“Το υπουργείο δεν είναι γραφείο των εφοπλιστών” * για τον πόλεμο του Αιγαίου * για τις ελλείψεις υποδομής και εκπαιδευμένου προσωπικού * για τα κόλπα των ακτοπλοϊκών εταιρειών και ανοίγει τα χαρτιά του για το τι μέλλει γενέσθαι
Μηνύματα προς πάσα κατεύθυνση κυβέρνηση, εφοπλιστές, λιμενικούς στέλνει ο υπουργός Εμπορικής Ναυτιλίας κ. Χρ. Παπουτσής και αποκαλύπτει τις αλλαγές που επιχειρεί να δρομολογήσει άμεσα, καθώς, όπως διαπιστώνει, δεν υπάρχουν πια περιθώρια αναβολών.
Συνάντηση με τον Πρωθυπουργό την Πέμπτη, ακολουθεί μία ακόμη την ερχόμενη εβδομάδα, επαφές με συναδέλφους σας στην κυβέρνηση και συζητήσεις σε τουλάχιστον δύο υπουργικά συμβούλια. Αν μη τι άλλο, κύριε υπουργέ, καταγράφεται εν μέσω θέρους ασυνήθιστη, για τα δεδομένα του υπουργείου σας, κινητικότητα.
«Πολλά τα θέματα. Στην πραγματικότητα το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας είναι ένα μεγάλο υπουργείο, το οποίο είναι εν υπνώσει σε πολλούς τομείς. Αν θέλεις να το ψάξεις και να βάλεις μπροστά, να δρομολογήσεις δηλαδή πολιτικές σε όλους τους τομείς τους οποίους εποπτεύει το υπουργείο, χρειάζεσαι πάρα πολύ χρόνο και πολύ προσωπικό, δυναμικό, ικανό και βεβαίως χρειάζεσαι και συζήτηση με τον Πρωθυπουργό για να σου δώσει τις δικές του κατευθύνσεις σε όλους τους τομείς».
Ο Πρωθυπουργός επαναλαμβάνει συχνά ότι προτεραιότητα της τετραετίας είναι ο πολίτης. Ισχύει και για το ΥΕΝ;
«Το υπουργείο αυτό έχει επαφή με τον πολίτη πολύ περισσότερο από πολλά άλλα. Και ας μην υπάρχει αυτή η εικόνα στην κοινωνία. Ο κόσμος θεωρεί ότι το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας ασχολείται με τους εφοπλιστές, με την ποντοπόρο, τα μεγάλα καράβια… Και όμως. Εχει την καθημερινότητα. Την τροφοδοσία της περιφέρειας, των τοπικών κοινωνιών, την εξυπηρέτηση του πολίτη που θέλει να μετακινηθεί, τον τουρισμό, τα λιμάνια, εποπτεύει τους οργανισμούς για την ασφάλιση των ναυτικών· πρόκειται για ένα ευρύτατο φάσμα αρμοδιοτήτων που αφορούν άμεσα τον πολίτη».
Συνάδελφός σας στην κυβέρνηση μίλησε αυτές τις ημέρες για τον… βάρβαρο Ελληνα. Μήπως μας αξίζει λίγο στους πολίτες η καθημερινότητα που βιώνουμε, αλλά φωνάζουμε να διορθώσετε;
«Καθόλου. Το μετρό, για παράδειγμα, γιατί το σεβάστηκε ο κόσμος; Διότι είδε ότι είναι η εικόνα της σύγχρονης Ελλάδας. Σας διαβεβαιώ λοιπόν ότι ανάλογα θα σεβαστούν όλοι και θα αγκαλιάσουν και τα σύγχρονα λιμάνια στο μέλλον, γιατί αποτελούσαν πάντα και σήμερα τον καθρέφτη τής κάθε περιοχής, ιδιαίτερα στα νησιά, όπου είναι για τον επισκέπτη η πρώτη εικόνα και η τελευταία, η ανάμνηση που θα κρατήσει. Είναι θέμα ζωτικό για την τοπική κοινωνία, την οικονομία, τον κάθε πολίτη ξεχωριστά».
