ΠΡΙΝ ΑΠΟ λίγες ημέρες το υπουργείο Ανάπτυξης διά του προέδρου της Επιτροπής Ανταγωνισμού κ. Σπ. Ζησιμόπουλου δήλωσε ανήμπορο να αντιμετωπίσει τον μεγάλο αριθμό των καρτέλ που κυριαρχούν στην αγορά, αναφέροντας χαρακτηριστικά ότι 254 υποθέσεις «βρίσκονται στα αζήτητα». Σήμερα «Το Βήμα» αποκαλύπτει τον «εικονικό ανταγωνισμό» που επικρατεί σε μια εξαιρετικά επίκαιρη αγορά, την αγορά του ξενόγλωσσου διδακτικού βιβλίου, μέσα από την εισήγηση της γραμματείας στην ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Εξάλλου, ο κ. Ζησιμόπουλος στη συνέντευξή του εκτός από τις υποθέσεις που «βρίσκονται στα αζήτητα» είπε πως βρίσκονται σε εξέλιξη έρευνες οι οποίες αφορούν σημαντικούς κλάδους καταναλωτικών προϊόντων, όπως αυτές των κατεψυγμένων λαχανικών, του καφέ, της μπίρας, των απορρυπαντικών, των καλλυντικών, των γαλακτοκομικών προϊόντων, των καυσίμων και των τραπεζών.
Πολλοί ίσως να έχουν αναρωτηθεί για ποιον λόγο τα ξενόγλωσσα βιβλία που διδάσκονται τη μία χρονιά σε ένα φροντιστήριο αλλάζουν την επομένη ή γιατί οι τιμές τους αιφνιδίως αυξήθηκαν μετά το 2001 ή μάλλον – και το πιο σημαντικό – γιατί είναι τόσο ακριβά. Πίσω από αυτά τα ερωτήματα κρύβεται μια ολόκληρη αγορά. Η αγορά των ξενόγλωσσων διδακτικών βιβλίων στην οποία «τζιράρονται» ετησίως περισσότερα από 110 εκατ. ευρώ. Προσφάτως ήλθε στην επικαιρότητα, όταν ανακοινώθηκε ότι η γραμματεία της Επιτροπής Ανταγωνισμού εισηγείται την παραπομπή των δύο μεγαλύτερων εισαγωγικών – χονδρεμπορικών εταιρειών αυτής της αγοράς, της Απόλλων ΑΕ και της Ευσταθιάδης ΑΕ, για απαγορευμένη σύμπραξη και κατάχρηση συλλογικής δεσπόζουσας θέσης, έπειτα από καταγγελία που έγινε από την αλυσίδα βιβλιοπωλείων Φλωρά ΕΠΕ. Στην εισήγησή της μάλιστα – την οποία αποκαλύπτει σήμερα «Το Βήμα» -, η οποία είναι καταπέλτης, η γραμματεία της Επιτροπής προτείνει την επιβολή συνολικού προστίμου ύψους περίπου 4,8 εκατ. ευρώ – περίπου 2,6 εκατ. ευρώ αφορούν την Απόλλων ΑΕ και περίπου 2,2 εκατ. την Ευσταθιάδης ΑΕ. Η εκδίκαση της υπόθεσης στην ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού επρόκειτο να γίνει την περασμένη Τετάρτη 6 Σεπτεμβρίου, αλλά τελικώς ανεβλήθη για τις 9 Οκτωβρίου.
Ολα άρχισαν όταν στις 17 Μαρτίου 2003 με έγγραφό της η εταιρεία Βιβλιοπωλεία Φλωρά Kosmos – Μαρία Φλωρά ΕΠΕ, η οποία δραστηριοποιείται στην αγορά της λιανικής πώλησης ξενόγλωσσου εκπαιδευτικού βιβλίου, κατήγγειλε στην Επιτροπή Ανταγωνισμού την εταιρεία Απόλλων ΑΕ Εκδοσης και Διακίνησης Εκπαιδευτικού Βιβλίου, που δραστηριοποιείται στην αγορά της χονδρικής πώλησης ξενόγλωσσου βιβλίου. Σύμφωνα με την καταγγελία η Απόλλων «εκμεταλλεύεται καταχρηστικά τη δεσπόζουσα θέση που κατέχει στην αγορά της διακίνησης ξενόγλωσσου βιβλίου, ειδικά και διακριτικά σε βάρος της καταγγέλλουσας με α) τη διακριτική μείωση προς αυτήν των εκπτώσεων που της χορηγούσε, β) την παρακώλυση των παράλληλων εισαγωγών σε ξενόγλωσσα βιβλία των οποίων η Απόλλων έχει αναλάβει την αποκλειστική διακίνηση στην Ελλάδα, γ) τη διακριτική μείωση προς την καταγγέλλουσα του ποσοστού των επιστροφών και τον αυστηρό περιορισμό του χρόνου επιστροφής των βιβλίων, δ) τον περιορισμό στον χρόνο της πίστωσης, ε) τον αποκλεισμό εξυπηρέτησης της καταγγέλλουσας από την κεντρική αποθήκη της».
