«Η Ευρώπη σώζει τράπεζες και αφήνει να παιδιά να πεθάνουν» ήταν η δήλωση του ιταλού πρωθυπουργού Ματέο Ρέντσι μετά το νέο πολύνεκρο ναυάγιο κοντά στη Λιβύη την περασμένη Δευτέρα, κατά το οποίο πνίγηκαν πάλι μετανάστες, ανάμεσά τους όπως πάντα και παιδιά, που προσπαθούσαν να περάσουν από την Αφρική στην Ευρώπη. Η παράνομη μετανάστευση –ελέω και των ακροδεξιών –είναι, εκτός από την οικονομική κρίση, το άλλο μεγάλο ζήτημα που απασχολεί τους Ευρωπαίους.
Οι Ιταλοί τον περασμένο Οκτώβριο, ύστερα από δύο απανωτά ναυάγια με εκατοντάδες νεκρούς πρόσφυγες από τη Συρία, τη Σομαλία και την Ερυθραία, αποφάσισαν ότι οι σκηνές των πτωμάτων που επιπλέουν και των άθλιων συνθηκών υποδοχής των διασωθέντων στη Λαμπεντούζα έπρεπε να πάψουν «μαχαίρι» να αμαυρώνουν την εικόνα της χώρας τους. Γι’ αυτό έστησαν την επιχείρηση «Mare Nostrum», στην οποία συμμετέχει το ιταλικό Πολεμικό Ναυτικό και δίνει τεράστια έμφαση στη διάσωση. Μετά την εφαρμογή της «Mare Nostrum», που έχει τα εύσημα των ανθρωπιστικών οργανώσεων, δεν έχει υπάρξει ούτε ένας πνιγμένος μετανάστης στις ιταλικές θάλασσες. Από τον Οκτώβριο έχουν διασωθεί περισσότερα από 35.000 άτομα.
Η Μεσόγειος όμως είναι μεγάλη και η «Mare Nostrum» σχετικά ακριβή (στοιχίζει 9 εκατ. ευρώ τον μήνα). Η Ρώμη επιθυμεί να θέσει το συντομότερο το ζήτημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Πιστεύεται ότι την τελευταία 20ετία έχουν πνιγεί ως και 20.000 άτομα προσπαθώντας να φθάσουν στην Ευρώπη. Και οι πνιγμοί δεν καταγράφονται όλοι στην Ιταλία ούτε στο Αιγαίο καθώς οι διαδρομές είναι μετακινούμενες δείχνοντας πόσο ευρωπαϊκό είναι το ζήτημα: στις αρχές της δεκαετίας του 2000 η πιο δημοφιλής διαδρομή ήταν από τη Δυτική Αφρική στην Ισπανία, το 2008-12 η κίνηση μετατοπίστηκε στην αποκαλούμενη διαδρομή της Ανατολικής Μεσογείου (από τα παράλια της Τουρκίας στην Ελλάδα) και σήμερα έχει τα πρωτεία η διαδρομή Λιβύη – Ιταλία.

ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ
«Να ελαχι­στοποιήσουμε την ανάγκη τους να φύγουν»

«Ποτέ δεν θα κατορθώσουμε να σταματήσουμε τα κύματα ανθρώπων που προσπαθούν να φθάσουν στην ΕΕ. Και τα κύματα αυτά δεν οφείλονται στο ότι διεξάγονται επιχειρήσεις διάσωσης (σ.σ.: τις οποίες οι ιταλοί ακροδεξιοί επικρίνουν ως “φέρι μποτ για λαθρομετανάστες”). Υπήρχαν και πριν και θα συνεχίσουν να υπάρχουν όσο υπάρχουν εστίες, όπως η Συρία. Δεν είναι ρεαλιστικό να προσπαθήσουμε να εμποδίσουμε αυτούς τους ανθρώπους από το να φύγουν από τη χώρα τους» λέει μιλώντας στο «Βήμα» ο Λόρενς Γιόλες (φωτογραφία), υπεύθυνος της Υπατης Αρμοστίας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες για τη Νότια Ευρώπη (Ιταλία, Ελλάδα, Ισπανία, Μάλτα, Πορτογαλία και Αλβανία).

«Η ενδεδειγμένη στρατηγική είναι να ελαχιστοποιήσουμε την ανάγκη τους να φύγουν –για παράδειγμα να δημιουργήσουμε εναλλακτικές για νόμιμες αναχωρήσεις από τις χώρες τράνζιτ: να καταγράφουμε τους πρόσφυγες εκεί, να τους δώσουμε τη δυνατότητα να καταθέτουν επίσημη αίτηση για άσυλο στις ευρωπαϊκές πρεσβείες, να δεχτούμε ένα ποσοστό ανθρώπων ευπαθών κατηγοριών όπως τραυματίες, γυναίκες και παιδιά, ηλικιωμένους. Πρέπει επίσης να ασκήσουμε πίεση στη Λιβύη προκειμένου να βελτιώσει τις συνθήκες διαβίωσης των ξένων που έχουν καταφύγει στη χώρα ελπίζοντας να περάσουν απέναντι, στην Ιταλία, συνθήκες που είναι αδιανόητα δύσκολες και επικίνδυνες» τονίζει ο κ. Γιόλες.

«Είναι σημαντικό ολόκληρη η η Ευρώπη να μοιραστεί την προσπάθεια και την ευθύνη. Ο στόχος είναι να συνεχίσουμε να έχουμε μια αποτελεσματική επιχείρηση. Είναι όμως δύσκολο να τη συνεχίσει μόνη της η Ιταλία μέσω της επιχείρησης “Mare Nostrum” »
προσθέτει.
Και καταλήγει: «Η “Mare Nostrum” θα διαρκέσει σίγουρα ως τον Ιούνιο, όταν η Ρώμη θα θέσει το θέμα στη συνάντηση των υπουργών Εσωτερικών της ΕΕ. Η ΕΕ θα μπορούσε να βοηθήσει με πολλούς τρόπους: να προσφέρει πόρους, να συνεισφέρει πλοία από διάφορες χώρες ή να βοηθήσει στον συντονισμό της προσπάθειας. Η Ιταλία δεν επιθυμεί η “Mare Nostrum” να παραμείνει μια αμιγώς ιταλική επιχείρηση αλλά να γίνει ευρωπαϊκή».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