Βαγγέλης Πρατικάκης

Συνέβη μια ωραία πρωία του Μεσοζωικού αιώνα, πριν από περίπου 66 εκατομμύρια χρόνια. Όλα ήταν ήσυχα στην περιοχή όπου βρίσκεται σήμερα η χερσόνησος Γιουκατάν του Μεξικού, με δεινόσαυρους και υπερμεγέθη έντομα να περιφέρονται στα κωνοφόρα δάση και τους βαλτότοπους του Τσιξουλούμπ. Μερικά δευτερόλεπτα αργότερα, όλα είχαν καταστραφεί.

Κοιτάξτε από το παράθυρο στο νυχτερινό ουρανό. Το μεγαλείο του Γαλαξία, σταθερό στον ουρανό από τη γέννηση του κόσμου, πιθανότατα δεν είναι πια εκεί.

Κανένα ζώο δεν είναι τόσο επικίνδυνο όσο το κουνούπι, αυτή η ιπτάμενη ενόχληση που προκαλεί εκατομμύρια κρούσματα μεταδοτικών ασθενειών και εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους κάθε χρόνο. Ένας λόγος που τα κουνούπια είναι τόσο αποτελεσματικοί φορείς ασθενειών είναι η ανατομία του στόματός τους, εξελιγμένη να λειτουργεί σαν σύριγγα ακριβείας.

Για σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, οι παλαιοανθρωπολόγοι πίστευαν ότι ο Αυστραλοπίθηκος της Αφάρ, που έγινε γνωστός από το απολίθωμα της διάσημης «Λούσι», ήταν ο μόνος συγγενής του ανθρώπου που ζούσε στην Αφρική πριν από περίπου 3 εκατομμύρια χρόνια. Κι όμως, μια σειρά από νέα απολιθώματα ανατρέπουν αυτήν την εικόνα.

Σε ένα από τα πιο παράξενα βίντεο που συνοδεύουν επιστημονική δημοσίευση, ένα ηλεκτροφόρο χέλι πηδά από το νερό και προκαλεί ηλεκτροπληξία σε ένα ψεύτικο κεφάλι κροκόδειλου, το οποίο αναβοσβήνει με φωτάκια καθώς δέχεται το σοκ.

Είναι μια από τις σπάνιες φορές που η φύση αναγκάζεται να φάει το καπέλο της: ερευνητές του Χάρβαρντ παρουσίασαν ένα σύστημα τεχνητής φωτοσύνθεσης που μετατρέπει την ηλιακή ενέργεια σε καύσιμα με απόδοση 10%, πολύ πάνω από το 1% που έχει μετρηθεί στα ταχύτερα αναπτυσσόμενα φυτά.

Οι νεογέννητες πέρκες, και πιθανώς πολλά ακόμα είδη ψαριών, προτιμούν να τρέφονται με μικροσκοπικά σωματίδια πλαστικού από ό,τι με τις φυσικές πηγές τροφής τους, αποκαλύπτει μελέτη στην επιθεώρηση «Science». Αυτό πιθανότατα οδηγεί σε αυξημένη θνησιμότητα και απειλεί τη λειτουργία των οικοσυστημάτων.

Οι γυάλινοι φακοί που χρησιμοποιούνται σήμερα σε κάμερες, μικροσκόπια και τηλεσκόπια έχουν μεγάλο βάρος, μεγάλες διαστάσεις και μεγάλο κόστος. Τη λύση υπόσχεται να δώσει ένας επίπεδος φακός από «μετα-υλικά», πιο μικρός από μια τελεία και πιο λεπτός από μια κόλλα χαρτί.

Όταν η αποστολή New Horizons της NASA πέρασε από τον Πλούτωνα πέρυσι το καλοκαίρι, ανακάλυψε μυστηριώδεις πολυγωνικούς σχηματισμούς σε μια «θάλασσα» από πάγο αζώτου. Είναι ένας από τους πιο ασυνήθιστους γεωλογικούς σχηματισμούς στο Ηλιακό Σύστημα, και οι ερευνητές της αποστολής πιστεύουν πλέον ότι γνωρίζουν πώς σχηματίστηκαν.