Στην καταγγελία της η Φλωρά ΕΠΕ αναφέρει ότι «η Απόλλων από το 2001 προσέγγισε τους εκδότες ξενόγλωσσου εκπαιδευτικού βιβλίου, προτείνοντάς τους να αναλάβει εκείνη την κεντρική διάθεση των βιβλίων τους, με αντιστάθμισμα να τους δώσει προκαταβολικά σε επιταγές τις πωλήσεις του προηγούμενου έτους, καθώς επίσης και να αγοράσει τα βιβλία με μικρότερη έκπτωση επί της ονομαστικής τιμής από ό,τι στο παρελθόν. Παράλληλα προσέφερε σε αυτούς και μετρητά, γεγονός που δελέασε ορισμένους από τους εκδότες, αφού οι περισσότεροι εξ αυτών – κυρίως οι Ελληνες – πάσχουν ως προς την άμεση είσπραξη ρευστού χρήματος.
Οι κινήσεις αυτές ήταν για την καταγγελλόμενη (σ.σ.: την Απόλλων) εξαιρετικά συμφέρουσες, αφού πλέον το κέρδος της θα προερχόταν από το 100% των πωλήσεων του εκδότη και όχι μόνο από το μερίδιό της. Απώτερος σκοπός της ήταν να καταστεί κυρίαρχος στη χονδρική και λιανική πώληση ξενόγλωσσου εκπαιδευτικού βιβλίου στην Ελλάδα».
Εν συνεχεία εξηγεί πώς λειτουργεί το κύκλωμα της αγοράς. Αναφέρει συγκεκριμένα ότι «στην αρχή κάθε έτους η Απόλλων προσεγγίζει τα βιβλιοπωλεία-πελάτες της και απαιτεί το κλείσιμο ετήσιας συμφωνίας, η οποία σημαίνει υπογραφή από τον βιβλιοπώλη επιταγών ή συναλλαγματικών προς τον χονδρέμπορο (δηλ. την Απόλλων). Το ύψος των ελάχιστων ετησίων αγορών καθορίζεται κατά περίπτωση αυθαίρετα από την Απόλλων».
Με βάση λοιπόν αυτή την κατάσταση η γραμματεία της Επιτροπής Ανταγωνισμού διαπιστώνει ότι «στη συγκεντρωμένη αγορά ξενόγλωσσου εκπαιδευτικού βιβλίου παρατηρείται μειωμένος ανταγωνισμός, καθορισμός των τιμών μεταπώλησης (η συνιστώμενη τιμή λιανικής πώλησης είναι στην πλειονότητα των περιπτώσεων, όπως προκύπτει από τις προπαρατεθείσες συμβάσεις, δεσμευτική κατ’ ουσίαν και καθορίζεται κυρίως από τους εκδότες), διαφάνεια των όρων συναλλαγής και σε οριζόντιο επίπεδο, εναρμόνιση όρων και εκπτώσεων. Αυτά τα χαρακτηριστικά υπαγορεύουν την αυστηρή αξιολόγηση των συστημάτων διανομής των καθώς και των οριζόντιων και κάθετων συμφωνιών και πρακτικών τους».
Μάλιστα, η γραμματεία της Επιτροπής ερευνώντας την υπόθεση Φλωράς – Απόλλων διαπίστωσε ότι και η δεύτερη σε μέγεθος εταιρεία του κλάδου, η Ευσταθιάδης ΑΕ, ακολουθεί παρόμοια εμπορική συμπεριφορά.
Στη σχετική εισήγηση αναφέρεται μεταξύ των άλλων ότι η Ευσταθιάδης ΑΕ «για τις εκδόσεις Burlington, στις οποίες έχει αποκλειστικότητα, πωλεί στην ανταγωνίστριά της Απόλλων με έκπτωση 35% ποσοστό στα ίδια περίπου επίπεδα με αυτά που παρέχει και για τις απευθείας πωλήσεις σε βιβλιοπωλεία (30% ως και 35%). Την ίδια πρακτική αντίστοιχα εφαρμόζει και η καταγγελλόμενη (σ.σ. Απόλλων)». Και σημειώνεται χαρακτηριστικά ότι «το 2000 η Φλωράς αγόραζε βιβλία απευθείας από πολλούς εκδότες με έκπτωση 40% ως και 50%. Το 2001 οι εκδοτικοί οίκοι προχώρησαν σε συμφωνίες κεντρικής διάθεσης των βιβλίων τους με διάφορους χονδρεμπόρους και οι εκπτώσεις μειώθηκαν σε επίπεδα της τάξης του 28% ως και 30%. Αυτό έχει ως συνέπεια, οι εκπτώσεις που μπορεί να προσφέρει ο λιανέμπορος, και συνεπώς και η καταγγέλλουσα, στους πελάτες τους να είναι κατά πολύ μικρότερες, με αποτέλεσμα να γίνονται λιγότερο ανταγωνιστικές και με περαιτέρω συνέπεια την άνοδο των τιμών λιανικής πώλησης».
