Ο πλούσιος και ο φτωχός κατά του Αριστοτέλη

«Ο crassa ingenia. Ο caecos coeli spectatores.» (Ω, παχιά διανόηση. Ω, τυφλοί ουρανοδίφες.) Αφιέρωση του Τycho Βrahe στον πρόλογο του βιβλίου τουDe Stella Νova. Ο ένας φτωχός, ο άλλος πλούσιος. Του ενός οι γονείς αριστοκράτες, του άλλου μισθοφόρος και… μάγισσα. Ο ένας νομικός και αλχημιστής και ο άλλος μαθηματικός. Ο ένας 53 ετών και ο άλλος 28. Τι θα μπορούσε να φέρει κοντά δύο τόσο διαφορετικούς ανθρώπους; Οι απαντήσεις δεν θα έφθαναν ίσως ποτέ να γίνουν ανάγνωσμά σας, αν μια τεξανή βιογράφος δεν έπεφτε η ίδια στη σαγήνη της ανάλυσης αυτών των τόσο διαφορετικών προσωπικοτήτων.

Σε αυτή τη γλυπτική σύνθεση της Πράγας, αριστερά ο γεωμέτρης Κέπλερ και δεξιά ο ουρανοδίφης Μπράχε. Δικαίωσαν τον Κοπέρνικο και ανακάλυψαν τους υπερκαινοφανείς αστέρες

«Ο crassa ingenia. Ο caecos coeli spectatores.» (Ω, παχιά διανόηση. Ω, τυφλοί ουρανοδίφες.)

Αφιέρωση του Τycho Βrahe στον πρόλογο του βιβλίου τουDe Stella Νova. Ο ένας φτωχός, ο άλλος πλούσιος. Του ενός οι γονείς αριστοκράτες, του άλλου μισθοφόρος και… μάγισσα. Ο ένας νομικός και αλχημιστής και ο άλλος μαθηματικός. Ο ένας 53 ετών και ο άλλος 28. Τι θα μπορούσε να φέρει κοντά δύο τόσο διαφορετικούς ανθρώπους;

Οι απαντήσεις δεν θα έφθαναν ίσως ποτέ να γίνουν ανάγνωσμά σας, αν μια τεξανή βιογράφος δεν έπεφτε η ίδια στη σαγήνη της ανάλυσης αυτών των τόσο διαφορετικών προσωπικοτήτων. «Προσωπικοτήτων»; Γιατί;

Διότι, απλά, αυτοί οι δύο συμπορεύθηκαν σε μια εξωπραγματική- για την εποχή τους- εκστρατεία: να βγάλουν τον Αριστοτέλη λάθος! Τουτέστιν, να αποδείξουν ότι δεν είναι το στερέωμα «στέρεο» και ότι πέρα από τον ουρανό της Γης συμβαίνουν τα μύρια όσα. Τα κατάφεραν, αλλά όχι πάντα μαζί: Ο δεύτερος έγινε βοηθός του πρώτου και ανέλαβε την επιμέτρηση, σύγκριση και ταυτοποίηση όσων ανακάλυπτε ο πρώτος με το ταλέντο του στην αστρονομική παρατήρηση. Ωστόσο τα συγκλονιστικά επιτεύγματα ήρθαν μόνο μετά τον παραμερισμό του πρώτου. Οχι, δεν ήταν ο Γιοχάνες Κέπλερ αυτός που έκοψε το νήμα της ζωής του Τίγκε (Τίχο) Μπράχετουλάχιστον δεν αποδείχθηκε. Τότε εί παν ότι έσκασε η κύστη του, διότι κρατήθηκε υπέρμετρα σε μια δεξίωση… λόγω ευγενείας. Τετρακόσια χρόνια μετά βρήκαν υδράργυρο στα μαλλιά του, πράγμα που μάλλον σημαίνει ότι δηλητηριάστηκε. Μόνος του- από τα αλχημικά γιατροσόφια που έπαιρνε- ή από το χέρι ενός ζηλόφθονου Κέπλερ;

Οπως καταλαβαίνετε, η ιστορία τους έχει όλα τα συστατικά για ένα επιστημονικό θρίλερ. Η μαστόρισσα Φέργκιουσον το μυρίστηκε και ξόδεψε χρόνια από τη ζωή της ψάχνοντας κάθε σχετικό αρχείο σε Δανία, Αυστρία, Ουγγαρία και Αμερική. Τα κατάφερε;

Από την ανάγνωση του βιβλίου προκύπτει ότι μάζεψε όλα τα συστατικά και «έδεσε» ένα υλικό που μπορεί να γίνει ταινία. Της καταλογίζω όμως- με όλο το θράσος μου- ότι δεν μπόρεσε να «ζωντανέψει τους νεκρούς». Εχει όλον τον επαγγελματισμό της προσεκτικής βιογράφου και παραθέτει πλήθος λεπτομερειών. Αλλά δεν καταφέρνει να μπει στο «μυαλό του αστρονόμου», ούτε να κάνει τις απρόβλεπτες στροφές του συγγραφέα θρίλερ. Η ελληνική μετάφραση και απόδοση έκανε κάθε προσπάθεια να κρατήσει ψηλά το ενδιαφέρον του αναγνώστη, όμως φοβάμαι ότι θα το καταφέρει μόνο στους μη απαιτητικούς, είτε των θρίλερ είτε της επιστημονικής διαμάχης. Σε κάθε περίπτωση, διαβάστε το. Είναι μια εντελώς ξεχωριστή ιστορία, που μας εξηγεί πολλά για το πώς οι Ευρωπαίοι έκαναν το άλμα απελευθέρωσης από το «δέος των Ελλήνων». a.kafantaris@gmail.com

Science
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk