Οπως γράφει στο βιβλίο «Ιστορίαι» ο μέγας ιστορικός Θουκυδίδης: Τα γεγονότα […] του πολέμου έκρινα καθήκον μου να γράψω, όχι λαμβάνων τας πληροφορίας μου από τον πρώτον τυχόντα, ούτε όπως τα εφανταζόμην, αλλ᾽ αφού υπέβαλα εις ακριβέστατον έλεγχον και εκείνα των οποίων υπήρξα αυτόπτης μάρτυς και όσα έμαθα από άλλους. [3] Αλλ᾽ η εξακρίβωσίς των ήτον έργον δύσκολον, διότι οι αυτόπται μάρτυρες των διαφόρων γεγονότων δεν εξέθεταν τα ίδια πράγματα κατά τον ίδιον τρόπον, αλλ᾽ έκαστος αναλόγως της μνήμης του ή της ευνοίας, την οποίαν είχε προς τον ένα ή τον άλλον αντίπαλον [1.22.2-3] (Μετάφραση: Ελευθερίου Βενιζέλου).
Το ίδιο ισχύει για την ιστορία των χαρτών, συμπεριλαμβανομένων των ναυτικών χαρτών και των Πορτολάνων, καθώς και για τις διηγήσεις των περιηγητών των τελευταίων χιλιετηρίδων. Η Μεσόγειος Θάλασσα, κοιτίδα πολιτισμών και θρησκειών, κοιτίδα γνώσης και σοφίας, κοιτίδα της ναυτιλίας και του εμπορίου, αποτέλεσε τη βασική οδό επικοινωνίας και συνέβαλε στην ανάπτυξη του παγκόσμιου πολιτισμού. Από την Ελληνιστική Εποχή και μετέπειτα, και ιδίως από τον Κλαύδιο Πτολεμαίο, αρχίζει η ονοματοδοσία της μεγάλης κλειστής λεκάνης πλούτου, ευημερίας και γνώσης.
Ονομάστηκε Μεσόγειος, η οποία επί αιώνες διατήρησε την ονομασία αυτή και μόνο κατά την περίοδο της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας μετονομάστηκε σε Mare Nostrum, δηλαδή η δική μας θάλασσα. Κατά την αραβική κατάκτηση της περιοχής, σε εκατοντάδες αναφορές και χάρτες αναφέρεται ως Bahr al-Rumi, δηλαδή η Θάλασσα των Ρωμιών. Σπάνια αναζητήθηκε αλλαγή ονομασίας μικρότερων θαλασσών, εκτός από μικροαναφορές και εργασίες ασήμαντες μέσα στη μακρά ιστορία της Μεσογείου. Ο Piri Reis, ο Muhammad al-Idrisi, ο Ibn Battuta και πολλοί άλλοι περιηγητές που ταξίδεψαν με πλοία αλλά και με καραβάνια κατά την περίοδο της κυριαρχίας των Αράβων, σεβάστηκαν τη μακρά ιστορία των Ελλήνων στον χώρο. Γι’ αυτό και στους χάρτες του Piri Reis στο Τοπ Καπί και στο αντίγραφο του χάρτη του al-Idrisi που υπάρχει στην κεντρική βιβλιοθήκη της Ακαδημίας Αθηνών αναφέρεται ως «Θάλασσα των Ρωμιών». Αυτά είναι αδιάσειστα στοιχεία ονοματοδοσίας και μετονομασίας της Μεσογείου.
Η Μεσόγειος εθεωρείτο πάντα μια σχεδόν κλειστή θάλασσα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που αυξάνουν την τρωτότητά της στις παρεμβάσεις της φύσης και του ανθρώπου. Ενωσε λαούς και πολιτισμούς. Αλλά έγινε και πεδίο σπουδαίων ναυμαχιών με κορωνίδα εκείνη της Σαλαμίνος. Η βουλιμία της Ανατολής, όταν κινήθηκε για την κατάκτηση της Δύσης, σταμάτησε από την ορθή στρατηγική και τις ναυτικές γνώσεις των Ελλήνων.
Η θάλασσα αυτή υφίσταται και άλλα κακά, όχι μόνο εκείνα των συρράξεων. Υφίσταται ρύπανση η οποία τής αλλοιώνει τον βυθό, τη χλωρίδα και την πανίδα αλλά και την ενάλια πολιτιστική της κληρονομιά. Οι ίδιοι οι Αραβες, στην τεράστια αραβική γραμματεία που ξεκίνησε όχι μόνο από την Αντιόχεια και την Κόρντοβα αλλά και από τους λογίους του Ισλάμ γενικότερα χρησιμοποίησαν επί αιώνες το όνομα Bahr al-Rumi. Οι μαρτυρίες γι’ αυτά βρίσκονται στα μουσεία και τις βιβλιοθήκες όλου του κόσμου και σε χάρτες διάσημων αράβων χαρτογράφων που αναφέρουν τη Μεσόγειο στην αραβική γλώσσα ως η Θάλασσα των Ρωμιών. Φυσικά, τους τελευταίους αιώνες έχει επικρατήσει το όνομα Μεσόγειος.
