«Στη σκιά των Ντέρικ» ήταν ο τίτλος ενός τεύχους του Λούκυ Λουκ όπου το θέμα ήταν ο πυρετός του μαύρου χρυσού, η ορμητική άνοδος του πάθους για πετρελαϊκές εξορύξεις στην Αμερική της δεκαετίας του 1860. Τα Λεξικά λένε ότι derrick είναι ο φορτωτήρας, ο μηχανισμός γερανού που στα φορτηγά δεξαμενόπλοια είναι γνωστός με το όνομα μπίγα.
Στο υπέροχο κόμικς των Μορίς και Γκοσινί, ένας καλός πρωτοπόρος της εξόρυξης πετρελαίου, ο Συνταγματάρχης Εντουιν Ντρέικ, αναγκάζεται να καλέσει τον μοναχικό κάου-μπόι Λούκυ Λουκ για να βάλει κάποια τάξη στο χάος που έχει δημιουργηθεί στο Τίτουσβιλ της Πενσυλβανίας. Η πόλη, μετά την ανακάλυψη ενός πρώτου κοιτάσματος, έχει μετατραπεί σε αγριότοπο με τον ανταγωνισμό για την πλουσιότερη φλέβα στα οικόπεδα να εξαχρειώνει τα ήθη και τις σχέσεις μεταξύ των κατοίκων και των νεοφερμένων. Εχθρός του Συνταγματάρχη Ντρέικ είναι ο τυχοδιώκτης Mπάρυ Μπλαντ και η συμμορία του. Ο Μπλαντ, εκβιάζοντας και τρομοκρατώντας, αποκτά πετρελαιοπηγές σε ολόκληρη την περιοχή. Στόχος του είναι να αγοράσει όλο το «πετρέλαιο της Αμερικής». Ο Λούκυ Λουκ, σε ρόλο έκτακτου οργάνου της τάξης, θα αντιμετωπίσει τον Μπλαντ και τον ίλιγγο της παράνομης αδηφαγίας του, αποκαθιστώντας, στο τέλος, τη σταθερότητα και την ηρεμία στην ταραγμένη πόλη.
Διαβάζοντας τώρα τη δήλωση του Ντόναλντ Τραμπ που λέει ότι θέλει όλο το πετρέλαιο του Ιράν και την αποστροφή του «διαπραγματευόμαστε μαζί τους και τους ανατινάζουμε», η φαντασία μου πέταξε κατευθείαν πίσω στον Μπάρυ Μπλαντ. Αυτός ο χαρακτήρας, τον οποίο ο Βέλγος Μορίς τον σχεδίασε σαν καρικατούρα ενός στενού του φίλου, μοιάζει να συμπεριφέρεται, να σκέπτεται και ακόμα και να μιλάει όπως ο αμερικανός πρόεδρος το 2026. Με τα ίδια λόγια και την ίδια εναλλαγή μεθόδων: εκβιαστικά ντηλ και ανατινάξεις ή απειλές για εκρήξεις και καταστροφές.
Η διαφορά φυσικά μεταξύ της μυθοπλασίας εκείνων των δυο ιδιοφυών δημιουργών και της δικής μας πραγματικότητας βρίσκεται στον ρόλο που μπορεί να έχει ο λεγόμενος καλός της ιστορίας. Εκτός από το γεγονός ότι ένας Μπάρυ Μπλαντ-Τραμπ είναι ηγέτης της μεγαλύτερης χώρας στη Δύση, ζούμε σε μια εποχή με απείρως μεγαλύτερες δυνατότητες καταστροφής από όσες ήταν διαθέσιμες στην αγροτική και πρωτοκαπιταλιστική Αμερική του 1860.
