Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Φέτος, οι Γαλλίδες αδελφές Κάτια και Μαριέλ Λαμπέκ, ένα από τα εμβληματικότερα πιανιστικά ντουέτα της διεθνούς σκηνής, γιορτάζουν 55 χρόνια κοινής καλλιτεχνικής πορείας και εξακολουθούν να αναζητούν πρώτες φορές.
Μία από αυτές τις περιμένει στην Κρήτη. Εχουν εμφανιστεί στην Αθήνα και στη Θεσσαλονίκη, ποτέ όμως στο νησί. Στις 31 Ιουλίου και την 1η Αυγούστου θα παρουσιάσουν δύο διαφορετικά προγράμματα στο Πνευματικό Κέντρο Χανίων. «Ποτέ δεν είναι αργά να ανακαλύψεις έναν νέο τόπο ή ένα νέο κοινό», λέει στο «Β» η Μαριέλ. Για δύο μουσικούς που έχουν οικοδομήσει τη διαδρομή τους πάνω στη διαρκή περιέργεια, η φράση δεν περιορίζεται στην τυπική ευγένεια.
Η κοινή τους διαδρομή στη δισκογραφία άρχισε όταν ήταν ακόμη έφηβες. Στα 17 και 19 τους ηχογράφησαν, ύστερα από προτροπή του ίδιου του Ολιβιέ Μεσιάν, το απαιτητικό «Visions de l’Amen». Ο δίσκος κυκλοφόρησε το 1970. Η διεθνής αναγνώριση ήρθε με την ερμηνεία τους στη «Rhapsody in Blue» του Τζορτζ Γκέρσουιν, που έγινε ένας από τους πρώτους χρυσούς δίσκους στον χώρο της κλασικής μουσικής. Ακολούθησαν συμπράξεις με κορυφαίες ορχήστρες και δημιουργούς, από τον Πιερ Μπουλέζ και τον Λουτσιάνο Μπέριο έως τον Φίλιπ Γκλας και τον Μπράις Ντέσνερ. Η πορεία τους κινήθηκε με ασυνήθιστη άνεση ανάμεσα στον μοντερνισμό, τον μινιμαλισμό, την τζαζ και τη σύγχρονη δημιουργία.
Αυτή τη διαδρομή συμπυκνώνει το νέο τριπλό άλμπουμ «55»: ισάριθμα κομμάτια, από τα οποία 25 είναι νέες ηχογραφήσεις και 30 επιλογές από το αρχείο τους. Για τις αδελφές Λαμπέκ, όμως, η επέτειος των 55 χρόνων δεν λειτουργεί ως απολογισμός. «Αγαπάμε πολλές διαφορετικές μουσικές, έτσι είμαστε», λέει η Κάτια. Στα Χανιά θα παρουσιάσουν επιλογές από το άλμπουμ, με διαφορετικό πρόγραμμα κάθε βράδυ.
Πίσω από την ευρύτητα του ρεπερτορίου τους βρίσκεται αυστηρή πειθαρχία και επίμονη δουλειά. Η Μαριέλ περιγράφει τις αμέτρητες ώρες κοινής πρόβας που απαιτούνται ώστε, όταν βγουν στη σκηνή, να μπορούν να ξεχάσουν τις τεχνικές δυσκολίες. Οι πρόβες δεν είναι πάντοτε ευχάριστες. «Δουλεύουμε σκληρά, διαφωνούμε, ακόμη και μαλώνουμε κάποιες φορές». Η ελευθερία που αισθάνεται το κοινό στις συναυλίες τους είναι αποτέλεσμα αυτής της επίπονης προετοιμασίας. Στη σκηνή, η τεχνική υποχωρεί και η μουσική μοιάζει να γεννιέται εκείνη τη στιγμή.
Στη συζήτηση για τη σχέση μουσικής και μαθηματικών, η Μαριέλ αποφεύγει τις εύκολες εξισώσεις. Η σύνδεση, σημειώνει, είναι αμεσότερη για τον συνθέτη, ο οποίος οικοδομεί τη μορφή, παρά για τον ερμηνευτή, που καλείται να μετατρέψει την παρτιτούρα σε χρόνο, ένταση και αναπνοή. Αναφέρεται στον Μπαχ, στον Μπάρτοκ, στον Στραβίνσκι και στον Μπουλέζ. Η Κάτια, από την πλευρά της, επικαλείται τον Ιάννη Ξενάκη ως χαρακτηριστικό παράδειγμα δημιουργού που έφερε διαφορετικούς τρόπους σκέψης σε κοινό πεδίο έρευνας και δημιουργίας.
Η Κάτια προσθέτει και μια επίκαιρη αιχμή. Σε μια εποχή κατά την οποία οι ψηφιακές πλατφόρμες γεμίζουν με μουσική παραγόμενη από αλγορίθμους, προσβλέπει, όπως λέει, σε ένα φεστιβάλ όπου «η νοημοσύνη είναι πραγματική, όχι τεχνητή». Η παρατήρησή της έχει πλέον και μετρήσιμο υπόβαθρο. Μόλις τον περασμένο Απρίλιο, η γαλλική πλατφόρμα Deezer ανακοίνωσε ότι δεχόταν καθημερινά σχεδόν 75.000 μουσικά κομμάτια παραγμένα εξ ολοκλήρου με εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, περισσότερα από το 44% της συνολικής ημερήσιας ροής νέων κομματιών.
Στον πυρήνα της μουσικής τέχνης των αδελφών Λαμπέκ βρίσκονται δύο σώματα, δύο πιάνα και ένας κοινός χρόνος που δεν εξαντλείται στην πρόβλεψη της επόμενης νότας. Επειτα από 55 χρόνια, η ανθρώπινη περιέργεια εξακολουθεί να κρατά την κοινή τους πορεία μακριά από την επανάληψη. Στα Χανιά θα πάρει τη μορφή μίας ακόμη πρώτης φοράς.
