Νέες Εποχές

Καθώς ένα εμβληματικό έντυπο της νεότερης ιστορίας της Ελλάδας συμπληρώνει 100 χρόνια ζωής, ο αναστοχασμός για το αποτύπωμα αλλά και τον ρόλο του «Βήματος» στο παρόν και στο μέλλον της δημόσιας ζωής της χώρας δεν μπορεί παρά να είναι έντονος και πολυεπίπεδος. Η μακροβιότητα μιας εφημερίδας μέσα στους πολλαπλούς κλυδωνισμούς ενός αιώνα κατά τον οποίο […]

Για την τιμητική συμμετοχή μου στο αφιέρωμα-φόρο τιμής για τα 100 χρόνια από την ίδρυση της εφημερίδας υπό τον τίτλο «Ελεύθερον Βήμα» και στη συνέχεια «Το Βήμα» απέρριψα από την πρώτη στιγμή να αναφερθώ στα μεγάλα ονόματα της δημοσιογραφίας, της επιστήμης, της διανόησης αλλά και της πολιτικής που έχουν παρελάσει από τις στήλες αυτής της […]

Τι είναι ο άνθρωπος; Ενα τίποτα είναι ο άνθρωπος που απειλείται από τον πρώτο τυχόντα ιό, μπροστά σε εφημερίδα που κλείνει ανθηρότατη τα εκατό της χρόνια. Το «Βήμα» κάθε Κυριακή στις 120 σελίδες του έχει τουλάχιστον 100.000 λέξεις, που θα πει 5.000.000 λέξεις τον χρόνο. Αν θυμηθούμε ότι κάποτε είχε 220 σελίδες και ότι κυκλοφορούσε […]

Στις 6 Φεβρουαρίου 1922 κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το «Ελεύθερον Βήµα». Κάτω από τον τίτλο αναγραφόταν «Μεγάλη καθηµερινή πολιτική και οικονοµική εφηµερίς». Ηταν µια συγκυρία κρίσιµη για τη χώρα. Μπαίναμε στον Μεσοπόλεµο. Ο εκθρονισµένος Κωνσταντίνος είχε επιστρέψει στον θρόνο µετά την πολιτική αλλαγή και το δηµοψήφισµα του 1920. Η µικρασιατική εκστρατεία κατέρρεε και µόλις σε […]

Στα λεξικά της νεοελληνικής γλώσσας το λήμμα βήμα είναι από τα εκτενέστερα. Οι σημασίες της λέξης, πέρα από την κυριολεκτική, είναι πολυάριθμες. Μία από τις μεταφορικές δηλώνει το βάθρο, «την πιο ψηλή θέση ενός χώρου, από την οποία μιλούν οι ομιλητές». Το ακριβές νόημα της λέξης ως ονόματος της ανά χείρας εφημερίδας θα πρέπει να […]

Η εφηµερίδα το «Το Βήµα» συµπληρώνει εφέτος έναν αιώνα ζωής (από το 1922 έως το 1945 µε το όνοµα «Ελεύθερον Βήµα»). Αν και έχουν µεσολαβήσει κάποια κενά στην έκδοσή του, η παρουσία του για εκατό ολόκληρα χρόνια στον ελληνικό δηµόσιο βίο είναι γεγονός αξιοπρόσεκτο. Είναι ελάχιστες οι εφηµερίδες και γενικότερα τα κάθε λογής ηµερήσια ή […]

Πρωτοάκουσα για την εφημερίδα «Το Βήμα» όντας στις τελευταίες τάξεις του Δημοτικού Σχολείου. Ο πατέρας μου, βαθύτατα Βενιζελικός (της εποχής εκείνης), ήταν οδηγός λεωφορείου που έκανε καθημερινά τη διαδρομή Χωριό – Ηράκλειο και Ηράκλειο – Χωριό. Ανάμεσα στις πραμάτειες που κουβαλούσε στο πήγαινε – έλα ήταν και ορισμένες αθηναϊκές εφημερίδες, μαζί με ηρακλειώτικες, παραγγελία των […]

