Το Ιράν απείλησε ότι θα επεκτείνει τον πόλεμο πέρα από τη Μέση Ανατολή σε περίπτωση που οι ΗΠΑ εξαπολύσουν νέα επίθεση, δίνοντας έτσι τη δική του απάντηση στις δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τις προηγούμενες ημέρες υποστήριξε επανειλημμένα ότι έφτασε μόλις μία ώρα πριν από το να διατάξει την επανέναρξη της στρατιωτικής εκστρατείας.
Έξι εβδομάδες μετά την παύση της Επιχείρησης «Επική Οργή» από τον Τραμπ, στο πλαίσιο μιας εκεχειρίας, οι συνομιλίες για τον τερματισμό του πολέμου έχουν σε μεγάλο βαθμό βαλτώσει.
Το Ιράν υπέβαλε αυτή την εβδομάδα νέα πρόταση προς τις ΗΠΑ, όμως με βάση τα όσα συζητούνται και διαρρέονται αυτή περιέχει όρους που ο Τραμπ είχε ήδη απορρίψει. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται απαιτήσεις για έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, αποζημιώσεις για τις ζημιές του πολέμου, άρση των κυρώσεων, αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων και αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων από την περιοχή.
Στην σχετική του ανακοίνωση οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ξεκάθαρα πως: «Αν επαναληφθεί επιθετική ενέργεια κατά του Ιράν, ο περιφερειακός πόλεμος θα επεκταθεί αυτή τη φορά πέρα από την περιοχή».
Παρά τις απειλές πάντως, το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim μετέδωσε ότι ο υπουργός Εσωτερικών του Πακιστάν έφτασε εσπευσμένα στην Τεχεράνη για διαπραγματεύσεις στο πλαίσιο του μεσολαβητικού ρόλου. Το Πακιστάν φιλοξένησε τον μοναδικό γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών τον περασμένο μήνα και έκτοτε μεταφέρει μηνύματα μεταξύ των δύο πλευρών.
Κινεζικά τάνκερ διασχίζουν τα Στενά
Το Ιράν έχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ για όλα τα πλοία εκτός από τα δικά του από τότε που ξεκίνησε η αμερικανοϊσραηλινή εκστρατεία τον Φεβρουάριο, προκαλώντας τη μεγαλύτερη διαταραχή στον παγκόσμιο ενεργειακό εφοδιασμό στην ιστορία. Οι ΗΠΑ απάντησαν τον περασμένο μήνα με δικό τους αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών.
Η Τεχεράνη υποστηρίζει ότι στόχος της είναι να ανοίξει ξανά τα Στενά σε «φιλικές» χώρες που θα αποδέχονται τους όρους της για τη χρήση τους. Αυτό θα μπορούσε να περιλαμβάνει ακόμη και τέλη διέλευσης — κάτι που η Ουάσιγκτον χαρακτηρίζει απαράδεκτο.
Στο μεταξύ, δύο τεράστια κινεζικά πετρελαιοφόρα, φορτωμένα συνολικά με περίπου τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, εξήλθαν από τα Στενά νωρίτερα σήμερα. Το Ιράν είχε ανακοινώσει την περασμένη εβδομάδα, ενώ ο Τραμπ βρισκόταν στο Πεκίνο για τη σύνοδο κορυφής, ότι είχε καταλήξει σε συμφωνία για τη χαλάρωση των κανόνων διέλευσης για τα κινεζικά πλοία.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Νότιας Κορέας δήλωσε ότι και ένα κορεατικό δεξαμενόπλοιο διέσχιζε τα Στενά σε συνεργασία με το Ιράν.
Το ναυτιλιακό παρατηρητήριο Lloyd’s List ανέφερε ότι τουλάχιστον 54 πλοία πέρασαν από τα Στενά την περασμένη εβδομάδα — περίπου τα διπλάσια σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη. Ωστόσο, ο αριθμός αυτός εξακολουθεί να αποτελεί μόνο ένα μικρό κλάσμα των περίπου 140 πλοίων που τα διέσχιζαν καθημερινά πριν από τον πόλεμο.
Το Bloomberg μετέδωσε ότι η Ινδία εξετάζει το ενδεχόμενο να στείλει άδεια δεξαμενόπλοια μέσω των Στενών προς τον Κόλπο, προκειμένου να φορτώσουν πετρέλαιο, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου. Τρεις πηγές της ινδικής κυβέρνησης δήλωσαν στο Reuters ότι αυτό παραμένει περισσότερο μια ελπίδα για το μέλλον, καθώς οι προσπάθειες εξακολουθούν να επικεντρώνονται κυρίως στην εξασφάλιση ασφαλούς διέλευσης προς την αντίθετη κατεύθυνση: στην απομάκρυνση πλοίων που έχουν εγκλωβιστεί στον Κόλπο.
