Τετραπλό bypass για να ξεπεράσουν το έμφραγμα στο Ορμούζ σχεδιάζουν οι μεγάλοι πετρελαιοπαραγωγοί του Περσικού καθώς το Ιράν, ακόμα κι αν δεν διατηρήσει τον απόλυτο έλεγχο των Στενών, όλοι πιστεύουν ότι θα συνεχίσει και μετά τον πόλεμο να συνιστά απειλή για τη ναυσιπλοΐα στον Κόλπο.

Ετσι, παρά την εκεχειρία νέοι αγωγοί σχεδιάζονται επί χάρτου, ενώ άλλοι ήδη υπάρχοντες αναβαθμίζονται, προκειμένου να διασφαλιστεί η μεταφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου από τη Μέση Ανατολή προς τις αγορές της Δύσης. Ταυτόχρονα με τα δαπανηρά αυτά σχέδια (αλλά εξόχως κερδοφόρα για όσους εμπλακούν στην υλοποίησή τους), αναβαθμισμένο ρόλο στο παγκόσμιο ενεργειακό παιχνίδι ανακτά και η Αφρική, η παραγωγική ικανότητα της οποίας είχε υποτιμηθεί μετά την κατάρρευση των πετρελαϊκών τιμών το 2015.

«Σανίδα σωτηρίας»

Αξιωματούχοι και στελέχη της πετρελαϊκής βιομηχανίας στη Μέση Ανατολή θεωρούν ότι οι νέοι αγωγοί μπορεί να είναι ο μόνος τρόπος για να μειωθεί η εγγενής ευπάθεια των χωρών του Περσικού Κόλπου στις εμπλοκές της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, αναγνωρίζοντας βέβαια ότι τέτοια μεγαλεπήβολα έργα είναι δαπανηρά, πολιτικά περίπλοκα στην υλοποίησή τους και επίσης χρειάζονται χρόνια για να ολοκληρωθούν.

Σε κάθε περίπτωση, η εν εξελίξει πολεμική σύρραξη με επίκεντρο το Ιράν έχει αναδείξει τη στρατηγική αξία του μεγάλου αγωγού Ανατολής – Δύσης μήκους 1.200 χιλιομέτρων που διασχίζει τη Σαουδική Αραβία. Κατασκευασμένος τη δεκαετία του 1980 ενώ μαινόταν ο πόλεμος Ιράν – Ιράκ, έχει μετατραπεί σε «σανίδα σωτηρίας», σύμφωνα με δημοσίευμα των «Financial Times», δεδομένου ότι μεταφέρει 7 εκατ. βαρέλια πετρελαίου ημερησίως στο λιμάνι Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας, παρακάμπτοντας το Ορμούζ.

Εμπορικοί δρόμοι

«Ο αγωγός Ανατολής – Δύσης είναι η κύρια διαδρομή που αξιοποιούμε αυτή τη στιγμή και η κατασκευή του αποδεικνύεται σε μια ιδιοφυή κίνηση» αποκάλυψε στη βρετανική εφημερίδα ο Αμίν Νάσερ, διευθύνων σύμβουλος του κρατικού πετρελαϊκού γίγαντα της Σαουδικής Αραβίας Aramco.

Στόχος της κυβέρνησης του Ριάντ είναι να αυξήσει την ημερήσια παραγωγή των 10,2 εκατ. βαρελιών ημερησίως και να εξάγει την παραγωγή του μέσω αγωγών αφενός επεκτείνοντας τη χωρητικότητα του αγωγού Ανατολής – Δύσης, αφετέρου κατασκευάζοντας νέους αγωγούς, όπως φαίνεται στο γράφημα.

Υπάρχει εξάλλου η στόχευση μακροπρόθεσμα οι νέοι αγωγοί να αποτελέσουν μέρος εμπορικών διαδρομών μέσω των οποίων μπορεί να διακινούνται περισσότερα εμπορευματικά αγαθά, πέρα από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Μια επιλογή είναι η αναβίωση των σχεδίων υπό την ηγεσία των ΗΠΑ για έναν φιλόδοξο εμπορικό δρόμο που θα ξεκινά από την Ινδία και θα κατέληγε στο ισραηλινό λιμάνι της Χάιφα – κάτι που μοιάζει γεωπολιτικά αδύνατο σήμερα.

Ωστόσο ο διευθύνων σύμβουλος της ισραηλινής εταιρείας NewMed Energy Γιόσι Αμπου εκφράζει τη βεβαιότητά του ότι οι αγωγοί προς τη Μεσόγειο θα κατασκευαστούν, είτε κατέληγαν σε ισραηλινά είτε σε αιγυπτιακά λιμάνια.

Τα κόστη

Αγωγοί που θα διασχίζουν πολλά σύνορα υπολογίζεται ότι θα κοστίσουν από 15 έως 20 δισ. δολάρια. Εξάλλου λόγω της μεγάλης πολιτικής αστάθειας στο Ιράκ και της συνεχιζόμενης δράσης του ISIS και άλλων ενόπλων ομάδων τα σχέδια αυτά είναι υψηλού ρίσκου. Από την άλλη πλευρά, η κατασκευή αγωγών που θα κατευθύνονται νοτιότερα προς τα λιμάνια του Ομάν θεωρείται δύσκολη λόγω της ερήμου και μεγάλων βραχωδών εκτάσεων.

Εξάλλου τα λιμάνια του Ομάν είναι ευάλωτα – πρόσφατες ιρανικές επιθέσεις με drones ανάγκασαν τις αρχές της χώρας να κλείσουν το κεντρικό λιμάνι της Σαλάλα.

Η κατασκευή αγωγών πέρα από το οικονομικό, προϋποθέτει και πολιτικό κόστος στο μέτρο που τα βασίλεια του Περσικού «θα πρέπει να εγκαταλείψουν τη μεταξύ τους καχυποψία και να συνεργαστούν», κατά τους «FT». «Πάντα θεωρούνταν φθηνότερο και ασφαλέστερο να φέρεις ένα πλοίο, να φορτώσεις το εμπόρευμά σου και να του κουνήσεις το μαντίλι» σημείωσε στέλεχος πετρελαϊκής εταιρείας στην περιοχή, που θεωρεί ότι βραχυπρόθεσμα οι πιο βιώσιμες επιλογές για την παράκαμψη του Ορμούζ μπορεί να είναι η επέκταση του αγωγού Ανατολής – Δύσης, καθώς και η περαιτέρω αξιοποίηση του υπάρχοντος αγωγού από το Αμπου Ντάμπι προς τη Φουτζέιρα.

Η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε επίσης να αναπτύξει πρόσθετους τερματικούς σταθμούς εξαγωγής στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.