Είχα την τύχη να είμαι μάρτυς του κομβικού ρόλου της εφημερίδας «Το Βήμα». Το πρώτο δημοσιογραφικό «δίδαγμα» που ενσταλάχτηκε στη μνήμη μου όταν γύρω στο 1953-54 είχα την ευκαιρία ως νεαρός μαθητής να «δουλέψω» για λίγους μήνες στο μεταφραστικό τμήμα του «Βήματος» ήταν ένα μάθημα δημοκρατίας

Στο περασµένο φύλλο δεν µε είχε ειδοποιήσει η Σύνταξη ότι υπήρχε κοινό θέµα (Διανόηση) κι έτσι έµεινα απ’ έξω. Ωστόσο είναι µία ευκαιρία να το συνδυάσω µε τα 100χρονα του «Βήµατος». Η αυθόρµητη απάντησή µου στο ερώτηµα που έθεσε η εφηµερίδα είναι: «Ναι, η Ελληνική Διανόηση υπάρχει αλλά περνάει κρίση». Γιατί; Ο κύριος λόγος είναι […]

Ο εκατονταετής διάλογος Θεοδόσης Π. Τάσιος Επειδή συνήθως γκρινιάζοµε για την επιπολαιότητα των θεσµών στη 200-έτη χώρα µας, είναι πολύ παρήγορο ότι αυτόν τον καιρό δύο µεγάλες εφηµερίδες εορτάζουν την εκατονταετηρίδα τους. Και είµαι βέβαιος ότι το γεγονός αυτό θα γίνει αντικείµενο ιστορικής και κοινωνιολογικής έρευνας αρµοδίων επιστηµόνων. Εγώ πάλι, έχοντας µια σχεδόν 50-έτη σχέση […]

«Καταπληκτικό το άρθρο σου, καθηγητά, αλλά δεν θα το δημοσιεύσω…!», η κοφτή λαλιά του Σταύρου Ψυχάρη στο γραφείο του, Χρήστου Λαδά, και η απορία δική μου! Που με κάλεσε επιστολικά για το επίμαχο άρθρο με τίτλο: «Το Κοινοβούλιο των διανοουμένων», το οποίο είχα στείλει από την Πάτρα ταχυδρομικά. Ετσι γινόταν η επικοινωνία τότε. Ηταν στο […]

Το ΚΙΝΑΛ ανεβαίνει. Το άθροισμα των – δημοσκοπικά εκτιμώμενων – ψήφων του με αυτές του ΣΥΡΙΖΑ υπερβαίνει αυτές της ΝΔ. Επομένως το άθροισμα των προσδοκώμενων εδρών τους στις επερχόμενες «αναλογικές» εκλογές θα υπερέβαινε αυτές τού σήμερα κυβερνώντος κόμματος. Και το Σύνταγμα προβλέπει πως μια κυβέρνηση μπορεί να υπερψηφιστεί και με απόλυτη πλειοψηφία των ΠΑΡΟΝΤΩΝ βουλευτών. Οπότε ποιος […]

Τα ήπια συμπτώματα της μετάλλαξης Ομικρον οδηγούν τους επιστήμονες στο συμπέρασμα ότι βρισκόμαστε στην αρχή του τέλους του εφιάλτη της πανδημίας. Η εκρηκτική αύξηση των κρουσμάτων, λόγω της υπερ-μετάδοσης της Ομικρον, δεν συνοδεύεται από αντίστοιχη αύξηση των σκληρών δεικτών, των νοσηλειών στις ΜΕΘ και των θανάτων. Η πανδημία θα τελειώσει. Επιστήμονες τοποθετούν το τέλος της […]

Μέχρι που έφυγα από την Ελλάδα για σπουδές στη Γερμανία, δεν είχα αντιμετωπίσει χιόνι σε μεγάλες ποσότητες. Εκείνη την εποχή (1954) δεν υπήρχαν στην Ελλάδα χιονοδρομικά κέντρα ούτε χειμερινά σπορ. Ο προορισμός μου ήταν το Μόναχο. Το Μόναχο βρίσκεται σε μεγάλο υψόμετρο (700 μ.) και οι Αλπεις τού κλείνουν τον αέρα της Μεσογείου. Στο Μόναχο […]

Ας ξεκινήσουμε από το γεγονός ότι σήμερα, 77 χρόνια μετά την εξόντωση 6.000.000 Εβραίων στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης και θανάτου, οι Εβραίοι αποτελούν μόλις το 2% του πληθυσμού των ΗΠΑ και το 0,2% του παγκόσμιου πληθυσμού. Λογικά αυτό σημαίνει ότι ο εντοπισμός τους θα απαιτούσε ιδιαίτερη προσπάθεια. Κάθε χρόνο όμως, οι Εβραίοι είναι ο Νο. […]

Το ζήτημα της επιστροφής στην Αθήνα των Γλυπτών του Παρθενώνα είναι ιδιοκτησιακό, νομικό, ηθικό ή μήπως είναι θέμα της κατά Μελίνα «εθνικής αξιοπρέπειας», όπως υπενθυμίζει ο Τ. Θεοδωρόπουλος; («Η Καθημερινή», 16.1.2022.) Πώς είναι σκόπιμο και πιο ρεαλιστικό να το διαχειριστούμε; Mε την ευκαιρία της διάλεξής του στο Megaron Plus, τον Απρίλιο του 2008, ο αρχαιολόγος […]

Annus Horribilis (=φρικτό, αποτρόπαιο έτος) του μεταπολιτευτικού μας πολιτικού βίου υπήρξε, κατά τη γνώμη μου, το έτος 2012. Τα μηνύματα ήταν βέβαια ιδιαίτερα δυσοίωνα ήδη από το 2011, χρονιά των Αγανακτισμένων, του στραπάτσου στη Σύνοδο Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ενωσης στις Κάννες, των προπηλακισμών και των βιαιοτήτων κατά δημοσίων προσώπων, της κατάρρευσης της κυβέρνησης Παπανδρέου, αν […]

Την πρώτη ουσιαστική επαφή με την έννοια της πολιτικής και του πολιτικού δεν την είχαμε εμπειρικά αλλά μέσα από τα μαθήματα της Ιστορίας στο σχολείο. Εννοώ πως στις τάξεις του Δημοτικού δεν έχεις καμία συνειδητή σύνδεση με την πολιτική, με τον ρόλο της στην καθημερινότητά σου. Μάθαμε για αυτήν μέσα από τα κεφάλαια των βιβλίων, […]

Θα γίνει τριήμερη συζήτηση στη Βουλή: μεγάλοι ρήτορες, εγκέφαλοι με φαιά ουσία που αν την απλώσεις καλύπτεις τρία γήπεδα τένις· βαθιά πνεύματα που αν τα βυθομετρήσεις χάνεσαι στην άβυσσο ωκεανών σκέψεων· νόες με πλούτο εννοιολογικό τριακοσίων σπηλαίων του Αλή Μπαμπά θα διαλεχθούν – η αλήθεια θα λάμψει οπωσδήποτε. Μπορεί να αποδειχθεί αλλά μπορεί και να καταρριφθεί […]

Ηδράση των κοινωνικών μηχανισμών, η οποία έχει συμβάλει εδώ και δεκαετίες, και στη χώρα μας, στην ακύρωση της ύπαρξης των διανοουμένων καθώς και στη νομιμοποίηση αυτής της ακύρωσης, έχει φτάσει στη μεγαλύτερη έντασή της. Ο διάχυτος και ισχυρός αντιδιανοουμενισμός, ο οποίος συνδέθηκε τόσο με την παρακμάζουσα μικροαστική τάξη και, τα τελευταία χρόνια, με τμήματα της […]