Το τίμημα της ιδιοφυΐας

Τι θα παρακολουθούσατε με μεγαλύτερη όρεξη στον κινηματογράφο; Τη βιογραφία μιας ευφυούς προσωπικότητας που έζησε μια ήρεμη, επίπεδη και τελικά «ακίνητη» ζωή ή μήπως μια ταινία που ασχολείται με έναν άνθρωπο που πλήρωσε την ιδιαιτερότητα και το χάρισμά του μπαίνοντας στο τρελοκομείο; Φυσικά τη δεύτερη.

Πιο πρόσφατο παράδειγμα βεβαίως το «Ενας υπέροχος άνθρωπος» («Α beautiful mind») του Ρον Χάουαρντ που από την επόμενη Παρασκευή θα γίνει το κινηματογραφικό ζήτημα της εποχής και στην Ελλάδα. Η ταινία, υποψήφια για οκτώ σημαντικές κατηγορίες Οσκαρ και με επιτυχημένη καριέρα στα ταμεία των αμερικανικών αιθουσών, περιγράφει το χρονικό του Τζον Φορμπς Νας, αμερικανού μαθηματικού και επιστήμονα, του οποίου το μεγαλύτερο εμπόδιο όχι μόνο στην καριέρα αλλά και στη ζωή ήταν τα… φαντάσματα. Οι φαντασιώσεις από τις οποίες ο Νας καταδιωκόταν οφείλονταν κατά πάσα πιθανότητα στο ψυχροπολεμικό κλίμα των δεκαετιών του ’40 και του ’50 και τον έστειλαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα στο φρενοκομείο. Τελικά κατάφερε να κερδίσει το Νομπέλ το 1994, και μάλιστα χωρίς να έχει αναρρώσει πλήρως.

Η τρέλα πληρώνει

Με το δίκιο τους οι ηθοποιοί που αναζητούν την καταξίωση σε ένα σύστημα τρομερού ανταγωνισμού όπως αυτό του Χόλιγουντ κυνηγούν την τρέλα ηρώων όπως ο Νας. Τι άλλο αν όχι ένα αυθεντικό, αναγνωρίσιμο ή μη, πρόσωπο, ένα πρόσωπο της Ιστορίας, με τρωτή ψυχοσύνθεση άρα περίπλοκο και πολυσύνθετο συναισθηματικό κόσμο, θα μπορούσε να τους προσφέρει την ευκαιρία να αναδείξουν την ερμηνευτική γκάμα τους; Πραγματικά. Η διαφορά του Ράσελ Κρόου ενώ ενσαρκώνει τον Νας σε σχέση με τον Κρόου στην περυσινή του επιτυχία, τον «Μονομάχο», είναι τεράστια, ενώ ένα δεύτερο Οσκαρ δεν αποκλείεται καθόλου.

Οχι ότι οι «προβληματικοί» ήρωες της μυθοπλασίας είναι μικρότερης αξίας ή απαιτούν λιγότερη δουλειά από τους ηθοποιούς. Ο Ντάστιν Χόφμαν έκανε θαύματα ως αυτιστικός στον «Ανθρωπο της βροχής» και ο Αντονι Χόπκινς υπήρξε το μοντέλο του ευφυούς serial killer στη «Σιωπή των αμνών».

Η τέχνη προσφέρεται καλύτερα

Εφέτος η Τζούντι Ντεντς διεκδικεί επίσης το Οσκαρ πρώτου γυναικείου ρόλου για την ερμηνεία της στην «Iris», όπου ενσαρκώνει τη βρετανίδα συγγραφέα Αϊρις Μέρντοκ, μια υπέρμαχο της αναγκαιότητας του ανθρώπου για μόρφωση, η οποία όμως τα τελευταία χρόνια της ζωής της βασανίστηκε φρικτά από τη νόσο του Αλτσχάιμερ με αποτέλεσμα να μην μπορεί ούτε το όνομά της να γράψει.

Πέρυσι η παρανοϊκή περσόνα του Μαρκησίου ντε Σαντ στο «Quills – Η πένα της αμαρτίας» έφερε τον αυστραλό ηθοποιό Τζέφρι Ρας για μία ακόμη φορά στα Οσκαρ. Η ταινία αναφέρεται στα χρόνια που ο τολμηρός συγγραφέας πέρασε στο σανατόριο, όπου του απαγορεύθηκε να γράφει. Πριν από μερικά χρόνια ο ίδιος ηθοποιός απέσπασε το Οσκαρ πρώτου ανδρικού ρόλου, έχοντας υποδυθεί τον Ντέιβιντ Χέλφγκοτ, ιδιοφυή αυστραλό πιανίστα που εξαιτίας της φρενοβλάβειάς του κλείστηκε σε ψυχιατρείο.

