Σύμβολο συνύπαρξης και διαλόγου

Υστερα από μια μακρά περίοδο αναπνευστικών προβλημάτων, ο Νέλσον Μαντέλα πέρασε στα 95 του χρόνια από το τώρα στο πάντα.

Υστερα από μια μακρά περίοδο αναπνευστικών προβλημάτων, ο Νέλσον Μαντέλα πέρασε στα 95 του χρόνια από το τώρα στο πάντα. Η ευγνωμοσύνη και ο θρήνος για τον «πατέρα του έθνους», όπως τον αποκαλούσαν συχνά οι Νοτιοαφρικανοί, ξεπερνούν πολιτικές γραμμές, κοινωνικές τάξεις και γεωγραφικά σύνορα, με την ίδια σφοδρότητα που και ο ίδιος ο «Μαντίμπα» ανέτρεψε τις πολιτικές και κοινωνικές συμβάσεις της εποχής του και έγινε μια προσωπικότητα διεθνούς εμβέλειας, σύμβολο αξιοπρέπειας, αγωνιστικότητας και ειρηνικής συνύπαρξης. Σήμερα στη Νότια Αφρική πολλές ανισότητες παραμένουν, λευκοί κρατούν ακόμη στα χέρια τους την οικονομία, κι όμως, η Ιστορία άλλαξε οριστικά ρότα με το τιμόνι στα χέρια αυτού του ηγέτη.
«Ο Μαντέλα δεν άφησε ένα κληροδότημα, μα πολλά. Το κυριότερο, αναμφισβήτητα, είναι η εγκαθίδρυση μιας πραγματικής πολυφυλετικής κοινωνίας, όχι μόνο για τη Νότια Αφρική, αλλά για ολόκληρο τον κόσμο. Την περίοδο του απαρτχάιντ η νοτιοαφρικανική κοινωνία ήταν φοβερά ρατσιστική και πολωμένη. Ο Μαντέλα και οι συναγωνιστές του προώθησαν έναν πολιτισμό ανεκτικότητας και διαλόγου. Εγινε ο πρώτος μαύρος ηγέτης με παγκόσμια ακτινοβολία, βραβευμένος με το Νομπέλ. Ενα άλλο εξαιρετικά σημαντικό, αλλά όχι πολυπρόβλητο κληροδότημά του είναι η εγκαθίδρυση ενός αποτελεσματικού, ανεξάρτητου και δίκαιου δικαστικού συστήματος που λογοδοτεί στον λαό» λέει στο «Βήμα» από το Λονδίνο ο διακεκριμένος καθηγητής Διεθνών και Στρατηγικών Σπουδών Νοξ Τσιτίγιο.
Το παγκόσμιο κύρος του Μαντέλα δεν οφείλεται μόνο στην πολιτική του οξύνοια, την αποφασιστικότητά του και τη σχεδόν θεατρική του ικανότητα να κινητοποιεί και να εμπνέει. Το κύρος είναι σε μεγάλο βαθμό προϊόν περιστάσεων στις οποίες πήγε κόντρα στο ρεύμα και ενήργησε με το θάρρος της γνώμης του, ακόμη και μετά την απόσυρσή του από τα κοινά. Η βαθιά του πίστη στη δημοκρατία και η σχεδόν καθημερινή του επαφή με απλούς ανθρώπους τον μετέτρεψαν σε ένα είδος κοσμικού αγίου. «Η ειρωνεία είναι ότι ο ίδιος επανειλημμένα ζητούσε να μην αγιοποιείται και να τον βλέπουν απλώς ως έναν άνθρωπο με επιτεύγματα, αλλά παράλληλα και ατέλειες. Ο πραγματισμός και η προσαρμοστικότητά του βοήθησαν το κόμμα του, το Εθνικό Αφρικανικό Κογκρέσο (ΑΝC), να αλλάξει και να επιβιώσει στην κρίσιμη περίοδο μετά την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Αν και οραματιστής, ήταν φοβερά ρεαλιστής και σκληρός ως χαρακτήρας, εικόνα που τείνει να εξαλείφεται μπροστά σε εκείνη ενός καλοκάγαθου παππού» τονίζει ο Τσιτίγιο.
Παραμένουν οι ανισότητες


