Τρεις μήνες από την έναρξη των βομβαρδισμών και επτά εβδομάδες από την εκεχειρία που τους σταμάτησε, η διπλωματία μοιάζει να έχει κάνει ένα βήμα. Η συμφωνία για 60ήμερη εκεχειρία δεν έχει ακόμα υπογραφεί αλλά σύμφωνα με τα αμερικανικά ΜΜΕ είναι πλέον ορατή.
Ή μήπως όχι;
Η αβεβαιότητα για το τι μέλλει γενέσθαι είναι το βασικό χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου, με κύρια αιτία — αν και όχι μοναδική — τον Ντόναλντ Τραμπ με τις αντιφατικές του δηλώσεις και τις εκρηκτικές αναρτήσεις του στο Truth Social. Μέχρι πριν δύο ημέρες ο αμερικανός Πρόεδρος δήλωνε ότι η συμφωνία «έχει σε μεγάλο βαθμό ολοκληρωθεί και θα ανακοινωθεί σύντομα».
Στο μεταξύ είχαμε: αμερικανικά πλήγματα κατά ιρανικών εκτοξευτών, αντίποινα με βαλλιστικό πύραυλο που αναχαιτίστηκε πάνω από το Κουβέιτ, drone που καταρρίφθηκαν κοντά στα Στενά του Ορμούζ. Από τη διαπραγμάτευση στην κλιμάκωση και τούμπαλιν, με τις αγορές, τις τιμές ενέργειας και τις μετοχές να συνεχίζουν την ξέφρενη πορεία τους στο «τρενάκι του τρόμου».
Το πλαίσιο της συμφωνίας, όπως έχει διαμορφωθεί, προβλέπει εξήντα ημέρες χωρίς τέλη διέλευσης στα Στενά, δέσμευση για συζήτηση γύρω από το εμπλουτισμένο ουράνιο και δέσμευση μη ανάπτυξης πυρηνικού όπλου και σταδιακή άρση κυρώσεων. Εκτός συζήτησης προς το παρόν: τα πυραυλικά αποθέματα και τα drone, η μελλοντική διαχείριση των Στενών, οι περιφερειακές ισορροπίες ασφαλείας που παραπέμπονται σε επόμενη φάση. Αν φτάσουμε εκεί.
Το Ιράν είναι βαριά πληγωμένο από τις αρχικές εβδομάδες βομβαρδισμών: βιομηχανικές υποδομές, ηγεσία και οικονομία έχουν δεχθεί καίρια χτυπήματα. Το καθεστώς όμως επιζεί και εξακολουθεί να κρατά το πιο ισχυρό χαρτί του. Όσο τα Στενά παραμένουν κλειστά, η απειλή παγκόσμιας ύφεσης δεν αίρεται. Αυτή η ασύμμετρη μόχλευση καθορίζει τόσο τον ρυθμό όσο και τα όρια κάθε συμφωνίας.
Η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει τις δικές της αντιφάσεις. Η μερίδα των σκληροπυρηνικών Ρεπουμπλικάνων, μαζί με τον Νετανιάχου, πιέζουν για επανάληψη πληγμάτων. Ο ίδιος ο Τραμπ δηλώνει «όχι ικανοποιημένος» τη στιγμή που ο αντιπρόεδρος και οι διαπραγματευτές του χτίζουν πλαίσιο συμφωνίας. Ο ίδιος έφτασε μάλιστα να απειλεί ακόμα και το Ομάν — παραδοσιακό διαμεσολαβητή — λέγοντας ότι «ή θα συμπεριφερθεί όπως όλοι, ή θα το… ανατινάξουμε». Σε ένα τέτοιο κλίμα αντιφάσεων από τη μία πλευρά και καχυποψίας από την απέναντι, η διπλωματία μετά βίας κάνει κάποια πρόοδο.
Η συμφωνία, αν επιτευχθεί, δεν θα επιλύσει καμιά από τις βαθύτερες αιτίες μιας κρίσης που σιγοκαίει εδώ και δεκαετίες. Αυτό που θα μπορούσε να προσφέρει είναι κάτι πιο ταπεινό αλλά, παρ’ όλα αυτά, ουσιώδες: η δυνατότητα να εκλείψει ο κίνδυνος κλιμάκωσης πριν γίνει ανεξέλεγκτος.
Στη γλώσσα της διπλωματίας, αυτό λέγεται τέχνη του εφικτού. Και αυτή, προς το παρόν, είναι η λιγότερο κακή επιλογή στο τραπέζι.
