γνώμη

Εμπειρίες και διλήμματα

Στις αρχές του φθινοπώρου του 1993 η κυβέρνηση Μητσοτάκη κατέρρευσε εξαιτίας των εσωτερικών αντιθέσεων που την κατεδίωκαν και υπό το βάρος των σκανδάλων και της αποτυχημένης οικονομικής διαχείρισης. Και τότε το έλλειμμα είχε εκτιναχθεί στα ύψη, η ανάπτυξη ήταν μηδενική και η κοινωνία σε αναβρασμό. Το ΠαΣοΚ του ασθενούς Ανδρέα Παπανδρέου κέρδισε κατά κράτος την παραπαίουσα Νέα Δημοκρατία και αυτομάτως από την επομένη βρέθηκε αντιμέτωπο με πλήθος δυσεπίλυτων προβλημάτων. Οι αγορές ήσαν εχθρικές μαζί του και οι ευρωπαίοι εταίροι δύσπιστοι.

Στις αρχές του φθινοπώρου του 1993 η κυβέρνηση Μητσοτάκη κατέρρευσε εξαιτίας των εσωτερικών αντιθέσεων που την κατεδίωκαν και υπό το βάρος των σκανδάλων και της αποτυχημένης οικονομικής διαχείρισης. Και τότε το έλλειμμα είχε εκτιναχθεί στα ύψη, η ανάπτυξη ήταν μηδενική και η κοινωνία σε αναβρασμό.

Το ΠαΣοΚ του ασθενούς Ανδρέα Παπανδρέου κέρδισε κατά κράτος την παραπαίουσα Νέα Δημοκρατία και αυτομάτως από την επομένη βρέθηκε αντιμέτωπο με πλήθος δυσεπίλυτων προβλημάτων. Οι αγορές ήσαν εχθρικές μαζί του και οι ευρωπαίοι εταίροι δύσπιστοι. Από την πρώτη στιγμή ηγέρθησαν αμφισβητήσεις και φάνηκε από την αρχή ότι οι έκτακτες συνθήκες απαιτούσαν έκτακτες αποφάσεις. Ο Ανδρέας Παπανδρέου δεν δίστασε. Ξεκαθάρισε τα πράγματα με μια και μόνη δήλωση η οποία έμεινε ιστορική: «Το χρέος ή θα το αφανίσουμε ή θα αφανίσει το έθνος». Το μήνυμα ήταν καθαρό και το έλαβαν άπαντες. Ο τότε υπουργός Οικονομίας Γιώργος Γεννηματάς, υποστηριζόμενος από τους Γιάννο Παπαντωνίου και Αλέκο Παπαδόπουλο, έλαβε τα πρώτα περιοριστικά μέτρα, ακολούθησαν ρυθμίσεις χρεών, εκκρεμών φορολογικών υποθέσεων και επανενεργοποίηση του φοροεισπρακτικού μηχανισμού.

Εκείνη η πρώτη αντίδραση, παρ΄ ότι επικρίθηκε ως ατελής, απέδωσε γρήγορα καρπούς, επανέφερε τις λειτουργίες του υπουργείου Οικονομικών σε σχετική ισορροπία και αποκατέστησε περιβάλλον εμπιστοσύνης. Παρά ταύτα το πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας παρέμενε οξύ, προκαλώντας συνεχείς αμφισβητήσεις από τους εταίρους μας, οι οποίες με τη σειρά τους διαμόρφωναν το πεδίο για κερδοσκοπικές επιθέσεις κατά κύματα εναντίον της δραχμής. Μετά τον θάνατο του Γιώργου Γεννηματά την άνοιξη του 1994 και την υπουργοποίηση των κκ.

Παπαντωνίου και Παπαδόπουλου ετέθη και πάλι ζήτημα αναθεώρησης της οικονομικής πολιτικής. Το αιώνιο ελληνικό δίλημμα ανάμεσα στην ήπια ή στην ταχεία προσαρμογή ανεδείχθη και πάλι. Επειτα από πολλές συζητήσεις επικράτησε η ήπια εκδοχή της προσαρμογής και αποτυπώθηκε στο πρώτο πρόγραμμα σύγκλισης της οικονομίας.

Εκείνο το πρώτο πρόγραμμα απερρίφθη τον Ιούνιο του 1994 από τη Νομισματική Επιτροπή και προσέφερε τη βάση νέων αμφισβητήσεων από τις αγορές. Τότε ο Γιάννος Παπαντωνίου διαπραγματεύθηκε απευθείας με τον πανίσχυρο γερμανό υπουργό Οικονομικών Τέο Βάιγκελ και ζήτησε να προσφερθεί μια ευκαιρία στη νέα κυβέρνηση. Και έτσι κατάφερε με λίγες τροποποιήσεις να επιτύχει τελικώς τον Νοέμβριο του 1994 την έγκριση του προγράμματος σύγκλισης.

Εχει τη σημασία της η ιστορική αναδρομή. Οι συνθήκες μοιάζουν και πιθανώς αντίστοιχες να επικρατήσουν και τώρα. Με τη διαφορά ότι έκτοτε η Ελλάδα έχασε πολλές ευκαιρίες και μαζί την αξιοπιστία της. Η επίκληση της «καμένης γης» δεν αρκεί. Ισως και να ζημιώσει την όποια διαπραγμάτευση με τις Βρυξέλλες, μετά τις 4 Οκτωβρίου. Γι΄ αυτό τα όποια διλήμματα καλόν είναι να έχουν κριθεί πριν από τις εκλογές.

akarakousis@dolnet.gr

Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk