Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Στην πολιτική οι αλλαγές σπάνια εμφανίζονται ξαφνικά, καθώς συνήθως προηγούνται άνθρωποι, ιδέες και επεξεργασίες που λειτουργούν στο παρασκήνιο, διαμορφώνοντας σταδιακά μια νέα στρατηγική. Στην περίπτωση του Αλέξη Τσίπρα, η μετατόπιση του δημόσιου λόγου του από την εποχή των μεγάλων εξαγγελιών προς μια πιο θεσμική, μετρημένη και κυβερνητική προσέγγιση δεν είναι μόνο αποτέλεσμα προσωπικής ενδοσκόπησης. Πίσω από την αναθεωρημένη πολιτική γλώσσα τους βρίσκονται πρόσωπα που, με διαφορετικούς ρόλους και αφετηρίες, λειτουργούν ως άτυποι σύμβουλοι, συνομιλητές και διαμορφωτές ενός νέου αφηγήματος.

Στην αρχή της περασμένης εβδομάδας, ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης (ΕΛΑΣ) βρέθηκε στη Μυτιλήνη και δίπλα του ήταν ο παιδικός του φίλος και πλέον στενός συνεργάτης ή, για άλλους, μυστικοσύμβουλος, ο επιχειρηματίας και πολιτικός μηχανικός Κώστας Τούμπουρος. Η παρουσία αυτή σημαίνει πολλά. Ο κ. Τούμπουρος είναι άνθρωπος της αγοράς, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της τεχνικής και εταιρείας διαχείρισης ακινήτων Temco AE και μέλος του ΔΣ της Ελλάκτωρ, όπου πρόσφατα επανεξελέγη ως μη εκτελεστικό μέλος. Αποτελεί ένα από τα πρόσωπα που έχουν συμβάλει καθοριστικά στην αλλαγή στάσης του κ. Τσίπρα ως προς το επιχειρείν.

Η «τρόικα»

Παράλληλα, δίπλα του υπάρχει μια αφανής ομάδα ή, αλλιώς, «τρόικα», όπως λένε χαριτολογώντας οι συμμετέχοντες, η οποία αποτελείται από τον πρώην αναπληρωτή υπουργό Οικονομικών Γιώργο Χουλιαράκη, που είναι και οικονομικός σύμβουλος στην Τράπεζα της Ελλάδος με πρόταση του διοικητή της Γιάννη Στουρνάρα, τον πρώην υφυπουργό και κεντρικό τραπεζικό στέλεχος Δημήτρη Λιάκο και τον καθηγητή Οικονομικών και νυν τομεάρχη Οικονομίας της ΕΛΑΣ Φραγκίσκο Κουτεντάκη.

Και οι τρεις συνδέονται με τη δημοσιονομική πλευρά της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ. Εχοντας βρεθεί αντιμέτωποι με τους περιορισμούς των ευρωπαϊκών κανόνων, των μνημονιακών δεσμεύσεων και της μεταμνημονιακής εποπτείας, εκπροσωπούν την αντίληψη ότι κάθε πολιτική πρόταση πρέπει να συνοδεύεται από σαφή οικονομική τεκμηρίωση.

Αυτή αποτυπώνεται πλέον στον τρόπο με τον οποίο ο κ. Τσίπρας μιλά για την οικονομία. Το παλιό λεξιλόγιο της σύγκρουσης έχει περιοριστεί και έχει αντικατασταθεί από αναφορές στην κοινωνική προστασία, τη φορολογική δικαιοσύνη και τη δημοσιονομική σταθερότητα. Δεν αμφισβητεί τους περιορισμούς των δημοσιονομικών κανόνων, αλλά υποστηρίζει ότι μέσα σε αυτά τα όρια μπορεί να υπάρξει διαφορετική πολιτική αναδιανομής.

Ουσιαστικά, πρόκειται για μετατόπιση από τη λογική της σύγκρουσης προς τη λογική της διαχείρισης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε η προ ημερών δημόσια παρέμβαση του κ. Κουτεντάκη για τη μείωση του ΦΠΑ. Αντί να ακολουθήσει την εύκολη πολιτική υπόσχεση μιας οριζόντιας μείωσης, ανέδειξε το κόστος ενός τέτοιου μέτρου και τους δημοσιονομικούς περιορισμούς. Η τοποθέτηση αυτή προκάλεσε αντιδράσεις από τμήματα της Αριστεράς, αλλά ταυτόχρονα ενίσχυσε την εικόνα μιας πολιτικής δύναμης που επιδιώκει να εμφανίζεται υπεύθυνη απέναντι στους αριθμούς.

Το «φάντασμα»

Με αυτή τη στάση ουσιαστικά ξορκίζει το «φάντασμα» του Προγράμματος της Θεσσαλονίκης του 2014, για το οποίο οι αντίπαλοί του έχουν εγκαλέσει τον πρώην πρωθυπουργό πολλές φορές. Στην κατεύθυνση αυτή, συναίνεσε στη μισθολογική στήριξη νοσηλευτών και ιατρών, αλλά διευκρίνισε: «Προφανώς οι δημοσιονομικές δυνατότητες που υπάρχουν δεν μας δίνουν το περιθώριο να δώσουμε τις αυξήσεις που θα θέλαμε να δώσουμε. Αλλά έχουμε υπολογίσει, μεσοσταθμικά, πάνω από 500 ευρώ για τους νοσηλευτές και για τους γιατρούς. Το ακριβές ποσό θα το έχουμε στη ΔΕΘ».

