Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Για τους περισσότερους ξένους τουρίστες, ο Πειραιάς είναι απλώς η «πύλη» για τα ελληνικά νησιά. Το μέρος όπου θα επιβιβαστούν στο πλοίο της γραμμής ή θα αποβιβαστούν από ένα κρουαζιερόπλοιο. Οι λάτρεις του σινεμά ίσως τον γνωρίζουν από το κλασικό φιλμ του 1960 «Ποτέ την Κυριακή», ενώ σχεδόν όλοι έχουν σιγοτραγουδήσει τα οσκαρικά «Παιδιά του Πειραιά» του Μάνου Χατζιδάκι. Ωστόσο, παρά το γεγονός ότι αποτελεί το μεγαλύτερο λιμάνι της Ελλάδας και έναν από τους σημαντικότερους ναυτιλιακούς κόμβους της Ευρώπης, ελάχιστοι ταξιδιώτες τον αντιμετωπίζουν ως έναν αυτόνομο τουριστικό προορισμό. Αυτό ακριβώς είναι που αλλάζει τώρα.
«Θέλουμε να δούμε το λιμάνι να μετατρέπεται από απλό σταθμό διέλευσης σε τελικό προορισμό», δήλωσε ο Δήμαρχος Πειραιά, Γιάννης Μώραλης, κατά τη διάρκεια συνεδρίου για την τουριστική στρατηγική της πόλης, το οποίο πραγματοποιήθηκε πρόσφατα στο εμβληματικό Δημοτικό Θέατρο. Η εκδήλωση συγκέντρωσε ξενοδόχους, στελέχη της κρουαζιέρας, ειδικούς του τουρισμού, επιμελητήρια και επιχειρηματίες, με σκοπό να συζητηθεί το μέλλον της πόλης και τα εμπόδια που πρέπει να ξεπεραστούν.
Ο κ. Μώραλης, ο οποίος βρίσκεται στο τιμόνι του δήμου από το 2014, τόνισε ότι η στρατηγική της πόλης αποδίδει ήδη καρπούς. «Από το 2014, έχουμε κάνει σημαντικά βήματα για να κάνουμε τον Πειραιά ορατό», ανέφερε, επισημαίνοντας τις δεκάδες πολιτιστικές εκδηλώσεις, τα φεστιβάλ γαστρονομίας, τις εκθέσεις βιβλίου, τη συμμετοχή σε διεθνείς τουριστικές εκθέσεις, την ίδρυση του Piraeus Film Office και τις στοχευμένες επενδύσεις στο ψηφιακό μάρκετινγκ. Οι πρωτοβουλίες αυτές βρίσκονται στο επίκεντρο της στρατηγικής «Destination Piraeus», η οποία εστιάζει στην ανάδειξη της ναυτικής ταυτότητας και της κληρονομιάς της πόλης.
Ο Δήμαρχος Πειραιά δε μάσησε τα λόγια του, αναγνωρίζοντας ότι η ανάπτυξη φέρνει και προκλήσεις, όπως το κυκλοφοριακό πρόβλημα και η πίεση στις υποδομές. Ωστόσο, υποστήριξε ότι η συνεργασία μεταξύ δημόσιων αρχών και ιδιωτικών φορέων αποτελεί σαφή απόδειξη προόδου. «Έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας, αλλά έχουν γίνει πολλά. Το ζητούμενο είναι να αναγνωρίζουμε τα λάθη, να προχωράμε μπροστά και να μένουμε πιστοί σε ένα πλάνο». Για τον κ. Μώραλη, η απόλυτη απόδειξη αυτής της δυναμικής είναι το αυξανόμενο ενδιαφέρον των επενδυτών: «Το γεγονός ότι οι επενδυτές στηρίζουν μεγάλα έργα στον Πειραιά, δείχνει εμπιστοσύνη στο μέλλον του. Είναι ψήφος εμπιστοσύνης».
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η υφυπουργός Τουρισμού, Άννα Καραμανλή, η οποία χαρακτήρισε τον μετασχηματισμό του Πειραιά ως μια μεγάλη ευκαιρία, όχι μόνο για την ίδια την πόλη, αλλά και για το ευρύτερο τουριστικό μοντέλο της Ελλάδας.