Για την ώρα, πάντως, μόνον καλή δεν είναι η εντύπωση, στα περισσότερα τουλάχιστον. Μπορεί να γίνουν σύγχρονα και λειτουργικά;
«Αν μιλάμε για τα μεγάλα, σημαίνει ότι διαθέτουμε χώρους, πολλές προβλήτες με δυνατότητα να εξυπηρετούν χωριστά ακτοπλοΐα και φορτηγό ναυτιλία, με οργανωμένη φορτοεκφόρτωση. Στο μέλλον είναι αναπόφευκτο και το ενθαρρύνω ιδιαίτερα οι ακτοπλοϊκές εταιρείες να έχουν δικά τους “τέρμιναλς”. Θα εξυπηρετούσε τη γρήγορη διακίνηση επιβατών και οχημάτων, αλλά κυρίως τον έλεγχο των εισιτηρίων κατά την αναχώρηση για την κατάργηση του φαινομένου των υπεραρίθμων. Πέραν αυτών, στα σύγχρονα λιμάνια ανά τον κόσμο προβλέπονται χώροι-γέφυρες επικοινωνίας με την πόλη. Χώροι πολιτιστικοί, για παράδειγμα, όπως αυτοί που προβλέπονται στο λιμάνι της Θεσσαλονίκης, με τη νέα του μορφή ως ανώνυμης εταιρείας. Αν δεν λειτουργήσουν κατ’ αυτόν τον τρόπο, αν δεν κάνουμε γρήγορα τα έργα, η κατάσταση θα λειτουργήσει αποτρεπτικά στην εξέλιξη του ανταγωνισμού. Και όχι μόνο: θα έχουμε βίαιες καταστάσεις, φοβάμαι, με συγκρούσεις πλοίων μέσα στα λιμάνια».
Υπάρχει χρονικό περιθώριο για να αποφευχθούν ανάλογες εικόνες;
«Οι αλλαγές πρέπει να γίνουν πολύ γρήγορα, και δεν αναφέρομαι μόνο στο νομοθετικό πλαίσιο, αλλά στις νέες κατασκευές, στις βελτιώσεις των λιμανιών, όπου απαιτούνται. Πρόκειται για μικρά έργα, αλλά απολύτως χρήσιμα αν θέλουμε πράγματι να είμαστε ειλικρινείς και ρεαλιστές όταν μιλάμε για απελευθέρωση της ακτοπλοΐας και κυρίως για ανανέωση του στόλου».
Πότε θα γίνει τελικά; Μετά τη συνάντησή σας με τον Πρωθυπουργό μάθαμε ότι ως το τέλος του έτους θα είναι έτοιμο το νομοθετικό πλαίσιο.
«Δεν θέλω να προσδιορίσω, θέλω να πω μόνο το ταχύτερο δυνατόν. Αλλά αυτός ο χρόνος είναι πολύ μακρινός για το νομοθετικό πλαίσιο. Πρέπει να είμαστε πολύ νωρίτερα έτοιμοι αν θέλουμε πράγματι να λειτουργήσουμε. Οσο καθυστερούμε ευνοούνται όσοι δεν θέλουν την απελευθέρωση και τον ανταγωνισμό. Αυτό σημαίνει καθυστέρηση στο νομοθετικό πλαίσιο. Γιατί όποιος έχει την όρεξη και το μεράκι να επενδύσει κάποια σημαντικά κονδύλια, για να έχει τα αντίστοιχα πλοία, χρειάζεται να έχει καθαρό το τοπίο, να ξέρει τι πρόκειται να γίνει όταν θα απελευθερωθεί η αγορά. Για να κάνει τις επενδύσεις θα χρειαστεί ένα ή δύο χρόνια. Ετσι αν ήμασταν έτοιμοι, αν οι διάφορες απόψεις είχαν ήδη δοκιμασθεί στον διάλογο με τους κοινωνικούς εταίρους, εγώ θα έλεγα και τώρα, αμέσως τώρα».
Φοβάμαι ότι θα τρομάξετε μερικούς με αυτό το «αμέσως».
«Η απελευθέρωση των θαλάσσιων συγκοινωνιών, όπως έδειξε και κάθε απελευθέρωση της αγοράς σε ευρωπαϊκό επίπεδο, είναι διαδικασία που δεν πρέπει να φοβηθούμε, απλώς πρέπει να την οργανώσουμε σωστά. Αλλωστε είναι λάθος να ταυτίζεται είτε με την προσωπική προοπτική διαφόρων, κατά τα άλλα πανάξιων ανθρώπων, ούτε βεβαίως με τα επιχειρηματικά σχέδια μιας εταιρείας. Η πολιτεία έχει ευθύνη να οργανώσει την αγορά με τέτοιο τρόπο ώστε να διασφαλίσει την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος και το συμφέρον του πολίτη. Θυμηθείτε το όμως, όταν θα μπούμε μπροστά, θα είναι εκείνοι που σήμερα αντιστέκονται ή εκφράζουν αμφιβολίες, που θα υπεραμύνονται της απελευθέρωσης. Αλλά σε κάθε περίπτωση δεν πρέπει να καθυστερήσουμε άλλο στο νομοθετικό πλαίσιο και στα λιμάνια έπρεπε να είχαμε ήδη ολοκληρώσει το έργο μας…».
