Νέες Εποχές

Σαν αφημένοι σε μία ροή που αποδεικνύεται καθημερινά πιο αποφασισμένη από όλες τις αντιστάσεις μας. Πεισμένοι πως είμαστε ανήμποροι να αλλάξουμε το παραμικρό ή κουρασμένοι από θέληση, ξέπνοοι από πίστη, κλείνουμε τα μάτια και ελπίζουμε πως όταν τα ανοίξουμε πάλι όλα θα έχουν αλλάξει. Δαρμένα παιδιά που ονειρεύονται παιχνίδια για να αντέξουν τον θυμό των […]

1. Τώρα που οι μεγαλουπόλεις δεν επιτρέπουν τη διαμόρφωση κοινής γνώμης για πρόσωπα, η δε ένταση του θορύβου των ΜΜΕ ενδέχεται πολλές φορές να αλλοιώνει τις αντιλήψεις μας, η κοινωνία δυσκολεύεται πλέον να διακρίνει τις Κορυφές της. Κι αν ρωτήσετε «γιατί» να θέλει να τις διακρίνει, η απάντηση είναι πολλαπλή: Πρώτον, για να καμαρώνει τα […]

Στις 21 Ιανουαρίου 2022 έφυγε από τη ζωή πλήρης ημερών η Ελση Τορναρίτου-Μαθιοπούλου (φωτογραφία), επίτιμη καθηγήτρια των Πανεπιστημίων της Βόννης και της Κολωνίας στη Γερμανία, αφοσιωμένη μελετήτρια σε ολόκληρη τη μακρά ζωή της των καλλιτεχνικών και πνευματικών παραδόσεων του ελληνικού κόσμου. Η Ελση Τορναρίτου γεννήθηκε στη Λεμεσό της Κύπρου το 1928 και μεγάλωσε σε οικογενειακό […]

Και πάλι για τη «σιωπή των διανοουμένων», στην Ελλάδα. Οι διανοούμενοι έχουν λόγο και ρόλο σε συγκροτημένες κοινωνίες με αρχές και κανόνες λειτουργίας, σε κοινωνίες δηλαδή πραγματικά δημοκρατικές. Λειτουργούν σε ακροατήρια όχι μόνο δεκτικά αλλά και ικανά και πρόθυμα να αξιολογήσουν, να ιεραρχήσουν, να σχολιάσουν νηφάλια τη διατυπωμένη άποψη. Δεν μιλούμε φυσικά για κλειστούς κύκλους […]

Ηαξία ενός βιβλίου εξαρτάται, μεταξύ άλλων, και από το εάν απλώς διαβάζεται ή δίνει αφορμή στον αναγνώστη για περαιτέρω σκέψεις και αναστοχασμούς. Σίγουρα στη δεύτερη κατηγορία ανήκει η πρόσφατη μονογραφία του ομότιμου καθηγητή της Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ Νέστορα Κουράκη με τίτλο «Εισαγωγή στην κλασική ρητορική» (εκδ. Hippasus, 2021, με πρόλογο Αχιλλέα Αιμιλιανίδη και επίμετρο Χρήστου […]

Δεν αξίζει να ασχολείται κανείς στα σοβαρά με τον «πολιτικό» Πολάκη. Με την απαξίωση όμως της Δημοκρατίας που εκπορεύεται από τον «πολακισμό» – επαναφορά του αυριανισμού του 1980 στις δεκαετίες 2010-2020 – αξίζει και πολύ μάλιστα. Αν μάλιστα ευαγγελίζεσαι μια «σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση» αξίζει κάτι παραπάνω. Σε αντίθεση με τη διαπίστωση της Sheri Berman πως Σοσιαλδημοκρατία σημαίνει πρωτείο […]

Στις 6 Φεβρουαρίου 1922 κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το «Ελεύθερον Βήµα». Κάτω από τον τίτλο αναγραφόταν «Μεγάλη καθηµερινή πολιτική και οικονοµική εφηµερίς». Ηταν µια συγκυρία κρίσιµη για τη χώρα. Μπαίναμε στον Μεσοπόλεµο. Ο εκθρονισµένος Κωνσταντίνος είχε επιστρέψει στον θρόνο µετά την πολιτική αλλαγή και το δηµοψήφισµα του 1920. Η µικρασιατική εκστρατεία κατέρρεε και µόλις σε […]

Στα λεξικά της νεοελληνικής γλώσσας το λήμμα βήμα είναι από τα εκτενέστερα. Οι σημασίες της λέξης, πέρα από την κυριολεκτική, είναι πολυάριθμες. Μία από τις μεταφορικές δηλώνει το βάθρο, «την πιο ψηλή θέση ενός χώρου, από την οποία μιλούν οι ομιλητές». Το ακριβές νόημα της λέξης ως ονόματος της ανά χείρας εφημερίδας θα πρέπει να […]

Η εφηµερίδα το «Το Βήµα» συµπληρώνει εφέτος έναν αιώνα ζωής (από το 1922 έως το 1945 µε το όνοµα «Ελεύθερον Βήµα»). Αν και έχουν µεσολαβήσει κάποια κενά στην έκδοσή του, η παρουσία του για εκατό ολόκληρα χρόνια στον ελληνικό δηµόσιο βίο είναι γεγονός αξιοπρόσεκτο. Είναι ελάχιστες οι εφηµερίδες και γενικότερα τα κάθε λογής ηµερήσια ή […]

Πρωτοάκουσα για την εφημερίδα «Το Βήμα» όντας στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου. Ο πατέρας μου, βαθύτατα Βενιζελικός (της εποχής εκείνης), ήταν οδηγός λεωφορείου που έκανε καθημερινά τη διαδρομή Χωριό – Ηράκλειο και Ηράκλειο – Χωριό. Ανάμεσα στις πραμάτειες που κουβαλούσε στο πήγαινε – έλα ήταν και ορισμένες αθηναϊκές εφημερίδες, μαζί με ηρακλειώτικες, παραγγελία των […]