Μια πόλη-λιμάνι με αναξιοποίητες προοπτικές
Σε απόσταση περίπου 8 χιλιομέτρων νοτιοδυτικά του κέντρου της Αθήνας, ο Πειραιάς κατοικείται από περίπου 163.000 κατοίκους. Αποτελεί μία από τις πιο πολυσύχναστες επιβατικές πύλες στον κόσμο, διακινώντας έως και 20 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως, μέσω των ακτοπλοϊκών γραμμών. Παράλληλα, είναι ένας γιγαντιαίος ναυτιλιακός κόμβος, που διαχειρίζεται περισσότερα από 5,1 εκατομμύρια εμπορευματοκιβώτια (TEUs) τον χρόνο, παράγοντας οικονομική δραστηριότητα που ξεπερνά το 1 δισεκατομμύριο ευρώ.
«Ο Πειραιάς έχει όλα τα συστατικά για να γίνει ένας αυτόνομος τουριστικός προορισμός», δήλωσε η Αντιδήμαρχος Εξωστρέφειας, Τουρισμού και Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων, Ανδριάνα Ζαρακέλη.
«Στόχος μας ήταν να δημιουργήσουμε μια ταυτότητα, ένα brand και ταυτόχρονα να αναπτύξουμε δραστηριότητες γύρω από τα πολλά πλεονεκτήματα της πόλης – τη γαστρονομία, τη νυχτερινή ζωή, τη ναυτική κληρονομιά, τους πολιτιστικούς χώρους, τα σημεία κινηματογραφικών γυρισμάτων, την αγορά, καθώς και τη θέση της ως κόμβου κρουαζιέρας», πρόσθεσε, συμπληρώνοντας ότι το βάρος πέφτει πλέον στη βελτίωση της προσβασιμότητας και των υπηρεσιών προς τους επισκέπτες.
Πειραιάς: Κάτι παραπάνω από ένα απλό πέρασμα
Παράγοντες της αγοράς, που συμμετείχαν στο συνέδριο, τόνισαν ότι ο Πειραιάς πρέπει να διαφοροποιήσει το προϊόν του πέρα από τον τουρισμό κρουαζιέρας, αν θέλει να αυξήσει τις διανυκτερεύσεις.
Ο Ηλίας Κικίλιας, γενικός διευθυντής του ΙΝΣΕΤΕ (Ινστιτούτο του ΣΕΤΕ), χαρακτήρισε τον συνεδριακό και επαγγελματικό τουρισμό ως ένα από τα πιο αναξιοποίητα «χαρτιά» της πόλης, ενώ υπέδειξε το μελλοντικό Μουσείο Εναλίων Αρχαιοτήτων ως ένα έργο-ορόσημο (game changer) που μπορεί να αναδιαμορφώσει το τουριστικό προφίλ της περιοχής.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις παραμένει η σύντομη διάρκεια παραμονής των επισκεπτών, η οποία κυμαίνεται, κατά μέσο όρο, σε μόλις 1 με 2 διανυκτερεύσεις. Η περιορισμένη ξενοδοχειακή χωρητικότητα ευθύνεται εν μέρει γι’ αυτό, αν και τα τελευταία χρόνια έχουν αρχίσει να ανοίγουν νέα ξενοδοχεία.
Ένα άλλο εμπόδιο είναι προφανές: για τους περισσότερους ξένους επισκέπτες, ειδικά όσους έρχονται με κρουαζιέρα, η επίσκεψη στην Ακρόπολη της Αθήνας αποτελεί την απόλυτη προτεραιότητα. «Πώς μπορεί λοιπόν ο Πειραιάς να ανταγωνιστεί την Αθήνα;», ρώτησε ένας τουριστικός πράκτορας, κατά τη διάρκεια της συζήτησης.
Η απάντηση, σύμφωνα με αρκετούς ομιλητές, είναι ότι δεν πρέπει καν να προσπαθήσει να την ανταγωνιστεί.
Ο Νικόλαος Κελαϊδίτης, πρόεδρος του HATTA, δήλωσε ότι ο Πειραιάς πρέπει να εστιάσει στα μοναδικά του στοιχεία: την αυθεντικότητα, τη ναυτική κουλτούρα, τη γαστρονομία, τη νυχτερινή ζωή και την ιστορία του. Η διείσδυση σε νέες αγορές, μέσω τουριστικών προϊόντων ειδικού ενδιαφέροντος (γαστρονομία, MICE – συνέδρια και εκθέσεις, ιατρικός τουρισμός) μπορεί να επιμηκύνει την τουριστική περίοδο και να προσελκύσει επισκέπτες υψηλότερης δαπάνης.
Από την πλευρά του, ο Ευγένιος Βασιλικός, πρόεδρος της Ένωσης Ξενοδόχων Αθηνών-Αττικής & Αργοσαρωνικού, σημείωσε ότι ο Πειραιάς μπορεί να επωφεληθεί μαθαίνοντας από τα λάθη άλλων προορισμών, που πλέον είναι αντιμέτωποι με τον υπερτουρισμό. «Η προτεραιότητα», τόνισε, «πρέπει να είναι οι υποδομές».