Ανάλογη μετατόπιση υπάρχει και στην παιδεία. Η παρέμβαση του θεωρητικού της ΕΛΑΣ και αφανούς πρωταγωνιστή της επεξεργασίας του προγραμματικού λόγου του κόμματος Κώστα Γαβρόγλου για το άρθρο 16 και τα ιδιωτικά πανεπιστήμια έδειξε μια διαφορετική προσέγγιση. Από την παραδοσιακή και δογματική άρνηση της Αριστεράς, η συζήτηση μετακινείται πλέον στους όρους λειτουργίας, στην ποιότητα των σπουδών και στην προστασία των εργασιακών δικαιωμάτων. Η στάση του πρώην υπουργού Παιδείας και πανεπιστημιακού ότι υπάρχει πλέον η δεσμευτική απόφαση του ΣτΕ δείχνει ότι ο δημόσιος προγραμματικός λόγος της ΕΛΑΣ γίνεται περισσότερο θεσμικός και λιγότερο αντιπαραθετικός.

Στο πολιτικό περιβάλλον του κ. Τσίπρα σημαντικό ρόλο παίζουν και πρόσωπα που δεν προέρχονται αποκλειστικά από τον στενό κομματικό μηχανισμό. Ο Νίκος Μαραντζίδης, καθηγητής του Πανεπιστημίου Μακεδονίας και μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου «Αλέξης Τσίπρας», επικοινωνεί σχεδόν καθημερινά με τον πρώην πρωθυπουργό.

Ο κ. Μαραντζίδης έχει καταθέσει την άποψη ότι μεγάλο στοίχημα είναι η κυβερνητική προοπτική, η ύπαρξη σχεδίου και η αποφασιστική εφαρμογή του. Κατά την εκτίμησή του, η νέα προσπάθεια του Αλ. Τσίπρα έχει στόχο να αλλάξει όχι μόνο τους συσχετισμούς αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οργανώνεται η προοδευτική παράταξη.

Λιγότερα συνθήματα

Στην ίδια κατεύθυνση κινείται και ο Θανάσης Καρτερός, δημοσιογράφος, στενός συνεργάτης του κ. Τσίπρα και πλέον, εδώ και λίγες μέρες, μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛΑΣ. Αυτή ήταν μια ενδιαφέρουσα εξέλιξη καθώς τα προηγούμενα χρόνια δεν είχε παρουσία σε κομματικό όργανο. Η άποψή του έχει βαρύνουσα σημασία στο επιτελείο του πρώην πρωθυπουργού, με τον οποίο έχει τακτική επικοινωνία, όπως και με τον διευθυντή του πολιτικού γραφείου, τον δικηγόρο Γιώργο Βασιλειάδη.

Στα εθνικά θέματα ο κ. Τσίπρας επιχειρεί να παρουσιάσει μια εξωτερική πολιτική που συνδυάζει την ευρωπαϊκή πορεία της χώρας με την ενεργή διπλωματική παρουσία. Αναφέρεται σε πολυδιάστατη διπλωματία, στον ρόλο των μεσαίων δυνάμεων και στην ανάγκη η Ελλάδα να αξιοποιεί τα γεωπολιτικά της πλεονεκτήματα, χωρίς βέβαια να λείπει η κριτική του για όσα συμβαίνουν στη Γάζα, κ.λπ.

Ακόμη και η κριτική του για τα εξοπλιστικά προγράμματα και τα F-35 κινείται περισσότερο σε επίπεδο στρατηγικών επιλογών και λιγότερο σε επίπεδο συνθημάτων. Σε αυτή τη μετατόπιση έχει παίξει ρόλο και ο άτυπος σύμβουλός του μέχρι πρόσφατα στα αμυντικά θέματα, νυν τομεάρχης Αμυνας, ο πρώην ΑΓΕΕΘΑ Χρήστος Χριστοδούλου.

Στο πεδίο των θεμάτων που άπτονται του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη, κομβικό ρόλο διαδραματίζει ο πρώην διοικητής της ΕΥΠ (επικεφαλής της Αντιτρομοκρατικής την περίοδο σύλληψης των μελών της 17Ν) Φώτης Παπαγεωργίου, που και αυτός είναι πλέον μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛΑΣ.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ο κ. Τσίπρας επιχειρεί να οικοδομήσει τη νέα εικόνα του πάνω στη δημοσιονομική αξιοπιστία, στη θεσμική ωριμότητα και στον πολιτικό ρεαλισμό, παρά στη στείρα αντιπολιτευτική καταγγελία όπως έκανε τα προηγούμενα χρόνια. «Δεν κατανοώ τους τζάμπα μάγκες αριστερούς που διαμαρτύρονται χωρίς να αναλαμβάνουν κυβερνητική ευθύνη» είναι μια χαρακτηριστική φράση του.