Οι εταιρείες Απόλλων ΑΕ και Ευσταθιάδης ΑΕ, οι οποίες κατηγορούνται από την Επιτροπή Ανταγωνισμού για κατάχρηση συνολικής δεσπόζουσας θέσης στην αγορά του ξενόγλωσσου διδακτικού βιβλίου, είναι οι δύο μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου. Η εταιρεία Φλωράς ΕΠΕ, η οποία αρχικώς κατήγγειλε την Απόλλων ΑΕ, είναι μια μεγάλη αλυσίδα καταστημάτων διακίνησης, κυρίως ξενόγλωσου διδακτικού βιβλίου.
ΦΛΩΡΑΣ ΕΠΕ
Η εταιρεία Φλωράς ΕΠΕ ιδρύθηκε το 1970, εδρεύει στην Αθήνα και αποτελεί μια από τις μεγαλύτερες εμπορικές επιχειρήσεις λιανικής πώλησης ξενόγλωσσου εκπαιδευτικού βιβλίου στην Αττική. Διαθέτει 10 καταστήματα στην περιοχή της Αττικής. Συγκεκριμένα τα καταστήματά της βρίσκονται στις περιοχές Αθήνα, Πειραιά, Καλλιθέα, Ν. Ιωνία, Περιστέρι, Αιγάλεω, Νίκαια, Μαρούσι, Ηλιούπολη και Χαλάνδρι. Μέτοχοι της εταιρείας είναι η κυρία Μαρία χήρα Ιωάννη Φλωρά με 32,5%, η κυρία Στυλιανή Φλωρά του Ιωάννη με 22,5%, η κυρία Φλώρα Φλωρά του Ιωάννη με 22,5% και ο κ. Γ. Φλωράς του Ιωάννη με 22,5%. Ο κύκλος εργασιών της ανήλθε το 2001 σε 4,28 εκατ. ευρώ, το 2002 στα 4,7 εκατ. ευρώ, το 2003 στα 5 εκατ. ευρώ και το 2004 περίπου στα 5,9 εκατ. ευρώ.
ΕΥΣΤΑΘΙΑΔΗΣ GROUP ΑΕ
Ιδρύθηκε το 1990, αλλά προϋπήρχε με άλλες μορφές και το ίδιο αντικείμενο από το 1960, με αντικείμενο τη διανομή, εμπορία και έκδοση ελληνικών και ξενόγλωσσων βιβλίων, σχολικών, λογοτεχνικών και τουριστικών.
Ελέγχεται από την οικογένεια Ευσταθιάδη και, κατά δήλωσή της, ελέγχει την εταιρεία Κληρονόμοι Σ. Ευσταθιάδη ΟΕ, η οποία δραστηριοποιείται στην εκμετάλλευση βιβλιοπωλείου στην Αθήνα.
Ο συνολικός κύκλος εργασιών της το 2001 ανήλθε στα 19,6 εκατ. ευρώ, το 2002 στα 21,1 εκατ. ευρώ, το 2003 στα 23 εκατ. ευρώ και το 2004 στα 26,4 εκατ. ευρώ. Ποσοστό 91,3%, κατά μέσο όρο, των συνολικών της πωλήσεων προέρχεται από ξενόγλωσσο εκπαιδευτικό βιβλίο.
ΑΠΟΛΛΩΝ ΑΕ
Η Απόλλων ΑΕ ιδρύθηκε το 2003 (προϋπήρχε από το 1985 και προήλθε από την απορρόφηση και μετονομασία στις 10 Δεκεμβρίου 2003 της εταιρείας Απόλλων ΑΕ από την Αλκιβιάδης Ανώνυμη Τεχνική – Εργοληπτική – Εμπορική Εταιρεία Σχεδιασμού Και Διαχείρισης Αναπτυξιακών Και Πολιτιστικών Εργων με τον διακριτικό τίτλο ΑΛΚΙΒΙΑΔΗΣ ΑΕ). Προ της απορροφήσεως, ελέγχων μέτοχος της Απόλλων ήταν η εταιρεία πληροφορικής Logic Dis ΑΕ (μητρική του ομώνυμου ομίλου), η οποία τον Δεκέμβριο 2000 εξαγόρασε το 80% του μετοχικού κεφαλαίου της Απόλλων ΑΕ και στις 13 Μαρτίου 2003 ανακοίνωσε την πώληση της συμμετοχής αυτής στην Αλκιβιάδης ΑΒΕΤΕ, θυγατρική της εταιρείας Eikon Capital). Εχει έδρα στο Περιστέρι της Αττικής και διαθέτει επτά καταστήματα. Πρόεδρος της εταιρείας ο κ. Γ. Πέτρου και διευθύνων σύμβουλος ο κ. Ν. Αντωνιάδης. Μέτοχοι της Απόλλων ΑΕ είναι οι εταιρείες Eikon Invest V Holding SA, Eikon Invest VI Holding SA και Eikon Invest ΙΙ Holding SA. Ο συνολικός κύκλος εργασιών της το 2001 ανήλθε στα 31,6 εκατ. ευρώ, το 2002 στα 39,5 εκατ. ευρώ, το 2003 στα 39,6 εκατ. και το 2004 στα 40,7 εκατ. ευρώ.