Οι προσπάθειες να αυτοπροσδιορισθούν ορισμένες χώρες με κάποιο χρώμα, όπως για παράδειγμα το γαλάζιο, είναι ατυχείς. Αν θέλουμε να δώσουμε χρώματα, το καλύτερο γαλάζιο θα το βρει κανείς στον ουρανό και τις θάλασσες που περιβρέχουν την Ελλάδα. Είναι το γαλάζιο του Τέτση, είναι το γαλάζιο του Φειδία, είναι το γαλάζιο που δημιουργείται από τη σκέδαση των ακτίνων του γαλάζιου χρώματος στη φύση.
Η σκέδαση αυτή γίνεται λόγω της παρουσίας μεγάλων μορίων αρωματικών ουσιών τις οποίες εκπνέουν θάμνοι και φυτά της ελληνικής χλωρίδας λόγω της αυξημένης ξηρασίας που χαρακτηρίζει την περιοχή μας τη θερμή περίοδο του έτους. Οι πιο πολλές οσμές βρίσκονται συμπυκνωμένες στην Ελλάδα και στην Κεντρική Μεσόγειο, γι’ αυτό και τα πευκοδάση μας απελευθερώνουν στην ατμόσφαιρα περισσότερους αρωματικούς υδρογονάνθρακες από ό,τι, λόγου χάρη, της Ιταλίας και ας δείχνουν εκείνα πιο εύρωστα.
Το γαλάζιο είναι το χρώμα της θάλασσας και του ουρανού, είναι το χρώμα της ναυτοσύνης, είναι το χρώμα της διαύγειας, είναι το χρώμα που η ανάκλασή του πάνω στα μάρμαρα του Παρθενώνα τα έκανε τόσο ζωντανά ώστε ενόμιζαν οι επισκέπτες ακόμα και πριν από την ανατίναξή του ότι τα αγάλματα μιλάνε μεταξύ τους.
Μην παίζουμε με αλλαγές των ιστορικών ονομασιών. Η Ιστορία δεν γράφεται από παιδιάστικα συναισθήματα ή με την παραποίηση της Ιστορίας. Η Ιστορία είναι παντού ζωντανή γύρω μας. Οπου και να σκάψεις θα βρεις την αληθινή ιστορία και αν κάποιος προσπαθήσει να της αλλάξει όνομα, οι πέτρες και τα μάρμαρα είναι σκαλισμένα από ήρωες που την υπερασπίστηκαν με το αίμα τους σε χιλιάδες χρόνια. Είναι οι Ελληνες σε αυτή την περιοχή.
Ας τους αφήσουμε για λίγο τους Ελληνες να επανέλθουν σε μια ισορροπία, να ξεχάσουν τα βάσανα της σκλαβιάς αιώνων, να ξεχάσουν την απώλεια των τάφων των ιερών προγόνων τους που ψάχνουμε και δεν τους βρίσκουμε. Ούτε του Θεμιστοκλή, ούτε του Πλάτωνα ούτε των μεγάλων ανδρών δεν έχουμε εμείς τάφους. Η Ιστορία όμως έχει μνήμη και έχει και εικόνα. Η τέχνη μιλάει από μόνη της, τα χρώματα αγκαλιάζουν την τέχνη και στον κάθε λαό αντιστοιχούν χαρακτηριστικά υπέροχα για τον καθένα.
Το να ψάχνουν προφάσεις για την αναθεώρηση της Ιστορίας είναι απαράδεκτο και πρέπει να αμυνόμαστε απευθυνόμενοι σε διεθνείς οργανισμούς και σε κάθε πρεσβεία σε όλο τον κόσμο για την επαναφορά της ορθής ιστορίας. Δεν έχουμε μπροστά μας τα περσικά πλοία στα στενά της Σαλαμίνας και τις ελληνικές τριήρεις. Εχουμε τις πρεσβείες μας, έχουμε την αλήθεια της Ιστορίας μαζί μας.
Ελπίζω ότι όλοι μας, ο καθένας από την πλευρά του, θα οπλισθεί κατάλληλα, θα αφυπνισθεί για να μη δούμε άλλες μετονομασίες μιας ολόκληρης ιστορίας της Ιωνίας που άλλαξε χέρια σαν να ήταν ένα απλό δώρο σε κάποιον που δεν ήξερε πώς ανοίγει αυτό το κουτί της γνώσης και της σοφίας.
Ευτυχώς, υπάρχουν πολλοί λόγιοι και γνώστες της πραγματικότητας παντού. Υπάρχουν επιστήμονες και άνθρωποι των γραμμάτων υψηλού κύρους. Ας ενώσουμε όλοι τις δυνάμεις μας στην κατεύθυνση της αλήθειας που είναι μόνο μία και ας προσπαθήσουμε να δούμε την ειρήνη στα μάτια, και αν δεν μπορούμε, ας χαμηλοθωρήσουμε μπροστά της για να την καλωσορίσουμε σε ολόκληρη τη Μεσόγειο.
Ο κύριος Χρήστος Ζερεφός είναι τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, εθνικός εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή.