Εξάλλου ούτε η εταιρεία Seneka oil Company στα χρόνια του πραγματικού Συνταγματάρχη Ντρέικ ήταν προφανώς το καλό απέναντι στη μοχθηρότητα ενός βουλιμικού τυχοδιώκτη. Η εξιδανίκευση της εποχής των παλαιών ληστρικών βαρόνων είναι εξαιρετικά αδύναμο επιχείρημα. Τέλος, οι δυνάμεις της σημερινής συμβατικής ηγέτιδας τάξης δείχνουν πως πάνε να γίνουν σαν την απεχθή καρικατούρα των Μορίς και Γκοσινί: πρόσωπα και μοντέλα εξουσίας που, όντως, τα θέλουν όλα.
Οι φωνές του παράφρονος Μπάρυ Μπλαντ στο τελευταίο καρέ των σκίτσων του Μορίς αντηχούν πλέον στα στρατηγικά πλάνα επέκτασης μιας Palantir που ο Διευθύνων της Σύμβουλος, ο Αλεξ Καρπ, καλεί πια τους μεγάλους επενδυτές της Τεχνητής Νοημοσύνης να αφήσουν τις εμπορικές χρήσεις και τα γκατζετάκια για αργόσχολους για να στραφούν στις υποδομές του πολέμου και τις γεωστρατηγικές μονομαχίες γιγάντων. Μετά την αναψυχή, η στρατιωτικοποίηση και οι μηχανές αποτελεσματικής εξολόθρευσης.
Ο πόλεμος στο Ιράν έχει ήδη πολλά από αυτή τη νοοτροπία και ιδεολογία της κατακτητικής βούλησης. Και τα ξεσπάσματα του Προέδρου των ΗΠΑ, ακόμα και αν αποδειχτούν απότοκα νευρολογικής βλάβης ή άλλης διαταραχής, είναι κλασικά συμπτώματα που ανατρέχουν στη βασική ανθρωπολογική δομή του κτητικού ατομικισμού. Μιλούμε για το ζεύγος εμπορίου και πολέμου, για το δίδυμο καλού και κακού αστυνόμου, για τον φιλικό και σκληρό βασανιστή. Κάτι που βεβαίως έρχεται από τα παλιά και είναι συγχρόνως καινούργιο αφού τόσο η τεχνολογία της καταστροφής όσο και η ηθική διάβρωση στη ρίζα της φιλελεύθερης δημοκρατίας πάνε να αγγίξουν ένα κατώφλι μη επιστροφής.
Υπάρχει άραγε κάπου ένας συνετός Συνταγματάρχης Ντρέικ και ένας Λούκυ Λουκ για να γαληνέψουν τις τρικυμίες του καιρού; Για να σώσουν τη Δύση από τον νέο-ιμπεριαλισμό, τον μηδενισμό, το άγχος για την κινέζικη επέκταση και ιδίως την έλλειψη εναλλακτικών οραμάτων;
Εγώ έχω πάψει να το βλέπω γύρω, με την εξαίρεση ενός Σάντσεζ και λίγων άλλων αγωνιστικών πολιτικών στριμωγμένων μέσα σε μοντέλα αδράνειας και πολιτικά συστήματα παραλυτικών ισορροπιών και εξαρτήσεων. Αυτός είναι και ο βασικός λόγος που πιστεύω πως και οι περισσότερες από τις ιστορίες του Λούκυ Λουκ εκφράζουν τον κόσμο τού χθες. Σαν να αφηγούνται ιστορίες μιας έντιμης και νόμιμης άγριας Δύσης που στάθηκε μεγάλο παραμύθι και εσχάτως διάφοροι μας λένε πως πρέπει να τη νοσταλγούμε απέναντι στον «πορτοκαλή κλόουν». Εχω δε την εντύπωση πως η νοσταλγία για τους σοβαρούς Ντρέικ της Δύσης δεν έχει πια να μας προσφέρει κάτι απέναντι στους πολλούς Μπάρυ Μπλαντ της εποχής μας, σε αυτή τη μηχανή μίσους που κηρύσσει πολέμους γελώντας, σαν να λέει ένα ακόμα μπαγιάτικο σεξιστικό ανέκδοτο στην αντροπαρέα.
Ο κ. Νικόλας Σεβαστάκης είναι καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο ΑΠΘ, συγγραφέας.
