Ενώ χιλιάδες σύγχρονα κτίρια έχουν ισοπεδωθεί από τον εγκέλαδο ανά τους αιώνες, η Μεγάλη Πυραμίδα της Γκίζας παραμένει ανέπαφη.
Οι ερευνητές ανακάλυψαν τώρα έναν από τους λόγους της εκπληκτικής ανθεκτικότητάς της: σχεδιάστηκε και χτίστηκε με δομικά χαρακτηριστικά που τη βοήθησαν να αντέξει την καταστροφική ενέργεια των σεισμών από την εποχή της κατασκευής της, πριν από περίπου 4.600 χρόνια, ως τάφος του φαραώ Χέοπα.
Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ότι πάνω από τον κρίσιμο Θάλαμο του Βασιλιά υπάρχουν πέντε κρυφοί θάλαμοι που λειτουργούν ως «αποσβεστήρες» των κραδασμών, διαχέοντας τη σεισμική ενέργεια.
Το εύρημα αυτό αποθεώνει τις οργανωτικές και επιστημονικές ικανότητες των αρχαίων χτιστών, οι οποίοι συνέθεσαν μια εξαιρετικά περίπλοκη εφοδιαστική αλυσίδα για να υλοποιήσουν ένα όραμα που έμελλε να αντέξει στη δοκιμασία του χρόνου.
Η ακτινογραφία των 37 σεισμογράφων
Οι επιστήμονες αξιολόγησαν τη δομική της δυναμική χρησιμοποιώντας συσκευές που ονομάζονται σεισμόμετρα για να καταγράψουν τους κραδασμούς του περιβάλλοντος, συνεχείς ανεπαίσθητες δονήσεις υποβάθρου που δημιουργούνται από φυσικές δυνάμεις και την ανθρώπινη δραστηριότητα, σε 37 τοποθεσίες μέσα και γύρω από την πυραμίδα. Το μνημείο εμφάνισε μια αξιοσημείωτα ομοιογενή και σταθερή δομική απόκριση σε αυτούς τους κραδασμούς, παρά το μέγεθος και την πολυπλοκότητά του αναφέρει το δημοσίευμα του Reuters.
Οι τέσσερις πλευρές της πυραμίδας, η οποία βρίσκεται στη Γκίζα, ακριβώς έξω από την αιγυπτιακή πρωτεύουσα Κάιρο, και είναι χτισμένη από τεράστιους όγκους ασβεστόλιθου, έχουν μήκος περίπου 230 μέτρα η καθεμία στη βάση, ενώ το μνημείο καλύπτει έκταση περίπου 53 στρεμμάτων.
Αρχικά είχε ύψος περίπου 147 μέτρα. Η φυσική διάβρωση με την πάροδο του χρόνου και η αφαίρεση, πριν από αιώνες, των λείων εξωτερικών λίθων της επικάλυψης για χρήση τους ως δομικά υλικά, την άφησαν στο σημερινό της ύψος, το οποίο είναι περίπου 138,5 μέτρα. Υπήρξε το ψηλότερο οικοδόμημα στον κόσμο για περίπου 3.800 χρόνια.
Τα μυστικά της αντισεισμικής της θωράκισης
Οι επιστήμονες εντόπισαν αρκετά χαρακτηριστικά που χάρισαν στην πυραμίδα ανθεκτικότητα στους σεισμούς. Διαθέτει μια εξαιρετικά ευρεία βάση με χαμηλό κέντρο βάρους, εξαιρετικά συμμετρική γεωμετρία, σταδιακή μείωση της μάζας προς την κορυφή και εξελιγμένο εσωτερικό σχεδιασμό, συμπεριλαμβανομένων εσωτερικών θαλάμων που αμβλύνουν την ενίσχυση των κραδασμών. Επίσης, κατασκευάστηκε πάνω σε ισχυρό ασβεστολιθικό υπόβαθρο.
«Αυτά τα στοιχεία μαζί δημιουργούν μια καλά ισορροπημένη, συνεκτική δομή», δήλωσε ο σεισμολόγος Μοχάμεντ ΕλΓκάμπρι του Εθνικού Ερευνητικού Ινστιτούτου Αστρονομίας και Γεωφυσικής (NRIAG) της Αιγύπτου, επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης που δημοσιεύτηκε την Πέμπτη στο περιοδικό Scientific Reports.
«Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι χτίστες διέθεταν σαφώς πρακτικές γνώσεις σχετικά με τη σταθερότητα, τη συμπεριφορά των θεμελίων, την κατανομή της μάζας και τη μεταφορά φορτίου», δήλωσε ο Ασέμ Σαλάμα, σεισμολόγος του NRIAG και επικεφαλής συγγραφέας της μελέτης.
Μάθηση μέσα από τη «δοκιμή και το σφάλμα»
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι περισσότεροι κραδασμοί που καταγράφηκαν στο εσωτερικό της πυραμίδας είχαν μια συχνότητα που έδειχνε ότι η μηχανική καταπόνηση (τάση) ήταν ομοιόμορφα κατανεμημένη παντού.
