Ειρήνη Αναστασοπούλου, Βερολίνο
Η καγκελαρία στο Βερολίνο προσπαθεί να κρατήσει το θέμα χαμηλά αλλά το περιοδικό der Spiegel αποκάλυψε ότι ο καγκελάριος Μερτς έστειλε την περασμένη εβδομάδα στο Παρίσι τον σύμβουλο ασφαλείας του, τον Γκίντερ Ζάουτερ, για ένα πρώτο γύρο συνομιλιών γύρω από τη γαλλική πυρηνική ομπρέλα. Στις συζητήσεις συμμετείχαν κι άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Το ότι η Ευρώπη θέλει να γίνει πιο ανεξάρτητη από τις ΗΠΑ – οικονομικά αλλά κυρίως, στρατιωτικά, δεν είναι κάτι το νέο. Στην τελευταία Διάσκεψη Ασφαλείας του Μονάχου έγινε σαφές, όσο ποτέ άλλοτε, ότι δεν επιθυμεί πλέον να βασίζεται στις ΗΠΑ ως μοναδική δύναμη προστασίας.
Κοινές ασκήσεις
Ο Γάλλος Πρόεδρος Μακρόν είχε ήδη προτείνει συζητήσεις στη Γερμανία και σε άλλους εταίρους της ΕΕ το 2020, κατά τη διάρκεια της πρώτης θητείας Τραμπ, για μια ευρωπαϊκή συνεργασία στον τομέα της πυρηνικής αποτροπής. Ωστόσο η πρότασή του δεν βρήκε ευήκοον ους ούτε από την τότε καγκελάριο Μέρκελ ούτε από τον διάδοχό της Όλαφ Σολτς. Ο νυν καγκελάριος Μερτς αποδέχτηκε ωστόσο την πρόταση. Σύμφωνα με κοινή δήλωση Μερτς-Μακρόν αρχές του περασμένου Μαρτίου Γερμανία και η Γαλλία συμφώνησαν να συνεργαστούν στενά στον τομέα της στρατιωτικής αποτροπής υπό την γαλλική πυρηνική ασπίδα. Για τον σκοπό αυτό δημιουργήθηκε τον περασμένο Μάρτιο ομάδα υψηλού επιπέδου, η λεγόμενη “ομάδα καθοδήγησης για θέματα πυρηνικής πολιτικής”, με συμβουλευτικά καθήκοντα για τη συνεργασία στον τομέα των συμβατικών και πυρηνικών όπλων καθώς και στην αντιπυραυλική άμυνα.
Η ομάδα αυτή σχεδιάζει τώρα κοινές ασκήσεις για την προετοιμασία μιας πιθανής έκτακτης ανάγκης. Οι γερμανικές ένοπλες δυνάμεις θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στο συμβατικό μέρος των γαλλικών πυρηνικών ασκήσεων και θα αποκτήσουν γνώση των πυρηνικών εγκαταστάσεων της Γαλλίας. Σύμφωνα με το Der Spiegel η πρώτη συμμετοχή της Γερμανίας σε μία από τις λεγόμενες επιχειρήσεις «Πόκερ» (Operation Poker) έχει προγραμματιστεί για φέτος, πιθανότατα τον Σεπτέμβριο, αρχικά με καθεστώς παρατηρητή. Πρόκειται για ασκήσεις προσομοίωσης αεροπορικού πυρηνικού πλήγματος από τη αεροπορική διοίκηση της Γαλλικής Πολεμικής Αεροπορίας, υπεύθυνη για τη διαχείριση της γαλλικής εναέριας πυρηνικής αποτροπής (Forces Aériennes Stratégiques). Αργότερα η Bundeswehr θα μπορούσε να παρέχει υποστήριξη σε τομείς που δεν σχετίζονται άμεσα με πυρηνικά όπλα, όπως πτήσεις συνοδείας μαχητικών αεροσκαφών ή εναέριος ανεφοδιασμός.