Οι επιβάτες παραπονιούνται και εφέτος για εξαντλητικά χρονοβόρα δρομολόγια. Σκέφτεστε να αναθεωρήσετε το σύστημα οργάνωσης των θαλάσσιων συγκοινωνιών;
«Εχω συγκροτήσει, όπως ξέρετε, μια επιτροπή που ασχολείται με αυτά τα θέματα και είμαι βέβαιος ότι θα καταλήξει πολύ σύντομα σε χρήσιμα συμπεράσματα. Δεν ξέρω ποιο μοντέλο θα προτείνει και δεν ξέρω αν οι δικές μου ιδέες είναι και οι καλύτερες. Εκ πρώτης όψεως η δική μου προσέγγιση οδηγεί σε ένα μοντέλο μιας μεγάλης ακτοπλοΐας, ελεύθερης στον σχεδιασμό και στη διακίνηση των επιβατών και επομένως στον ανταγωνισμό και μιας μικρής ακτοπλοΐας, η οποία θα ορίζεται από τις γραμμές δημοσίου συμφέροντος και επομένως εκεί θα έχουμε έναν διαφορετικό τρόπο που θα δίνει την ευκαιρία στις εταιρείες να τις αναλαμβάνουν. Το κρίσιμο θέμα είναι οι απλοί και καθαροί κανόνες στο θεσμικό πλαίσιο».
Υπάρχει πεδίο συνεννόησης για να προχωρήσουν σχετικές πρωτοβουλίες;
«Βλέπω ότι πολλοί στέκονται στην ανανέωση του στόλου, στον εκσυγχρονισμό των πλοίων ή στην κατάρτιση των ναυτικών πολύ σοβαρά θέματα βέβαια αλλά είναι λίγοι εκείνοι που αναγνωρίζουν την πολύ μεγάλη ανάγκη που έχει ο τομέας για στελέχη στη στεριά, τα οποία να μπορούν να σχεδιάζουν δρομολόγια. Εχουμε στο υπουργείο καταιγισμό αλληλοσυγκρουόμενων αιτημάτων για δρομολόγια από διάφορες εταιρείες. Προφανώς ο προγραμματισμός του επιτελικού δυναμικού των επιχειρήσεων έχει πρόβλημα. Λείπουν ικανά στελέχη και οι ίδιες οι εταιρείες πρέπει να προετοιμαστούν. Κατά τη γνώμη μου, δεν είναι έτοιμες».
Λέγεται ότι τα δρομολόγια τακτοποιούνταν παλαιότερα σε γραφεία στελεχών του υπουργείου με τη συνεργασία των παρισταμένων πλοιοκτητών και τη συνοδεία ενός καλού πούρου και ενός ποτηριού ουίσκι.
«Δεν ξέρω σε ποια περίοδο αναφέρεστε, αλλά αυτά δεν γίνονται τώρα. Τα έχουμε ξεκαθαρίσει από την πρώτη στιγμή. Ξέρω, επειδή η δική μου μέθοδος δουλειάς είναι διαφορετική από την κατάσταση που περιγράψατε, ότι ίσως ξενίζει λίγο και δεν γίνεται εύκολα αποδεκτή. Αλλά το υπουργείο είναι δημόσια υπηρεσία η οποία έχει επιτελικό ρόλο και δεν είναι προέκταση των εταιρειών. Πολύ περισσότερο το Λιμενικό, το οποίο είναι στρατιωτικό σώμα, με ικανότατα στελέχη αφενός, πολύ καλούς επιστήμονες, οι οποίοι συμμετέχουν καθοριστικά στη χάραξη της ναυτιλιακής πολιτικής της χώρας, αφετέρου με την ευθύνη της αστυνόμευσης των θαλάσσιων μεταφορών. Αλλά ως εκεί. Δεν μπορεί να υποκαθιστούν οι άνδρες και οι γυναίκες του Λιμενικού Σώματος ούτε τους επιτελείς των διαφόρων εταιρειών ούτε τους ταξιδιωτικούς πράκτορες ούτε τους ανθρώπους που οφείλουν να έχουν οι εταιρείες στα λιμάνια. Πρέπει να ξεχάσουμε αυτή την αντίληψη. Γνωρίζω τις πιέσεις που δέχονται, αλλά μεταξύ εταιρειών και Λιμενικού Σώματος οι πρώτοι και καλώς επιδιώκουν το οικονομικό όφελος και οι δεύτεροι το κοινωνικό!».
