Μετά από 88 ημέρες σχεδόν καθολικού ψηφιακού αποκλεισμού στο Ιράν, η μερική αποκατάσταση της συνδεσιμότητας προκάλεσε ένα «κύμα» εκατομμυρίων μηνυμάτων, φωτογραφιών και αναρτήσεων που παρέμεναν εγκλωβισμένα.
Ωστόσο, όπως αποκαλύπτει ρεπορτάζ του Guardian, η επιστροφή στον ψηφιακό κόσμο δε συνοδεύτηκε από πανηγυρισμούς, αλλά από βαθύ σκεπτικισμό, οικονομική απόγνωση και τη σκληρή αναμέτρηση των πολιτών με τις απώλειες των τελευταίων μηνών.
Η πρώτη αντίδραση των κατοίκων της Τεχεράνης και άλλων μεγάλων πόλεων αποτυπώνει το μέγεθος του τραύματος. «Αυτό που πραγματικά επέστρεψε στο διαδίκτυο είναι η εξαθλίωσή μας, όχι η ελευθερία», δήλωσε χαρακτηριστικά στον Guardian ο Αμίν*, καθηγητής πανεπιστημίου στην ιρανική πρωτεύουσα, περιγράφοντας το κλίμα που επικρατεί.
Το χρονικό του αποκλεισμού
Οι ιρανικές αρχές επέβαλαν το πρώτο αυστηρό «μπλακάουτ» στις 8 Ιανουαρίου, επιχειρώντας να καταστείλουν τις πανεθνικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις. Αν και οι συνδέσεις άρχισαν να αποκαθίστανται σταδιακά μέσα στον Φεβρουάριο, ένα νέο, ακόμη πιο αυστηρό ψηφιακό σκοτάδι επιβλήθηκε στα τέλη του ίδιου μήνα, αμέσως μετά την έναρξη των στρατιωτικών πληγμάτων των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά στόχων στο Ιράν.
Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, ελάχιστοι πολίτες είχαν περιορισμένη πρόσβαση μέσω πανάκριβων δορυφορικών συνδέσεων ή δικτύων VPN, με τη συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού να καταδικάζεται σε απόλυτη ψηφιακή απομόνωση.
«Ψηφιακό κλουβί» αντί για ελευθερία
Η απόφαση του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας του Ιράν να εγκρίνει τη λειτουργία του λεγόμενου «internet pro» –ενός ελεγχόμενου διαδικτύου για συγκεκριμένους επαγγελματικούς κλάδους– αντιμετωπίζεται με έντονη καχυποψία από τους πολίτες, οι οποίοι κάνουν λόγο για ένα ελεγχόμενο «filternet».
«Δεν έχουν κανέναν λόγο να ανοίξουν το διαδίκτυο, εκτός αν αυτός είναι ένας τρόπος να οδηγήσουν τον πληθυσμό σε ψηφιακές σήραγγες όπου μπορούν να μας παρακολουθούν πιο εύκολα», προειδοποιεί μέσω του Guardian η 23χρονη Μίνα*, η οποία είχε συλληφθεί κατά τις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου.
Την ίδια ώρα, επαγγελματίες που εξαρτώνται από το διαδίκτυο, όπως η φωτογράφος Μαριάμ*, τονίζουν ότι η μερική αυτή αποκατάσταση δεν αρκεί για να ανακτήσουν τη χαμένη τους εργασία, καθώς το ίντερνετ στα κινητά τηλέφωνα παραμένει εκτός λειτουργίας και δημοφιλείς πλατφόρμες όπως το WhatsApp υπολειτουργούν.
Αντιδράσεις κατά της Δύσης και η διασπορά
Το γεγονός ότι διεθνή μέσα ενημέρωσης παρουσίασαν τη μερική επανασύνδεση ως «βήμα προόδου» προκάλεσε την οργή πολλών Ιρανών. Παράλληλα, στο εσωτερικό της χώρας καταγράφεται έντονη δυσαρέσκεια και προς την πλευρά της Ουάσιγκτον, με πολλούς να εκφράζουν πικρία για τη στάση του Αμερικανού Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ.
Η επιστροφή των Ιρανών στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκάλεσε σοκ και στην πολυπληθή ιρανική Διασπορά. Μιλώντας στον Guardian, η Μαχσίντ Ναζεμί, ακτιβίστρια για τα ανθρώπινα δικαιώματα με έδρα το Παρίσι, περιέγραψε την αγωνία της καθώς αναζητά τα ίχνη φίλων και συγγενών, προσπαθώντας να διαπιστώσουν αν η παρατεταμένη σιωπή τους οφειλόταν στο μπλακάουτ ή αν έπεσαν θύματα των αιματηρών καταστολών και των πολεμικών συγκρούσεων.
Αυτή τη στιγμή, οι ροές των ιρανικών social media έχουν μετατραπεί σε ένα ψηφιακό αρχείο απωλειών. Οι οθόνες των κινητών έχουν κατακλυστεί από βίντεο κηδευών, θρήνους γονέων που έχασαν τα παιδιά τους στις διαδηλώσεις του Ιανουαρίου και εικόνες από τις καταστροφές του πόλεμου, αποτυπώνοντας το βαρύ τίμημα που πλήρωσε η κοινωνία του Ιράν κατά τη διάρκεια των 88 ημερών της απομόνωσής της.
* Τα ονόματα είναι όλα αλλαγμένα για λόγους ασφαλείας, όπως σημειώνει ο Guardian.
