«… – – – …»: ιδού το μήνυμα που στον κώδικα Μορς σημαίνει «SOS». Είναι το ίδιο που εξέπεμψε ο «Τιτανικός» μετά την ατυχή συνεύρεση με το παγόβουνο, 86 χρόνια πριν. Είναι αυτό που «έπιασε» το πλοίο «Καρπάθια» για να σπεύσει στον τόπο του ναυαγίου. Μόνο που το συγκεκριμένο μήνυμα, από αυτή την εβδομάδα και εντεύθεν, δεν θα ξανακουστεί, τουλάχιστον στα πελάγη της Γηραιάς Αλβιώνος. Διότι από την περασμένη εβδομάδα ο κώδικας Μορς στην Αγγλία καταργείται.
Μετά από μια ελπιδοφόρα (για τους εκάστοτε ναυαγούς) πορεία 160 ετών το μόνο που ενδέχεται να μείνει από αυτόν είναι τα μηνύματα με λάμπα, όπως εκείνα που έστελνε το ένα πλοίο στο άλλο κατά τον πόλεμο των Φόκλαντς.
Ο σηματοφόρος με τις δύο σημαίες στα χέρια που με τη βοήθεια του κώδικα Μορς έστελνε τα σχετικά σήματα αναμένεται λίαν συντόμως να εκλείψει παντελώς η εκπαίδευσή του πλέον θεωρείται δυσανάλογα χρονοβόρα σε σχέση με τις υπηρεσίες που προσφέρει.
Και έτσι μπορεί οι παλαιότεροι των πληρωμάτων να αισθανθούν κάποια σχετική νοσταλγία μετά την κατάργηση του κώδικα, αλλά οι νεότεροι είναι βέβαιο ότι θα νιώσουν ανακούφιση. Διότι η εκμάθηση του Μορς είναι ιδιαίτερα κοπιαστική και η άνετη χρήση του απαιτεί άπειρες ώρες εξάσκησης εξ ου και οι παλαιοί τηλεγραφητές των πλοίων είχαν ως μέγα καύχημα το ότι ήσαν τόσο έμπειροι που μπορούσαν να αναγνωρίσουν ακόμη και αν το χέρι που τους στέλνει μήνυμα είναι ανδρικό ή γυναικείο… Βεβαίως τώρα πλέον η μοίρα τους διαγράφεται δυσοίωνη: στο άμεσο μέλλον θα καλούνται απλώς να λαμβάνουν δορυφορικά σήματα, αφού κατά τις επιταγές του Διεθνούς Ναυτικού Οργανισμού (ΙΜΟ) ο κώδικας Μορς θα πρέπει ως τον Φεβρουάριο του 1999 να έχει αντικατασταθεί με το δορυφορικό σύστημα GMDSS σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της Γης.
Ηδη το Ναυτικό των Ηνωμένων Πολιτειών έχει ευθυγραμμισθεί με τα νέα δεδομένα από το 1993, ενώ οι γάλλοι συνάδελφοί τους ακολούθησαν κάπως καθυστερημένα μόλις πέρυσι τον Φεβρουάριο εφήρμοσαν την οδηγία του ΙΜΟ. Οσο για τα καθ’ ημάς, το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας υπόσχεται ότι ως το καλοκαίρι ο κώδικας Μορς θα αποτελεί παρελθόν και για την ελληνική ναυτική πραγματικότητα. Βλέπετε, ως τότε όλα μας τα πλοία θα έχουν εφοδιασθεί με το νέο σύστημα GMDSS και δεν θα απαιτείται πλέον η παραδοσιακή ακρόαση του τηλεγραφητή στους 500 χιλιοκύκλους όπου εκπέμπονταν τα μηνύματα Μορς.
Πάντως, όπως λέει ο Ρότζερ Κον, προϊστάμενος πληροφόρησης στον ΙΜΟ του Λονδίνου, η αλλαγή «είναι περίπου σαν να αντικαθιστούμε ένα κάρο με μια Φεράρι» και δεν έχει άδικο. Σκεφθείτε ότι οι δορυφόροι θα αντικαταστήσουν μια εφεύρεση του 1839. Τότε ήταν που ο ζωγράφος Σάμιουελ Μορς επινόησε την ατελείωτη σειρά από παύλες και τελείες και έστειλε το πρώτο του μήνυμα «What hath God wrought» από τη Βαλτιμόρη στην Ουάσιγκτον. Βεβαίως χρειάστηκε και η συνδρομή του Μαρκόνι, που εφηύρε τον ασύρματο τηλέγραφο, για να μπορέσει ο κώδικας να χρησιμοποιηθεί σε όλα σχεδόν τα πλωτά μέσα και να σώσει άπειρες ζωές ως εφέτος, οπότε βγαίνει οριστικά στη σύνταξη. Και για την ιστορία, το τελευταίο σήμα Μορς στα πέριξ της Γηραιάς Αλβιώνος εστάλη από κάποιον ρώσο επιβάτη πλοίου στα ανοιχτά του Αμπερντίν ο οποίος βεβαίως και διεσώθη από τα διερχόμενα πλοιάρια.
