Η επιστροφή των επιδοτήσεων των καυσίμων στην Ελλάδα, με την επαναφορά του Fuel Pass, εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο που διαμορφώνεται διεθνώς, καθώς η ενεργειακή κρίση που πυροδοτεί ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ στο Ιράν, αρχίζει να επηρεάζει με ένταση, οικονομίες και κοινωνίες σε όλο τον κόσμο.

Στον πυρήνα της κρίσης βρίσκονται τα Στενά του Ορμούζ — μία από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Πριν από τη σύγκρουση, περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου διέρχονταν από το συγκεκριμένο πέρασμα. Σήμερα, η κυκλοφορία έχει σχεδόν παραλύσει.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, οι κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο καλούνται να αντιδράσουν με διαφορετικά μέσα, ανάλογα με τις δημοσιονομικές τους δυνατότητες, τις προτεραιότητές τους και τον βαθμό της ενεργειακής τους εξάρτησης. Από επιδοτήσεις και φορολογικές παρεμβάσεις μέχρι περιορισμούς στην κατανάλωση και αλλαγές στην καθημερινότητα, η ενεργειακή κρίση μεταφράζεται ήδη σε διαφορετικές στρατηγικές αντιμετώπισης ανά τον κόσμο.

Ευρώπη: Πολιτική πίεση και δημοσιονομικά όρια

Στην Ευρώπη, η κρίση αναδεικνύει ένα γνώριμο, αλλά πλέον πιο περιοριστικό δίλημμα: πώς στηρίζονται νοικοκυριά και επιχειρήσεις, χωρίς να εκτροχιάζονται τα δημόσια οικονομικά.

Σε αντίθεση με το 2022, όταν τα κράτη μέλη διέθεσαν εκτεταμένα πακέτα στήριξης, σήμερα τα περιθώρια είναι σαφώς μικρότερα. Τα ελλείμματα παραμένουν υψηλά, το κόστος δανεισμού αυξημένο και οι ανάγκες για αμυντικές δαπάνες εντείνονται.

Ως αποτέλεσμα, οι παρεμβάσεις είναι πιο στοχευμένες και συχνά πιο τεχνικές:

  • Η Ισπανία και η Πολωνία προχωρούν σε σημαντικές μειώσεις ΦΠΑ στα καύσιμα, επιδιώκοντας άμεση ελάφρυνση για τους καταναλωτές.
  • Η Ουγγαρία επιλέγει αυστηρά πλαφόν τιμών, αλλά με περιορισμούς που στοχεύουν την εγχώρια κατανάλωση, προκειμένου να αποτρέψει τον «τουρισμό καυσίμων».
  • Η Γερμανία και η Αυστρία κινούνται προς ρυθμιστικές παρεμβάσεις, περιορίζοντας τη συχνότητα των αυξήσεων των τιμών στα πρατήρια.
  • Στη Γαλλία, αντί για δημοσιονομικές παρεμβάσεις, η κυβέρνηση επιχειρεί να μεταφέρει μέρος της ευθύνης στις ενεργειακές εταιρείες, ζητώντας εθελοντικά πλαφόν στις τιμές.

Πέρα από τη Δύση

Εάν στην Ευρώπη η διαχείριση της κρίσης μεταφράζεται σε δημοσιονομικούς υπολογισμούς, σε πολλές άλλες περιοχές του κόσμου λαμβάνει πιο άμεσες, πρακτικές διαστάσεις.

Σε χώρες με υψηλή ενεργειακή εξάρτηση, οι κυβερνήσεις καταφεύγουν σε μέτρα που αγγίζουν τον τρόπο ζωής:

  • Η Σρι Λάνκα καθιερώνει τετραήμερη εργάσιμη εβδομάδα για εξοικονόμηση καυσίμων.
  • Το Λάος περιορίζει τη λειτουργία των σχολείων.
  • Στη Νότια Κορέα, οι πολίτες καλούνται να μειώσουν την κατανάλωση ζεστού νερού.
  • Ο πρωθυπουργός της Ταϊλάνδης εμφανίστηκε με κοντομάνικα πουκάμισα, παροτρύνοντας και άλλους να κάνουν το ίδιο, καθώς οι κυβερνητικές υπηρεσίες υποχρεούνται να περιορίσουν τη χρήση κλιματιστικών.
  • Στην Αίγυπτο, τα εμπορικά κέντρα, τα εστιατόρια και τα καταστήματα λιανικής πώλησης κλείνουν πλέον στις 9 μ.μ. τις καθημερινές — μια σημαντική αλλαγή για μια χώρα που έχει συνηθίσει να λειτουργεί μέχρι αργά το βράδυ. Η Αίγυπτος σχεδιάζει επίσης να περιορίσει τον δημόσιο φωτισμό και να μειώσει τη λειτουργία των κρατικών υπηρεσιών, ενώ εξετάζεται και η εφαρμογή τηλεργασίας.
  • Το Μπαγκλαντές, του οποίου η οικονομία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε βιομηχανίες ένδυσης που εξάγουν ρούχα παγκοσμίως, έχει ήδη αρχίσει να επιβάλλει μέτρα εξοικονόμησης ενέργειας για να διατηρήσει τα φώτα αναμμένα στα εργοστάσια. Η μισή ηλεκτρική ενέργεια της χώρας τροφοδοτείται με φυσικό αέριο, το ένα τρίτο του οποίου είναι εισαγόμενο. Έτσι, η χώρα έχει ανακοινώσει πρόωρες αργίες του Ραμαζανιού, κλείνοντας τις πανεπιστημιουπόλεις για εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και έχει αρχίσει να επιβάλλει προσωρινές διακοπές ρεύματος.
  • Στην Αυστραλία, δύο πολιτείες θα προσφέρουν δωρεάν δημόσιες συγκοινωνίες για να δώσουν κίνητρα στους ανθρώπους να μην οδηγούν.