9 χώρες υπό την force de frappe
Eκτός από τη Γερμανία ενδιαφέρον να συνεργαστούν σε αυτόν τον τομέα με τη Γαλλία εκδήλωσαν η Ελλάδα, το Βέλγιο, η Δανία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Ολλανδία, η Πολωνία, η Σουηδία και η Νορβηγία. Για τον Γάλλο πρόεδρο θα μπορούσε να το χαρακτηρίσει κανείς και ως όψιμη δικαίωση. Από τότε που ανέλαβε για πρώτη φορά τα καθήκοντά του φωνάζει για την αναγκαιότητα στρατηγικής αυτονομίας της Ευρώπης. Τότε βέβαια – κι αυτό ισχύει κυρίως για τη Γερμανία – οι πολιτικοί φοβόντουσαν μήπως τα χαλάσουν με την Ουάσιγκτον. Αυτό ισχύει όλο και λιγότερο, διότι πλέον οι ΗΠΑ του Τραμπ εξελίσσονται σε παράγοντα γεωπολιτικής αστάθειας.
Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και με τον φόβο επέκτασης του πολέμου δημιουργείται ένα κενό ασφαλείας που προσφέρεται να καλύψει η Γαλλία με την λεγόμενη force de frappe, ακρογωνιαίο λίθο του γαλλικού αμυντικού συστήματος. Eίναι και η μόνη πυρηνική δύναμη μέσα στην ΕΕ μετά αποχώρηση του Ηνωμένου Βασιλείου. Σύμφωνα με το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη της Στοκχόλμης (SIPRI) η χώρα διαθέτει 290 από τα περίπου 12.200 πυρηνικά όπλα στον κόσμο, γεγονός που την καθιστά 4η μεγαλύτερη πυρηνική δύναμη μετά τη Ρωσία, τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Στρατηγική ασάφεια
Ως ιστορική χαρακτηρίζεται η ομιλία του Γάλλου προέδρου αρχές Μαρτίου στην επιχειρησιακή βάση Ile Longue, όπου με φόντο υποβρύχιο που μπορεί να φέρει πυρηνικά όπλα, εξήγγειλε το νέο στάδιο της γαλλικής αποτροπής, τη λεγόμενη dissuasion avancée (προωθημένη αποτροπή) ενώ ανακοίνωσε την αύξηση του αριθμού των πυρηνικών κεφαλών και το όνομα του επόμενου γαλλικού υποβρυχίου με πυρηνικούς βαλλιστικούς πυραύλους, το L’Invincible (Ο Αήττητος). Κατά τα άλλα η γαλλική πλευρά δεν θέλει να δώσει περισσότερα στοιχεία. «Το γαλλικό πυρηνικό δόγμα διατηρεί σκόπιμα στοιχεία ασάφειας», εξηγεί το γαλλικό υπουργείο Άμυνας. Στη στρατιωτική ορολογία αυτό ονομάζεται «στρατηγική ασάφεια» για να κρατούνται σκόπιμα στο σκοτάδι πιθανοί επιτιθέμενοι σχετικά με τις συνθήκες ενός πυρηνικού χτυπήματος και τις πρακτικές λεπτομέρειες.
Τον τελευταίο λόγο σε πιθανό πάτημα του κουμπιού θα τον έχει αποκλειστικά ο Γάλλος πρόεδρος με αποφασιστικό κριτήριο θα είναι η διαφύλαξη των γαλλικών ζωτικών συμφερόντων. Οι εταίροι δεν θα παρεμβαίνουν στην αξιολόγηση της ευρωπαϊκής απειλής. Μια εκδοχή προστασίας που είναι κάπως μακρυά από το πώς την αντιλαμβάνονται και θα την επιθυμούσαν ορισμένοι κορυφαίοι Γερμανοί πολιτικοί. Αλλά η Γερμανία έχει δεσμευτεί νομικά, βάσει της Συνθήκης “2 συν 4” του 1990, να μην παράγει, κατέχει ή ελέγχει πυρηνικά όπλα. Απομένει το ερώτημα τι θα γίνει εάν το προεδρικό Μέγαρο των Ηλυσίων πέσει στα χέρια των ακροδεξιών από τον Εθνικό Συναγερμό. Η Λεπέν ανακοίνωσε πρόσφατα ότι η Γαλλία σκοπεύει να αποχωρήσει από την ολοκληρωμένη διοίκηση του ΝΑΤΟ σε περίπτωση που το κόμμα της κερδίσει τις προεδρικές του 2027.
