Ευρωπαϊκή… πρωτοτυπία αποτελεί η ελληνική πορεία προς την ψηφιακή εποχή, αφού πρόκειται – στην πραγματικότητα για ένα παιχνίδι τυφλόμυγας, την έκβαση του οποίου δεν μπορεί κανείς να εκτιμήσει σήμερα. Το ελληνικό παράδειγμα βασίστηκε πάλι στην πεπατημένη «βλέποντας και κάνοντας», με πλήρη έλλειψη θεσμικού πλαισίου, σε αντίθεση με τους εταίρους μας, οι οποίοι επί χρόνια μελετούσαν τη διαμόρφωση του τηλεοπτικού τοπίου και έφθασαν στην υλοποίηση του σχεδίου για τη δημιουργία της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης μέσα από διάλογο και συνεργασίες μεταξύ των παικτών του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα.
* Συντεταγμένη πορεία
Η πρώτη χώρα που πέρασε ήδη στην επίγεια ψηφιακή τηλεόραση, η Ολλανδία, χρειάστηκε ένα μακρύ διάστημα «ωρίμανσης». Η νομοθεσία καταρτίστηκε το 1999, η πιλοτική εκπομπή ψηφιακού σήματος έγινε τον Απρίλιο του 2003 και λίγο αργότερα «βγήκε στον αέρα» το πλήρες πρόγραμμα.
Φέτος, εισέρχεται πλήρως στην ψηφιακή εποχή και η Φινλανδία. Το σχετικό νομοθετικό πλαίσιο καταρτίστηκε το μακρινό 1996, η πιλοτική μετάδοση προγράμματος το 2001 και έναν χρόνο αργότερα οι τηλεθεατές είχαν την ευκαιρία να απολαύσουν την εικόνα της νέας εποχής.
Τον δρόμο των γειτόνων θα ακολουθήσουν το 2008 η Σουηδία και η Νορβηγία. Στην πρώτη οι οι διαδικασίες άρχισαν τον Μάιο του 1997 και στη δεύτερη τον Μάρτιο του 2002.
Στη Βρετανία, ήδη από τον Ιούλιο του 1996 είχαν τεθεί τα νομοθετικά θεμέλια και οι όροι του παιχνιδιού. Η πιλοτική εφαρμογή του εγχειρήματος της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης έγιναν τον Σεπτέμβριο του 1998, το νέο πρόγραμμα βγήκε στον αέρα τον Νοέμβριο του ίδιου χρόνου και από το 2008, ανά περιοχή, θα αρχίσει η διαδικασία εγκατάλειψης της αναλογικής τεχνολογίας.
Ακόμη και μια χώρα που δεν θεωρείται από τους πρωτοπόρους, η Πορτογαλία, η οποία φέτος μπαίνει πειραματικά στο ψηφιακό «κλαμπ», είχε ήδη προετοιμαστεί νομοθετικά από το 2000.
Η Ελλάδα κατάφερε να κάνει τα πρώτα βήματα, ωστόσο, χωρίς τη θεσμική θωράκιση από την πολιτεία όλα φαίνονται εξαιρετικά ασταθή και ερασιτεχνικά, αν και οι τεχνικοί της δημόσιας τηλεόρασης υποστηρίζουν ότι είναι έτοιμοι για νέα «ανοίγματα».
* Δημόσιο και ιδιώτες
Στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες έχουν ήδη εμπλακεί στην υπόθεση της ψηφιακής τηλεόρασης συντεταγμένοι φορείς, όπως καταδεικνύεται και σε έρευνα του υπεύθυνου Θεμάτων Νέων Τεχνολογιών του ΙΟΜ, κ. Κ. Παπαβασιλόπουλου.
Στη Βρετανία, επιφορτισμένοι με τον Digital UK, στον οποίο συμμετέχουν τηλεοπτικοί οργανισμοί, διαχειριστές δικτύων και η κυβέρνηση, είναι ο DTG με περισσότερα από 100 μέλη – παροχείς περιεχομένου, διαχειριστές δικτύων, έμποροι, διανομείς και παραγωγοί εξοπλισμού – και ο Freeview με συνοδοιπόρους το BBC, τον BskyB, την ITV και άλλους.
