευξη συμφωνίας οφείλεται στην έλλειψη εμπιστοσύνης, στις μεταβαλλόμενες θέσεις της Ουάσιγκτον και στις εξελίξεις στον Λίβανο.
«Η άλλη πλευρά αλλάζει συνεχώς τις απόψεις της και προβάλλει νέες ή αντιφατικές απαιτήσεις. Είναι φυσικό αυτό να παρατείνει τις διαπραγματεύσεις», ανέφερε, ξεκαθαρίζοντας ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν δεν αποτελεί αντικείμενο συζήτησης στο παρόν στάδιο.
Οι νέοι όροι Τραμπ και το αγκάθι
Η αναφορά αυτή συνδέεται με δημοσιεύματα αμερικανικών μέσων ενημέρωσης, σύμφωνα με τα οποία ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απέστειλε στην Τεχεράνη αναθεωρημένη πρόταση συμφωνίας με αυστηρότερους όρους.
Οι New York Times έκαναν λόγο για σκλήρυνση της αμερικανικής στάσης, ενώ το Axios μετέδωσε ότι η Ουάσιγκτον επιδιώκει αυστηρότερες δεσμεύσεις από το Ιράν, κυρίως σε ό,τι αφορά το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Το CBS News ανέφερε ότι η νέα αμερικανική πρόταση προβλέπει παράταση της εκεχειρίας για 60 ημέρες, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και καθορισμό πλαισίου για επανέναρξη των πυρηνικών διαπραγματεύσεων.
Παρά τις δυσκολίες, ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε αισιόδοξος, δηλώνοντας μέσω του Truth Social ότι «το Ιράν θέλει πραγματικά να κάνει μια συμφωνία» και ότι αυτή θα είναι «καλή συμφωνία για τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους».
Ο αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε επίσης ότι το προτεινόμενο σχέδιο προβλέπει με απόλυτη σαφήνεια πως το Ιράν δεν θα αποκτήσει πυρηνικά όπλα, υπό ιδιαίτερα αυστηρούς όρους.
Από την πλευρά του, ο Γαλιμπάφ διαμήνυσε ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποδεχθεί καμία συμφωνία εάν δεν διασφαλίζονται πλήρως τα δικαιώματα του ιρανικού λαού, ενώ η ιρανική ηγεσία εξακολουθεί να θεωρεί την άρση των αμερικανικών κυρώσεων και την αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων θεμελιώδεις προϋποθέσεις για οποιαδήποτε διευθέτηση.
Το μέτωπο του Λιβάνου
Παράλληλα, το μέτωπο του Λιβάνου εξελίσσεται σε καθοριστικό παράγοντα για την πορεία των συνομιλιών. Λίγες ώρες πριν από τις δηλώσεις της Τεχεράνης, η ισραηλινή ηγεσία έδωσε εντολή για πλήγματα στις νότιες συνοικίες της Βηρυτού, προπύργιο της φιλοϊρανικής Χεζμπολάχ.
Ο ισραηλινός στρατός συνέχισε την προέλασή του στον νότιο Λίβανο και τις αεροπορικές επιδρομές, ενώ η Χεζμπολάχ εξακολουθεί να εξαπολύει επιθέσεις με drones και πυραύλους εναντίον στόχων στον νότιο Λίβανο και στο βόρειο Ισραήλ.
Το Ισραήλ ανακοίνωσε επίσης την κατάληψη του μεσαιωνικού κάστρου Μποφόρ, στρατηγικής σημασίας οχυρού που δεσπόζει στον νότιο Λίβανο και προσφέρει έλεγχο της ευρύτερης περιοχής. Πρόκειται για την πρώτη φορά που οι ισραηλινές δυνάμεις αποκτούν τον έλεγχο του κάστρου μετά την αποχώρησή τους από τον νότιο Λίβανο το 2000.
Αμερικανική πρωτοβουλία και έκτακτη συνεδρίαση του ΟΗΕ
Στο διπλωματικό πεδίο, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο επικοινώνησε το τελευταίο 48ωρο τόσο με τον πρόεδρο του Λιβάνου Ζοζέφ Αούν όσο και με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου, επιχειρώντας να προωθήσει νέο σχέδιο εκεχειρίας.
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, η πρόταση προβλέπει ως πρώτο βήμα τη διακοπή των επιθέσεων της Χεζμπολάχ εναντίον ισραηλινών στόχων και την αναστολή των ισραηλινών πληγμάτων στην περιοχή της Βηρυτού.
Ο πρόεδρος Αούν φέρεται να αντιμετωπίζει θετικά την πρωτοβουλία, ωστόσο ο πρόεδρος της λιβανικής Βουλής Ναμπίχ Μπέρι υπογράμμισε ότι προτεραιότητα πρέπει να είναι η παύση των ισραηλινών επιθέσεων.
Μέσα σε αυτό το κλίμα αυξανόμενης έντασης, το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ συγκαλείται εκτάκτως αργότερα σήμερα, έπειτα από αίτημα της Γαλλίας, προκειμένου να εξετάσει την κατάσταση στον Λίβανο.
Η συνεδρίαση πραγματοποιείται ενώ η εκεχειρία μεταξύ Ισραήλ και Χεζμπολάχ, που θεωρητικά ισχύει από τις 17 Απριλίου, δοκιμάζεται καθημερινά και ενώ η συμφωνία που θα μπορούσε να οδηγήσει στον τερματισμό της ευρύτερης σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή μοιάζει πιο αβέβαιη από ποτέ.