Ο Ντε Σαντ του Ρας δεν ήταν ο μόνος ταλαιπωρημένος δημιουργός με υψηλό δείκτη νοημοσύνης που έδωσε το παρών πέρυσι στις αίθουσες. Υποδυόμενος τον εξπρεσιονιστή ζωγράφο Τζάκσον Πόλοκ στην ομότιτλη ταινία ο Εντ Χάρις έκανε πραγματικότητα το όνειρο της ζωής του και φυσικά κέρδισε μια υποψηφιότητα για Οσκαρ. Ο Χαβιέρ Μπαρδέμ έφτιαξε το πλήρες πορτρέτο του κουβανού ομοφυλόφιλου ποιητή Ρεϊνάλντο Αρένας στο «Πριν πέσει η νύχτα» και επίσης προτάθηκε για το βραβείο, ενώ ο Τζον Μάλκοβιτς υπήρξε ως συνήθως υπερβολικός υποδυόμενος τον τρελαμένο σαδιστή σκηνοθέτη Φ. Γ. Μουρνάου στη «Σκιά του βρικόλακα», ταινία που αναφέρεται στις εμπειρίες του κατά τα θρυλικά γυρίσματα του «Νοσφεράτου».

Ποιο είναι τέλος πάντων το τίμημα της ιδιοφυΐας; Τελικά διάνοια και παράνοια είναι ή όχι δύο έννοιες που πάνε μαζί; Τρεις, απ’ ό,τι φαίνεται, είναι οι αρμόδιοι για την απάντηση: η Ιστορία, η επιστήμη και ο… κινηματογράφος. Και όσο για τον τελευταίο, διάνοια και παράνοια, για το καλό της εύπεπτης ψυχαγωγίας, όχι απλώς οφείλουν να πηγαίνουν μαζί αλλά είναι τουλάχιστον αδέλφια. Ο Κάιν και ο Αβελ!


Ταλαιπωρημένες διασημότητες

ΤΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

Τζον Φορμπς Νας Ράσελ Κρόου («Ενας υπέροχος άνθρωπος»)

Βόλφγκανγκ Αμαντέους Μότσαρτ Τομ Χαλς («Αμαντέους»)

Ντέιβιντ Χέλφγκοτ Τζέφρι Ρας («Shine, Ο σολίστας»)

Τζάκσον Πόλοκ Εντ Χάρις («Πόλοκ, ο ασυμβίβαστος»)

Ρεϊνάλντο Αρένας Χαβιέρ Μπαρδέμ («Πριν πέσει η νύχτα»)

Μαρκήσιος ντε Σαντ Τζέφρι Ρας («Quills»)

Μπίλι Χόλιντεϊ Νταϊάνα Ρος («Η κυρία τραγουδά τα μπλουζ»)

Λένι Μπρους Ντάστιν Χόφμαν («Λένι, ο βρωμόστομος»)

ΤΑ ΑΔΙΑΦΟΡΑ

Φρίντριχ Μουρνάου Τζον Μάλκοβιτς («Στη σκιά του βρικόλακα»)

Αϊρις Μέρντοκ Τζούντι Ντεντς («Iris»)

Καμίλ Κλοντέλ Ιζαμπέλ Ατζανί («Καμίλ Κλοντέλ»)

Γεώργιος Βιζυηνός Ηλίας Λογοθέτης («Το μόνον της ζωής του ταξείδιον»)

Αλβέρτος Αϊνστάιν Μάικλ Εμιλ («Insignificance»)

Κάρεν Μπλίξεν Μέριλ Στριπ («Πέρα από την Αφρική»)

Βικέντιος βαν Γκογκ Κερκ Ντάγκλας («Πάθος για ζωή»)

Τζιμ Μόρισον Βαλ Κίλμερ («The Doors»)

ΤΑ ΧΕΙΡΟΤΕΡΑ

Σίγκμουντ Φρόιντ Μοντγκόμερι Κλιφτ («Φρόιντ»)

Λούντβιχ βαν Μπετόβεν Γκάρι Ολντμαν («Αθάνατη αγαπημένη»)

Γιούκιο Μισίμα Κεν Ογκάτα («Μισίμα, Ζωή σε τέσσερα κεφάλαια»)

Πάμπλο Πικάσο Αντονι Χόπκινς («Πέρα από τον Πικάσο»)

Ντόροθι Πάρκερ Τζένιφερ Τζέισον Λι («Ο φαύλος κύκλος της κυρίας Πάρκερ»)

Ντμίτρι Σοστακόβιτς Μπεν Κίνγκσλεϊ («Testimony»)

Φ. Σκοτ Φιτζέραλντ Γκρέγκορι Πεκ («Αγαπημένε άπιστε»)

Τσε Γκεβάρα Ομάρ Σαρίφ («Τσε!»)