Εφέτος το Λιμενικό επιδεικνύει έργο σε τομείς όπου τα προηγούμενα χρόνια δεν είχαμε ιδιαίτερα αποτελέσματα αν και υπήρχαν προβλήματα. Επαρκούν οι δυνάμεις;
«Γίνονται υπεράνθρωπες προσπάθειες. Και θέλω να ευχαριστήσω, με την ευκαιρία της συνέντευξης, δημόσια τους άνδρες και τις γυναίκες του Λιμενικού Σώματος γιατί καταβάλλουν τεράστια προσπάθεια, παρ’ ότι δέχονται φοβερή πίεση και είναι εργαζόμενοι χωρίς ωράριο στη δουλειά τους. Χρειάζεται πολύ περισσότερο προσωπικό. Και στο επιτελείο και στις διευθύνσεις. Και βέβαια στον τομέα της ακτοφυλακής, όπου οι υποχρεώσεις που απορρέουν μόνον από τη Συνθήκη Σένγκεν προϋποθέτουν συνεχείς θαλάσσιες περιπολίες, με τα πληρώματα πάρα πολλές ώρες στα σκάφη, για την αντιμετώπιση της λαθρομετανάστευσης και του οργανωμένου εγκλήματος· κυρίως ως προς τη διακίνηση ναρκωτικών και το παράνομο εμπόριο τσιγάρων. Και πώς; Οχι, πάντως, με τα καλύτερα μέσα».
Και οι υποχρεώσεις μας, δηλαδή, έναντι της ΕΕ επιβάλλουν βελτίωση του επιπέδου ετοιμότητας.
«Χρειάζεται μια γενναία απόφαση για την αύξηση των στελεχών και επίσης για την εξεύρεση κονδυλιών, τα οποία θα εξασφαλίσουν τον αναγκαίο εξοπλισμό, όχι μόνο για όσα σας προανέφερα αλλά και για να είμαστε έτοιμοι για τους Ολυμπιακούς Αγώνες. Ημασταν από τα πρώτα υπουργεία που υποβάλαμε τις σχετικές προτάσεις και καταγράψαμε τις ανάγκες και μάλιστα με εξαιρετική μετριοπάθεια. Αρκεί να σκεφτείτε ότι σύμφωνα με τα στάνταρντ της ΕΕ, βάσει του μήκους της ακτογραμμής και του πληθυσμού της χώρας, μόνον για την ακτοφυλακή χρειάζονται 10.500 στελέχη όταν εμείς έχουμε συνολικά στο Λιμενικό 4.800!».
Αιτείστε, λοιπόν, προσλήψεων. Για θέσεις εργασίας, εν προκειμένω τις συνθέσεις των πληρωμάτων, συζητείτε και στον διάλογο για την ποντοπόρο ναυτιλία. Οσο για τα ταχύπλοα νέας τεχνολογίας, λύσατε τον γόρδιο δεσμό των εξαντλητικών ωραρίων. Αλλά σχετικός διάλογος επίκειται και στη στεριά…
«Και αυτό πρέπει να διαφυλάξουν όλοι. Τη διεξαγωγή του διαλόγου. Είναι βασική προϋπόθεση στις σύγχρονες κοινωνίες και στο μέλλον θα καταστεί αδήριτη ανάγκη. Πρέπει να έρθουν σε επαφή οι κοινωνικοί εταίροι να δουν αν μπορούν να αντιμετωπίσουν μαζί ένα κοινό πρόβλημα: το μέλλον της οικονομίας, την ανταγωνιστικότητά της και την απασχόληση. Γιατί ανταγωνιστικότητα χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη μας την απασχόληση δεν νοείται. Απαιτούνται λύσεις κοινά αποδεκτές με διάλογο, ο οποίος πρέπει να διαφυλαχθεί ως κόρην οφθαλμού και να μη δυναμιτίζεται με προκλητικές δηλώσεις που ταράζουν πάρα πολύ τα νερά. Συνταγές δεν υπάρχουν σε καμία χώρα, ούτε μεταφέρονται από τη μία στην άλλη. Γι’ αυτό απαιτείται διάλογος σε εθνικό επίπεδο. Και αυτό κάνει η κυβέρνηση και πρέπει να την εμπιστευθούν οι κοινωνικοί εταίροι. Το ΠαΣοΚ πάντοτε έδενε την πρόοδο της οικονομίας με τη δημιουργία νέων θέσεων απασχόλησης».