Τι βιώνουν πραγματικά οι επισκέπτες
Η έρευνα επισκεπτών, που διεξήχθη από το Ινστιτούτο Εμπορίου και Υπηρεσιών (ΙΝΕΜΥ) της ΕΣΕΕ για λογαριασμό του Δήμου Πειραιά, αποτύπωσε την πραγματική εικόνα:
- 75,4% των ερωτηθέντων επισκέφθηκε τη Μαρίνα Ζέας.
- 68% πέρασε χρόνο στα εστιατόρια και τα μπαρ της πόλης.
- Σχεδόν 60% εξερεύνησε την αγορά και το εμπορικό κέντρο.
- Μόλις 23,4% επισκέφθηκε μνημεία ή το Αρχαιολογικό Μουσείο Πειραιά, ενώ οι γκαλερί τέχνης, οι παραλίες και εμβληματικές γειτονιές όπως η Πειραϊκή, το Πασαλιμάνι και η Καστέλλα, κατέγραψαν σχετικά χαμηλά ποσοστά επισκεψιμότητας.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι πολλοί ταξιδιώτες δε γνωρίζουν το ευρύτερο πολιτιστικό και τουριστικό υπόβαθρο της πόλης. Στα θετικά, πάντως, η εικόνα βελτιώνεται σημαντικά μετά την άφιξη:
- σχεδόν οι μισοί από τους ερωτηθέντες (46%) δήλωσαν ότι ο Πειραιάς ξεπέρασε τις προσδοκίες τους. Οι επισκέπτες ξεχώρισαν τη διασκέδαση, το φαγητό και τις παραθαλάσσιες περιοχές, ενώ το κυκλοφοριακό αναδείχθηκε και πάλι ως το μεγαλύτερο παράπονο.
- Ωστόσο, η προοπτική είναι ξεκάθαρη: το 42% δήλωσε ότι θα επισκεπτόταν ξανά την πόλη και το 61% ότι θα τη συνιστούσε σε άλλους.
Το «βαρύ πυροβολικό» της κρουαζιέρας
Η κρουαζιέρα παραμένει κεντρικός πυλώνας για τις φιλοδοξίες του Πειραιά. Σύμφωνα με στοιχεία της Διεθνούς Ένωσης Εταιρειών Κρουαζιέρας (CLIA), ο Πειραιάς κατέγραψε 863 αφίξεις κρουαζιερόπλοιων το 2025, εδραιώνοντας τη θέση του μεταξύ των κορυφαίων λιμανιών επιβίβασης (homeporting) παγκοσμίως. Το λιμάνι υποδέχθηκε περίπου 1,85 εκατομμύρια επιβάτες, με το homeporting να αντιπροσωπεύει σχεδόν το 80% της συνολικής δραστηριότητας.
Η Μαρία Δεληγιάννη, περιφερειακή διευθύντρια της CLIA για την Ανατολική Μεσόγειο, εξήγησε ότι η ανάπτυξη του homeporting έχει ενισχύσει σημαντικά την τοπική οικονομία, καθώς πολλοί επιβάτες διαμένουν σε ξενοδοχεία, πριν ή μετά το ταξίδι τους και ξοδεύουν σε εστιατόρια, καταστήματα και άλλες υπηρεσίες.
Παράλληλα, βέβαια, προειδοποίησε ότι η γεωπολιτική αστάθεια στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να μετριάσει τη ζήτηση τα επόμενα χρόνια, με τις προβλέψεις για το 2026 να δείχνουν ελαφρά κάμψη στις αφίξεις επιβατών και πλοίων σε όλη την Ελλάδα. Ακόμη κι έτσι, η χώρα παραμένει κορυφαίος προορισμός κρουαζιέρας στην Ευρώπη, με τον κλάδο να στηρίζει περίπου 33.000 θέσεις εργασίας πανελλαδικά.
Για τις αρχές του Πειραιά, η πρόκληση πλέον είναι σαφής: πρέπει να δημιουργήσουν ουσιαστικές τουριστικές εμπειρίες που θα δώσουν στους επιβάτες transit έναν καλό λόγο να μείνουν και να εξερευνήσουν την πόλη. Μετά από δεκαετίες λειτουργίας, κυρίως ως «πύλη», ο Πειραιάς επιδιώκει πλέον να βγει από τη σκιά της Αθήνας και να εδραιώσει τη δική του, ξεχωριστή τουριστική ταυτότητα. Και ο μετασχηματισμός αυτός έχει ήδη ξεκινήσει.