Είχα την τύχη να είμαι μάρτυς του κομβικού ρόλου της εφημερίδας «Το Βήμα». Το πρώτο δημοσιογραφικό «δίδαγμα» που ενσταλάχτηκε στη μνήμη μου όταν γύρω στο 1953-54 είχα την ευκαιρία ως νεαρός μαθητής να «δουλέψω» για λίγους μήνες στο μεταφραστικό τμήμα του «Βήματος» ήταν ένα μάθημα δημοκρατίας

Στο περασµένο φύλλο δεν µε είχε ειδοποιήσει η Σύνταξη ότι υπήρχε κοινό θέµα (Διανόηση) κι έτσι έµεινα απ’ έξω. Ωστόσο είναι µία ευκαιρία να το συνδυάσω µε τα 100χρονα του «Βήµατος». Η αυθόρµητη απάντησή µου στο ερώτηµα που έθεσε η εφηµερίδα είναι: «Ναι, η Ελληνική Διανόηση υπάρχει αλλά περνάει κρίση». Γιατί; Ο κύριος λόγος είναι […]

Ο εκατονταετής διάλογος Θεοδόσης Π. Τάσιος Επειδή συνήθως γκρινιάζοµε για την επιπολαιότητα των θεσµών στη 200-έτη χώρα µας, είναι πολύ παρήγορο ότι αυτόν τον καιρό δύο µεγάλες εφηµερίδες εορτάζουν την εκατονταετηρίδα τους. Και είµαι βέβαιος ότι το γεγονός αυτό θα γίνει αντικείµενο ιστορικής και κοινωνιολογικής έρευνας αρµοδίων επιστηµόνων. Εγώ πάλι, έχοντας µια σχεδόν 50-έτη σχέση […]

«Καταπληκτικό το άρθρο σου, καθηγητά, αλλά δεν θα το δημοσιεύσω…!», η κοφτή λαλιά του Σταύρου Ψυχάρη στο γραφείο του, Χρήστου Λαδά, και η απορία δική μου! Που με κάλεσε επιστολικά για το επίμαχο άρθρο με τίτλο: «Το Κοινοβούλιο των διανοουμένων», το οποίο είχα στείλει από την Πάτρα ταχυδρομικά. Ετσι γινόταν η επικοινωνία τότε. Ηταν στο […]

Μεγάλωσα σε ένα σπίτι που διάβαζαν εφημερίδες καθημερινά. Ο καθένας κάτι έβρισκε που τον ενδιέφερε. Εμένα οι επιφυλλίδες. Τις έκοβα κιόλας και τις κρατούσα. Μπορώ να πως ότι η αρχική μου μόρφωση, από τα άρθρα του Βαρίκα, του Πλωρίτη, του Δημαρά, του Τερζάκη και άλλων αρθρογράφων της εφημερίδας προερχόταν. Αργότερα θα ήταν ο Κουμάντος, ο […]

Μία επέτειο, αν θες σωστά να τη γιορτάσεις, θα πρέπει στην ακεραιότητά της να τη δεις. Και εκεί, με γνώση και γνώμη, τη δική σου κριτική ευθύνη να αναλάβεις. «Το Βήμα» είναι μια εφημερίδα καθημερινής ιστοριογραφίας και για τα σημαντικά και για τα ασήμαντα. Που όλα μαζί συγκροτούν όχι τους χρόνους αλλά τους καιρούς. Ηταν […]

To 1921, όταν o «Manchester Guardian» («Guardian» από το 1959) συμπλήρωνε τα εκατό χρόνια του, ο εκδότης του C. Ρ. Scott κληροδοτούσε στη δημοσιογραφία μια σημαντική διάκριση ανάμεσα σε σχολιασμό και γεγονότα: «Ο σχολιασμός είναι ελεύθερος αλλά τα γεγονότα είναι ιερά» (comment is Free but facts are sacred). Κανένα από τα δύο μέρη αυτής της […]

Καθώς ένα εμβληματικό έντυπο της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας συμπληρώνει 100 χρόνια ζωής, ο αναστοχασμός για το αποτύπωμα αλλά και τον ρόλο του «Βήματος» στο παρόν και στο μέλλον της δημόσιας ζωής της χώρας δεν μπορεί παρά να είναι έντονος και πολυεπίπεδος. Η μακροβιότητα μιας εφημερίδας μέσα στους πολλαπλούς κλυδωνισμούς ενός αιώνα κατά τον οποίο […]

Για την τιμητική συμμετοχή μου στο αφιέρωμα-φόρο τιμής για τα 100 χρόνια από την ίδρυση της εφημερίδας υπό τον τίτλο «Ελεύθερον Βήμα» και στη συνέχεια «Το Βήμα» απέρριψα από την πρώτη στιγμή να αναφερθώ στα μεγάλα ονόματα της δημοσιογραφίας, της επιστήμης, της διανόησης αλλά και της πολιτικής που έχουν παρελάσει από τις στήλες αυτής της […]

Τι είναι ο άνθρωπος; Ενα τίποτα είναι ο άνθρωπος που απειλείται από τον πρώτο τυχόντα ιό, μπροστά σε εφημερίδα που κλείνει ανθηρότατη τα εκατό της χρόνια. Το «Βήμα» κάθε Κυριακή στις 120 σελίδες του έχει τουλάχιστον 100.000 λέξεις, που θα πει 5.000.000 λέξεις τον χρόνο. Αν θυμηθούμε ότι κάποτε είχε 220 σελίδες και ότι κυκλοφορούσε […]