Στον αντίποδα υπάρχουν και εκείνοι που αποδομούν το είδωλο με την κριτική τους, τονίζοντας ότι πολλοί μαύροι μαστίζονται από την ανεργία και μένουν σε παραγκουπόλεις – παρά τα τεράστια κέρδη και τον ορυκτό πλούτο της χώρας -, την ώρα που οι εύποροι λευκοί ζουν πλουσιοπάροχα σε περιφραγμένες επαύλεις. «Ο Μαντέλα διαδραμάτισε σημαντικό ρόλο στην παροχή ενός βαθμού κοινωνικής δικαιοσύνης, όμως δεν ήταν θαυματοποιός. Ας μην ξεχνάμε ότι από άποψη ο Μαντέλα εξέτισε μόνο μία προεδρική θητεία και σκοπός του κατά τη διάρκειά της ήταν να ανοικοδομήσει και να ενώσει ένα βαθιά διχασμένο έθνος και να φυτέψει τους σπόρους για οικονομική και κοινωνική δικαιοσύνη στη χώρα του. Τα οικονομικά ζητήματά τα ανέλαβαν εν πολλοίς οι διάδοχοί του. Εξετάζοντας το ζήτημα εκ των υστέρων, δεν μπορεί να υπάρξει γραμμικό συμπέρασμα για τη διακυβέρνηση του Μαντέλα ως προέδρου και την κατάσταση των μαύρων στη Νότια Αφρική του σήμερα» εξηγεί ο Τσιτίγιο.
Σωτήρης Μουσούρης, συνομιλητής του Μαντέλα στον ΟΗΕ
«Οραμα, τόλμη, σοφία και ήθος»
Το μέγεθος της απώλειας του νοτιοαφρικανού ηγέτη εκτιμά, ειδικώς για «Το Βήμα», ο Σωτήρης Μουσούρης, τέως επίκουρος Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, ο οποίος είχε την τύχη να συνεργαστεί μαζί του, ήδη από τα «πέτρινα χρόνια» της φυλακής.
«Χάθηκε ο τελευταίος statesman της εποχής μας, ο μοναδικός μεγάλος πολιτικός άνδρας. Οραμα, τόλμη, σοφία και ήθος τα χαρακτηριστικά του. Ανίχνευε, προέβλεπε αλλά και σχεδίαζε το μακρινό μέλλον. Πριν από 24 ακριβώς χρόνια, όταν διηύθυνα το Κέντρο εναντίον του Απαρτχάιντ του ΟΗΕ, μου έστειλε από τη φυλακή μήνυμα μέσω του Γιώργου Μπίζου με αίτημα την υιοθέτηση από τη Γενική Συνέλευση κειμένου διακήρυξης που είχε συντάξει, το οποίο θα αποτελούσε το σενάριο διαπραγματεύσεων με το τότε καθεστώς και τις βάσεις του μελλοντικού συντάγματος της χώρας. Υστερα από επίπονες προσπάθειες κατορθώσαμε να γίνει δεκτή, για πρώτη φορά με ομοφωνία, στις 14 Δεκεμβρίου 1989, στη Νέα Υόρκη, η Διακήρυξη για τις Καταστρεπτικές Συνέπειες του Απαρτχάιντ στη Νοτιότερη Αφρική. Πράγματι, τόσο οι διαδικασίες των διαπραγματεύσεων όσο και οι θεμελιώδεις αρχές του νέου δημοκρατικού συντάγματος βασίστηκαν στη Διακήρυξη.
Ο Μαντέλα με επιμονή, δεξιοτεχνία, σταθερότητα και μεγαλοψυχία πλοήγησε τη χώρα μέσα από επίπονες διαπραγματεύσεις και οικοδόμησε το θαύμα της Νότιας Αφρικής, όπου λευκοί και μαύροι, οι δυνάστες της μειονότητας και η καταπιεσμένη πλειοψηφία, απέφυγαν το αιματοκύλισμα και συνεργάζονται ειρηνικά.
Υπήρξε και μέγας τεχνίτης της επικοινωνίας και της πειθούς. Είχα την τιμή να τον υποδεχθώ στο γραφείο μου στον ΟΗΕ το 1991 και να τον παρουσιάσω σε συνέντευξη Τύπου. Το μαγνητοφωνημένο κείμενο της συνέντευξης θέλησα να το διορθώσω πριν το τυπώσουμε για δημοσίευση. Δεν χρειάστηκε να προσθέσω ούτε κόμμα. Στην ομιλία του έθετε τα κόμματα και τις τελείες. Ηταν ένα τέλειο κείμενο και στις ιδέες και στην επιλογή των λέξεων. Παγκόσμια και ιστορική είναι η παρακαταθήκη του».

Αλύγιστος

Φίλος, δικηγόρος και Ελληνας

Επιστήθιος φίλος, πνευματικά συνοδοιπόρος και σύνδεσμος του Μαντέλα με τον έξω κόσμο κατά τα 27 χρόνια φυλάκισής του υπήρξε ο μεσσηνιακής καταγωγής δικηγόρος του Γιώργος Μπίζος. Συμφοιτητής του Μαντέλα από τη Νομική Σχολή, ήταν εκείνος που μαζί με τη Ναντίν Γκόρντιμερ κατάφερε το 1990 να του χαρίσει την ελευθερία.
Παρασπονδίες με τον δικτάτορα

Η εξωτερική πολιτική του Μαντέλα ως προέδρου χαρακτηρίστηκε από ορισμένες ασυνέπειες. Ενώ προώθησε ένα μεγάλο πρόγραμμα υπέρ των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Αφρική, παράλληλα παρασημοφόρησε τον ινδονήσιο δικτάτορα Σουχάρτο για τις δωρεές του στο κόμμα του Μαντέλα. Μάλιστα, ο Σουχάρτο ήταν που του χάρισε τις πρώτες του πολύχρωμες πουκαμίσες, οι οποίες χαρακτήρισαν και το στυλ του νοτιοαφρικανού προέδρου.
«Ο γιος μου πέθανε από AIDS»

Τα τελευταία χρόνια δραστηριοποιήθηκε έντονα ενάντια στις προκαταλήψεις που συνδέονται με το AIDS. Η πιο αξιοσημείωτη παρέμβασή του έγινε το 2005, όταν ανακοίνωσε ότι ο γιος του Μακγκάθο πέθανε από AIDS και προέτρεψε τους Νοτιοαφρικανούς να σταματήσουν να ψιθυρίζουν μιλώντας για την ασθένεια και να πιστεύουν ότι πλήττει μόνο όσους πρόκειται να πάνε στην Κόλαση.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk