Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Σηκώνουν τα μανίκια και κοιτάζουν τα μπράτσα τους στον καθρέφτη. Τρεις έφηβοι, μελαχρινοί και αδύνατοι, που μοιάζουν ακόμη λίγο παιδιά παρά τον μυϊκό τους όγκο. Ενας από αυτούς τοποθετεί το δάχτυλό του πάνω σε μια γραμμή του τρικέφαλου και εξηγεί στον διπλανό του πως ακριβώς σε εκείνο το σημείο πάσχουν και οι δύο. Χρησιμοποιεί όρους γυμναστικής που ακούγονται υπερβολικά εξειδικευμένοι για κάποιον που δεν έχει κλείσει ακόμη τα δεκαοκτώ του χρόνια και περιγράφει με απόλυτη βεβαιότητα τι πρέπει να κάνουν για να τονώσουν τον συγκεκριμένο μυ. Φεύγω από δίπλα τους και πηγαίνω στην άλλη μεριά του γυμναστηρίου, για να συνεχίσω τις ασκήσεις μου.
Πέντε λεπτά μετά ακούγεται ένας δυνατός μεταλλικός θόρυβος κι ένα κοφτό βογκητό μπερδεμένο με τη μουσική του Bad Bunny. Ολοι γυρίζουν να κοιτάξουν. Βλέπω έναν από τους προηγούμενους πιτσιρικάδες να στέκεται όρθιος, δίπλα στον πάγκο, κρατώντας το δεξί του χέρι. Δίπλα του είχαν ήδη μαζευτεί δύο φίλοι του. «Είμαι καλά» τους λέει ενώ κρατάει το χέρι του τεντωμένο. Το λέει ξανά, πιο αυστηρά, «’ντάξει είμαι», γιατί εκείνοι μοιάζει να αμφιβάλλουν. Ενας γυμναστής καταφτάνει από την άλλη άκρη της αίθουσας. Κοιτάζει το μπράτσο του πιτσιρικά, τον βάζει να το κουνήσει, να το σηκώσει, να το λυγίσει. Εκείνος επιμένει ότι «δεν είναι τίποτα». Ο γυμναστής δεν δείχνει να συμφωνεί, αλλά μάλλον δεν μπορεί να κάνει κάτι περισσότερο.
Επιστρέφω στις δικές μου πιέσεις στήθους, αλλά το βλέμμα μου συνεχίζει να πέφτει στον πιτσιρικά, που έχει ήδη πιάσει θέση μαζί με τους φίλους του στο peck deck. Τώρα κάνει ξανά επαναλήψεις. Το πρόσωπό του κοκκινίζει και σφίγγεται. «Σε τραβάει, ρε;» τον ρωτάνε. Ο πιτσιρικάς δεν απαντά. Συνεχίζει το σετ. Βγάζει άλλη μία επανάληψη και μόνο αφού αφήσει τα χερούλια να επιστρέψουν αργά στη θέση τους παραδέχεται «ναι, με τραβάει. Αλλά δεν με νοιάζει».
Τώρα αλλάζουν θέσεις. Ο φίλος του κάθεται στο μηχάνημα και ο τραυματισμένος πιτσιρικάς μένει όρθιος μπροστά στον καθρέφτη. Σηκώνει την μπλούζα του και κοιτάζει το στήθος του. Το εξετάζει από τη μία πλευρά, μετά από την άλλη, το σφίγγει με τα δάχτυλα. «Σκατά» λέει και μετά «τίποτα, ρε», ενώ συνεχίζει σχεδόν εκνευρισμένος να πιέζει το στήθος του, ψάχνοντας να βρει μια αλλαγή, ένα μικρό φούσκωμα, κάτι. Ενα λεπτό μετά τον βλέπω να κάθεται ξανά στη θέση του μηχανήματος και να βάζει ακόμη περισσότερα κιλά. Σπρώχνει και κοκκινίζει, υποφέρει, σπρώχνει λάθος και κινητοποιεί όλο του το σώμα για να καταφέρει να σπρώξει τα κιλά, αλλά δεν βάζει λιγότερα, ούτε σταματάει. Θυμώνει, βρίζει, προσπαθεί, θέλει η εικόνα του σώματός του να αλλάξει τώρα, αμέσως. Οπως συμβαίνει στα reels που εμφανίζονται ασταμάτητα στο Instagram. Σε όλα ένας ημίγυμνος άνδρας κοιτάζει ευθεία την κάμερα. Ενα super γράφει «100 push-ups την ημέρα για 30 μέρες».
Οι μέρες αρχίζουν να περνούν γρήγορα στην οθόνη και μαζί τους το σώμα μεταμορφώνεται. Φουσκώνει, γραμμώνει, μεγαλώνει και μέσα σε είκοσι δευτερόλεπτα βίντεο έχεις παρακολουθήσει μια σχεδόν υπερφυσική μετάλλαξη. Ετσι μεταμορφώνονται τα σώματα στις οθόνες μας, γρήγορα, θεαματικά. Δεν τραυματίζονται ποτέ, δεν μένουν στάσιμα, δεν υπάρχουν οι εβδομάδες όπου δεν αλλάζει απολύτως τίποτα. Και όσο δεν πλησιάζει τα γυαλιστερά σώματα που παρελαύνουν στις οθόνες μας, τόσο θα το πιέζουμε και δεν θα του αναγνωρίζουμε ούτε το δικαίωμα στην ανάρρωση. Αλλωστε, δεν υπάρχει χρόνος. Το καλοκαίρι είναι εδώ, η ώρα της κρίσεως έφτασε, μέσα Ιουλίου και το feed έχει αρχίσει να πυκνώνει επικίνδυνα από σώματα και μαγιό και παραλίες. Γι’ αυτό πάμε ακόμη ένα σετ, ακόμη κι αν πονάμε.
Ο πιτσιρικάς, σε κάθε διάλειμμα ανάμεσα στα σετ, κοιτάζεται στον καθρέφτη και όλο ξεφυσάει. Δεν είναι ικανοποιημένος, κουνάει νευρικά τα δάχτυλά του. Δεν φαίνεται να απολαμβάνει καθόλου τις ασκήσεις και τον χρόνο του εδώ μέσα. Δεν τον κρίνω. Την ανυπομονησία του πιτσιρικά την αναγνώρισα αμέσως, γιατί τη γνωρίζω καλά. Τη νιώθω κάθε φορά που εκνευρίζομαι με το σώμα μου επειδή δεν ακολουθεί τον ρυθμό που του έχω επιβάλει.
Ισως να μη φταίει κανείς μας. Υπαγόμαστε και οι δύο σε ένα μεγαλύτερο σύνολο που ολοένα και περισσότερο αντιμετωπίζει τη φυσική κατάσταση ως εξωτερική απόδειξη προσωπικής αξίας. Σε έναν κόσμο όπου η βελτίωση οφείλει να είναι συνεχής, μετρήσιμη και, κατά προτίμηση, θεαματική. Δεν είναι τυχαίο ότι τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερες έρευνες συνδέουν την εντατική χρήση των social media με αυξημένη δυσαρέσκεια για το σώμα, ιδιαίτερα στις νεότερες ηλικίες.
Το πραγματικό σώμα, όμως, δεν γνωρίζει τίποτα από μεταμορφώσεις τριάντα ημερών. Είναι αργό, χτίζεται μες στα χρόνια, κάνει πισωγυρίσματα, αρρωσταίνει, τραυματίζεται, κουράζεται, γερνάει. Και, το κυριότερο, πρέπει να συνυπάρξει με μια πραγματική ζωή. Με περιόδους άγχους, με βδομάδες που δεν προλαβαίνεις να μαγειρέψεις, με νύχτες που κοιμάσαι πέντε ώρες, με υποχρεώσεις που δεν χωρούν σε κανένα πρόγραμμα «σωστής» ζωής.
Ισως τα fitness models των social media να έχουν μία πολυτέλεια που οι περισσότεροι δεν έχουμε. Ισως, από την άλλη, να έχουν μία πειθαρχία που οι περισσότεροι δεν θα αποκτήσουμε ποτέ, γιατί τα βράδια του Μουντιάλ, για όνομα του Θεού, μια πίτσα πεπερόνι είναι πιο ελκυστική από ένα τάπερ με κοτόπουλο και μπρόκολο.
Σε κάθε περίπτωση, νομίζω πως όσο περισσότερο σκρολάρουμε και βλέπουμε αψεγάδιαστες εικόνες σωμάτων που μοιάζουν να μεταμορφώνονται μπροστά στα μάτια μας, τόσο περισσότερο εδραιώνεται μέσα μας η πεποίθηση ότι κάθε προπόνηση οφείλει να αφήνει ένα ορατό αποτύπωμα. Κάπου εκεί η άσκηση παύει να αφορά το πώς αισθάνεται το σώμα, αλλά το πώς φαίνεται. Ο καθρέφτης γίνεται σημαντικότερος από την κίνηση, η μεταμόρφωση πιο σημαντική από τη διαδικασία.
Και είναι κρίμα, γιατί η γυμναστική μπορεί να είναι αρκετά περισσότερα. Μπορεί να αποτελέσει έναν από τους λίγους χώρους της καθημερινότητας όπου μπορούμε να αφιερώσουμε λίγο χρόνο αποκλειστικά στον εαυτό μας. Μπορεί να βελτιώσει τη σωματική μας υγεία, να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση, μπορεί ακόμη να λειτουργήσει ως αντίβαρο στα δυσάρεστα συναισθήματα μιας δύσκολης ημέρας (στο εργασιακό άγχος, στην οικονομική ανασφάλεια, στην κούραση) και η αξία της αρχίζει πολύ πριν εμφανιστεί η πρώτη γραμμή στους κοιλιακούς.
Η σχέση μας με την άσκηση και τη γυμναστική πρέπει να είναι βαθιά προσωπική και όχι κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωση γραμμωμένων μοντέλων. Το σώμα μας είναι το μέρος όπου ζούμε και είναι σημαντικό να αποφασίζουμε μόνοι μας πώς θα το κατοικούμε.
Οταν φεύγω από το γυμναστήριο, ο πιτσιρικάς έχει ήδη φύγει. Δεν ξέρω αν τελικά ο τραυματισμός του ήταν σοβαρός, δεν ξέρω αν αύριο θα επιστρέψει για να συνεχίσει τις προπονήσεις του. Προτιμώ να σκεφτώ ότι απόψε θα δει τον τελικό με τους φίλους του, ότι, για λίγες ώρες τουλάχιστον, δεν θα τον απασχολεί καθόλου το σώμα του και ότι στο τραπέζι θα υπάρχει μια πίτσα πεπερόνι.
Ο κ. Μιχάλης Μαλανδράκης είναι συγγραφέας.