Ένα κομψό εγχειρίδιο που βρέθηκε στον τάφο του φαραώ Τουταγχαμών κατασκευάστηκε από σίδηρο που πρέπει να προήλθε από μετεωρίτη, αποκαλύπτει νέα μελέτη, επιβεβαιώνοντας τις υποψίες για την εξωγήινη προέλευση του σιδήρου που χρησιμοποιούσαν οι Αιγύπτιοι πριν από την Εποχή του Σιδήρου.

Χρώμα, άρωμα, ηλεκτρισμός! Οι μέλισσες δείχνουν να αντιλαμβάνονται τα ασθενή ηλεκτρικά πεδία των λουλουδιών, και μια νέα μελέτη δείχνει να εξηγεί τον μηχανισμό αυτής της αόρατης αλληλεπίδρασης.

Τις τελευταίες δεκαετίες η θερμοκρασία της Αρκτικής αυξάνεται τρεις φορές ταχύτερα από ό,τι σε άλλες περιοχές του πλανήτη, ενώ η θερμοκρασία στην Ανταρκτική έχει αυξηθεί ελάχιστα. Μελέτη που βασίστηκε σε υπολογιστικά μοντέλα προσφέρει τώρα μια νέα εξήγηση στο κλιματικό αίνιγμα.

Η ρωσική διαστημική εταιρεία Energia, μεγάλος προμηθευτής του ρωσικού διαστημικού προγράμματος, παρουσίασε το πρώτο σχέδιο ενός σκάφους ειδικά για τη μεταφορά φορτίων και πληρωμάτων ανάμεσα στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) και τη Σελήνη.

Ο καιρός ανοίγει, ο ουρανός καθαρίζει, ο Άρης βγαίνει για σόου στον νοτιοανατολικό ουρανό: φωτισμένος από τον Ήλιο καταπρόσωπο, ο γειτονικός πλανήτης βρίσκεται τη Δευτέρα στη μικρότερη απόστασή του από τη Γη εδώ και 11 χρόνια.

Σε μια κίνηση που αψηφά το κατεστημένο των επιστημονικών εκδόσεων, οι χώρες-μέλη της ΕΕ συμφώνησαν ότι μέχρι το 2020 όλες οι επιστημονικές έρευνες που διενεργούνται με δημόσιο χρήμα θα πρέπει να είναι δωρεάν προσβάσιμες.

Έστω και με τη δεύτερη προσπάθεια, η NASA κατάφερε να φουσκώσει πλήρως τον πρώτο χώρο διαμονής που φτάνει στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό σφιχτά πακεταρισμένος για εξοικονόμηση χώρου. Το φουσκωτό δωμάτιο είναι το πρωτότυπο μιας τεχνολογίας που θα μπορούσε να προσφέρει ευρυχωρία και άνεση σε μελλοντικές, μακρινές αποστολές.

Το Καθιερωμένο Μοντέλο της σωματιδιακής φυσικής θα πρέπει να αναθεωρηθεί εκ βάθρων αν τελικά επιβεβαιωθούν οι «ενδείξεις» μιας πέμπτης, άγνωστης ως σήμερα θεμελιώδους δύναμης. Αν και πολλοί δηλώνουν σκεπτικοί, ο ισχυρισμός θα υποβληθεί σε εξονυχιστικό έλεγχο.

Η εκτεταμένη χρήση αντιβιοτικών στα εκτρεφόμενα ζώα, μια πρακτική που ενοχοποιείται για την εμφάνιση ανθεκτικών μικροβίων, φαίνεται πως έχει και μια επιπλέον παρενέργεια: αυξάνει την απελευθέρωση αερίων του θερμοκηπίου από το πεπτικό σύστημα των ζώων.

Γερακίσια μύτη, γαλλική μύτη, προβοσκίδα ή μελιτζάνα: ό,τι μύτη κι αν έχετε, το σχήμα της εξαρτάται από τα γονίδια. Πέντε από αυτά μόλις αναγνωρίστηκαν από μελέτη που εξέτασε τις φατσούλες χιλιάδων ανθρώπων διαφορετικής εθνικής προέλευσης.

Διαβάζοντας προσεκτικά το αφυδατωμένο πρόσωπο του Άρη, αμερικανοί πλανητολόγοι υποστηρίζουν ότι διέκριναν ρυτίδες που σχηματίστηκαν από γιγάντια τσουνάμι στις ακτές ενός αρχαίου, χαμένου πια ωκεανού.