Πιέσεις για τον τερματισμό του πολέμου
Παράλληλα, ο Τραμπ δέχεται πιέσεις να τερματίσει τον πόλεμο, καθώς η εκτίναξη των τιμών της ενέργειας πλήττει το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Νοεμβρίου. Από την εκεχειρία και μετά, οι δημόσιες δηλώσεις του κινούνται διαρκώς μεταξύ απειλών για επανέναρξη των βομβαρδισμών και διαβεβαιώσεων ότι μια ειρηνευτική συμφωνία βρίσκεται πολύ κοντά.
Είναι ενδεικτικό ότι μετά από τις δηλώσεις του πως έφτασε πολύ κοντά στην επανέναρξη του πολέμου, στη συνέχεια υποστήριξε ότι οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται θετικά και ότι η κρίση θα τελειώσει «πολύ γρήγορα». Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ηγήθηκε της αμερικανικής αντιπροσωπείας στον μοναδικό γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών τον περασμένο μήνα, εμφανίστηκε επίσης αισιόδοξος, λέγοντας ότι «βρισκόμαστε σε αρκετά καλό σημείο».
Οι διαρκώς μεταβαλλόμενες αμερικανικές θέσεις έχουν προκαλέσει έντονες διακυμάνσεις στις τιμές του πετρελαίου, από ώρα σε ώρα και από ημέρα σε ημέρα, αν και η γενική τάση παραμένει ανοδική από εβδομάδα σε εβδομάδα. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent για παράδοση ενός μήνα υποχώρησαν περίπου 2,75% το πρωί, διαμορφούμενα κοντά στα 108 δολάρια το βαρέλι.
Η εκεχειρία τηρείται ως επί το πλείστον
Οι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί προκάλεσαν τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων στο Ιράν, πριν ανασταλούν στο πλαίσιο εκεχειρίας. Το Ισραήλ έχει επίσης σκοτώσει χιλιάδες ανθρώπους και έχει εκτοπίσει εκατοντάδες χιλιάδες από τα σπίτια τους στον Λίβανο. Ιρανικά πλήγματα εναντίον του Ισραήλ και γειτονικών κρατών του Κόλπου έχουν προκαλέσει επίσης δεκάδες νεκρούς.
Η εκεχειρία με το Ιράν έχει σε γενικές γραμμές διατηρηθεί, αν και σημειώθηκε έξαρση επιθέσεων κατά πλοίων και κρατών του Κόλπου στις αρχές Μαΐου, όταν ο Τραμπ ανακοίνωσε την ναυτική αποστολή για το άνοιγμα των Στενών, την οποία και ακύρωσε έπειτα από μόλις 48 ώρες.
Αυτή την εβδομάδα σημειώθηκε νέο κύμα επιθέσεων με drones εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, οι οποίες, σύμφωνα με τις δύο χώρες, προήλθαν από το Ιράκ, όπου δρουν πολιτοφυλακές συμμαχικές προς το Ιράν. Η Ιορδανία ανακοίνωσε ότι κατέρριψε drone την Τετάρτη.
Ο Τραμπ και ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου είχαν δηλώσει κατά την έναρξη του πολέμου ότι στόχος τους ήταν να περιορίσουν τη στήριξη του Ιράν προς περιφερειακές πολιτοφυλακές, να διαλύσουν το πυρηνικό του πρόγραμμα, να καταστρέψουν τις πυραυλικές του δυνατότητες και να διευκολύνουν τους Ιρανούς να ανατρέψουν την ηγεσία τους.
Ωστόσο, το Ιράν εξακολουθεί να διατηρεί το απόθεμά του σε ουράνιο εμπλουτισμένο σε επίπεδα κοντά σε αυτά που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικού όπλου, καθώς και την ικανότητά του να απειλεί γειτονικές χώρες μέσω πυραύλων, drones και δικτύων συμμαχικών πολιτοφυλακών. Το θεοκρατικό καθεστώς της χώρας, το οποίο είχε καταστείλει μαζική εξέγερση στις αρχές του έτους, δεν έχει μέχρι στιγμής αντιμετωπίσει κανένα σημάδι οργανωμένης αντιπολίτευσης μετά την έναρξη του πολέμου.