* Χαρακτηριστικά παραδείγματα
Στη Γαλλία δύο είναι οι φορείς-καθοδηγητές: Το ΤΝΤ, όπου συμμετέχουν οι δημόσιοι τηλεοπτικοί σταθμοί και τα θεματικά κανάλια και η Στρατηγική Επιτροπή, στην οποία δίδουν το «παρών» ο πρωθυπουργός, εκπρόσωποι της οπτικοακουστικής βιομηχανίας και η αρμόδια ρυθμιστική αρχή.
Στη Γερμανία το βάρος σηκώνουν οι ρυθμιστικές αρχές για θέματα Μέσων Ενημέρωσης των ομόσποδων κρατιδίων, που συγκροτούν την Επιτροπή για την Ψηφιακή Μετάβαση.
Συνέργεια Δημοσίου και ιδιωτών επενδυτών του χώρου στο ψηφιακό άλμα, με οργανωμένη έκφραση, καταγράφεται σε όλες τις δυναμικές ευρωπαϊκές αγορές, όπως στην Ιταλία, στην Ισπανία, στην Αυστρία κ.ο.κ.
* Εγχώριοι κομπογιαννίτες
Βεβαίως, ο ρόλος των κυβερνήσεων είναι κομβικός για την ανάπτυξη του εγχειρήματος. Και το κυριότερο είναι να υιοθετηθούν οι κατάλληλες επιθετικές πολιτικές για να διευκολυνθούν οι «παίκτες», αλλά και να ενημερωθούν και να πεισθούν οι πολίτες για την έγκαιρη μετάβαση στη νέα εποχή.
Και στο μέτωπο αυτό η Ελλάδα εμφανίζεται ουραγός. Ηδη σε πολλές χώρες της Ευρώπης οι πολιτικές ηγεσίες θεωρούν αναγκαία – και έχουν καθιερώσει – την παροχή κινήτρων με στόχο την επίσπευση της διαδικασίας. Τα κίνητρα αυτά ποικίλλουν. Παραδείγματος χάριν, στην Ιταλία επιδοτείται από τον κρατικό προϋπολογισμό η αγορά εξοπλισμού από τους πολίτες. Στη Γερμανία το καθήκον έχει αναλάβει ένας φορέας και στη Βρετανία το BBC.
Το «καμπανάκι» χτυπάει για την Ελλάδα: Η πρόσβαση στη νέα τεχνολογία δεν μπορεί να γίνει με ξεπερασμένες «συνταγές», ούτε με λογικές χειραγώγησης ενός δυναμικού τομέα της οικονομίας, ο οποίος μπορεί να ανθήσει ακόμη περισσότερο με την εκμετάλλευση των ευκαιριών που ανοίγονται με τις νέες τεχνολογίες.
Επιλογές από το παρελθόν
Στην Ελλάδα οι επιλογές στο μείζον θέμα της ψηφιακής τηλεόρασης θύμισαν παρελθόν. Ανυπαρξία σχεδιασμού και θεσμικού πλαισίου, η ίδια λογική που έχει καταδικάσει το εγχώριο τηλεοπτικό στερέωμα να λειτουργεί σε συνθήκες αναρχίας και «ομηρίας» των παικτών. Ο κρατικισμός δικαιώθηκε ξανά με την ανάθεση του εγχειρήματος – χωρίς την κατάλληλη νομοθετική κάλυψη – στην ΕΡΤ, ενώ οι ιδιώτες επενδυτές του χώρου κρατήθηκαν σε απόσταση, παρά τις επανειλημμένες διαμαρτυρίες τους.
Η συντεταγμένη πορεία που επέλεξαν οι άλλες ευρωπαϊκές χώρες προκύπτει και από τα στοιχεία της γνωστής EBU (ή Eurovision ), τα οποία παρουσιάστηκαν (από τον επικεφαλής της υπηρεσίας Στρατηγικής Πληροφόρησης του φορέα κ. Α. l. Shulzycki ) την περασμένη εβδομάδα σε ημερίδα για την επίγεια ψηφιακή τηλεόραση, που διοργάνωσε το Ινστιτούτο Οπτικοακουστικών Μέσων (ΙΟΜ).