«Έτσι, αν και θα δίσταζα να ισχυριστώ ότι σχεδίασαν εσκεμμένα την πυραμίδα ειδικά για αντισεισμική προστασία, πιστεύω ότι ανέπτυξαν αρχιτεκτονικές και γεωτεχνικές λύσεις που φυσικά παρήγαγαν δομές με εξαιρετική μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα», δήλωσε ο Σαλάμα.
Αυτό μαθεύτηκε με την πάροδο του χρόνου μέσα από τη μέθοδο της δοκιμής και του σφάλματος, όπως αποδεικνύουν ορισμένες ελαττωματικές πυραμίδες που προηγήθηκαν αυτής.
Οι «κρυφοί» θάλαμοι-αποσβεστήρες
Οι ερευνητές συνέλεξαν σεισμικά δεδομένα από διάφορα περάσματα και θαλάμους που είναι χτισμένοι στο εσωτερικό της πυραμίδας, συμπεριλαμβανομένου του κύριου θαλάμου ταφής που ονομάζεται «Θάλαμος του Βασιλιά», καθώς και από το γύρω βραχώδες υπόβαθρο και το έδαφος.
Διαπίστωσαν ότι η ενίσχυση των κραδασμών αυξανόταν ανάλογα με το υψόμετρο στο εσωτερικό της πυραμίδας, ένα φυσιολογικό φαινόμενο για τα ψηλά οικοδομήματα. Ωστόσο, παρατήρησαν μια μείωση της ενίσχυσης μέσα σε πέντε ειδικούς θαλάμους που είναι χτισμένοι πάνω από τον Θάλαμο του Βασιλιά, παρά την υψηλότερη θέση τους.
«Αυτό υποδηλώνει ότι αυτοί οι θάλαμοι βοηθούν αποτελεσματικά στη διάχυση της σεισμικής ενέργειας και προστατεύουν τον Θάλαμο του Βασιλιά, μία από τις πιο κρίσιμες περιοχές, από τις υπερβολικές δονήσεις», δήλωσε ο ΕλΓκάμπρι.
Οι πιο πρόσφατοι μεγάλοι σεισμοί στην περιοχή περιλαμβάνουν τους αξιοσημείωτους σεισμούς του 1847 και του 1992, οι οποίοι προκάλεσαν σοβαρές ζημιές σε χιλιάδες κτίρια, με τον δεύτερο μάλιστα να κοστίζει τη ζωή σε περισσότερους από 560 ανθρώπους. Η πυραμίδα υπέστη ελάχιστες ζημιές.
Ένα οργανωτικό και διοικητικό έπος
Αποτελεί μέρος ενός μεγάλου συγκροτήματος, μαζί με άλλες πυραμίδες και τη Μεγάλη Σφίγγα της Γκίζας – όλα εκ των οποίων προσελκύουν πλήθη επισκεπτών από την αρχαιότητα.
«Η Μεγάλη Πυραμίδα δεν είναι μόνο ένα εξαιρετικό μηχανικό επίτευγμα, αλλά και ένα βαθύ έργο τέχνης και ανθρώπινου οράματος. Η τέλεια συμμετρία της, η μνημειώδης κλίμακα και οι κομψές αναλογίες της δημιουργούν μια διαχρονική ομορφιά που συνεχίζει να προκαλεί δέος ακόμα και μετά από 4.600 χρόνια», δήλωσε ο ΕλΓκάμπρι.
«Πέρα από τη φυσική της ομορφιά, αυτό που με εντυπωσιάζει περισσότερο είναι η απίστευτη διαχείριση του έργου και η οργανωτική μαεστρία που αντιπροσωπεύει. Η οικοδόμηση ενός τέτοιου μνημείου χρειάστηκε περίπου 20 χρόνια και απαιτούσε τη διατήρηση ενός καθαρού, μακροπρόθεσμου οράματος, μιας εξαιρετικά περίπλοκης εφοδιαστικής αλυσίδας και τον συντονισμό δεκάδων χιλιάδων ειδικευμένων εργατών, μηχανικών και διοικητικών υπαλλήλων», συμπλήρωσε ο ΕλΓκάμπρι.
Αυτό περιλάμβανε τη διαχείριση του ανθρώπινου δυναμικού, την εκπαίδευση εξειδικευμένου εργατικού δυναμικού, τη διασφάλιση συνεχούς τροφοδοσίας για τους εργάτες και την επιμελητεία (logistics) για τεράστιες ποσότητες πέτρας.
«Μας θυμίζει τι είναι ικανός να επιτύχει ο ανθρώπινος πολιτισμός όταν το όραμα, η επιστήμη, η οργάνωση και η αποφασιστικότητα ενώνονται», δήλωσε ο ΕλΓκάμπρι. «Πράγματι, το κατάφεραν», είπε ο Σαλάμα, «έχτισαν ένα έργο για την αιωνιότητα».
