Η Ευρωπαϊκή Ένωση βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς προκλήσεις, σε μια περίοδο κατά την οποία η πολυμερής διεθνής τάξη, βασισμένη στον ΟΗΕ, δέχεται ευθεία επίθεση. Η στρατηγική του κατευνασμού απέναντι στον Donald Trump — από τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ έως την απορρύθμιση των ψηφιακών, των κανόνων για την τεχνητή νοημοσύνη και το περιβάλλον, συμπεριλαμβανομένου και του ταπεινωτικού επεισοδίου των δασμών στο Turnberry — έχει αποτύχει. Οι παραχωρήσεις και η προσαρμογή όχι μόνο δεν μείωσαν την απρόβλεπτη και εχθρική στάση του Trump, αλλά, αντιθέτως, βάθυναν τη στρατηγική ευαλωτότητα της Ευρώπης, οδήγησαν σε ένα απαράδεκτο σχέδιο συνθηκολόγησης για την Ουκρανία και σε μια πολιτική διακήρυξη πολέμου κατά της ΕΕ, υπό τη μορφή της Εθνικής Στρατηγικής Ασφάλειας των ΗΠΑ, στην οποία ο Trump καλεί σε επιστροφή σε μια «Ευρώπη των εθνών» και ανακοινώνει, ως συνέπεια, τη σύναψη συμμαχίας με τις εθνικολαϊκιστικές πολιτικές δυνάμεις της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Η Ευρώπη οφείλει, συνεπώς, να αντλήσει τα αναγκαία συμπεράσματα: η ασφάλεια, η ευημερία και η δημοκρατία της δεν μπορούν πλέον να εξαρτώνται από τη μεταβαλλόμενη βούληση των Ηνωμένων Πολιτειών. Η στρατηγική αυτονομία δεν αποτελεί πλέον επιλογή, αλλά αναγκαιότητα. Η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να είναι σε θέση να ενεργεί αυτόνομα, να αναλαμβάνει πλήρως την ευθύνη για τη δική της άμυνα και να προωθεί τα συμφέροντα και τις αξίες της στη διεθνή σκηνή με κυριαρχία και αξιοπιστία.
Μια πιο παραγωγική και ανταγωνιστική Ευρώπη αποτελεί προϋπόθεση γεωπολιτικής ισχύος και κοινωνικής ευημερίας. Για τον λόγο αυτό, οφείλουμε να διασφαλίσουμε έως το 2028 την πλήρη εφαρμογή των Εκθέσεων Letta και Draghi για την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Παράλληλα, χρειαζόμαστε έναν πολυετή προϋπολογισμό που να στηρίζει περαιτέρω δημόσιες και ιδιωτικές επενδύσεις σε στρατηγικούς και καινοτόμους τομείς. Καλούμε, επομένως, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να καταθέσει μια νέα, ενισχυμένη και πιο φιλόδοξη πρόταση για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), ικανή να χρηματοδοτήσει ευρωπαϊκά δημόσια αγαθά, συμπεριλαμβανομένων νέων προτεραιοτήτων στους τομείς της άμυνας και της έρευνας, διατηρώντας ταυτόχρονα τις κοινωνικές και περιβαλλοντικές διαστάσεις, τη συνοχή και τη γεωργία, με σεβασμό στον κοινοβουλευτικό έλεγχο και στον ρόλο των ευρωπαϊκών περιφερειών και πόλεων, και χρηματοδοτούμενη μέσω πραγματικών ίδιων πόρων της ΕΕ.
Ωστόσο, η ανάκτηση της ανταγωνιστικότητας και ο εκσυγχρονισμός του προϋπολογισμού δεν επαρκούν για την οικοδόμηση μιας γεωπολιτικής Ευρώπης. Όπως και το 1950, οφείλουμε να επικεντρωθούμε σε ένα κρίσιμο σημείο: τη δημιουργία μιας Κοινής Ευρωπαϊκής Άμυνας, στηριγμένης σε μια ισχυρότερη πολιτική ένωση. Μόνο μια πιο ομοσπονδιακή Ευρώπη μπορεί να ανταποκριθεί σε αυτές τις προκλήσεις και να διασφαλίσει τον σεβασμό των θεμελιωδών μας αξιών και δικαιωμάτων — εκτός αν είμαστε έτοιμοι να αποδεχθούμε τον Trump ως την παγκόσμια πολιτική αυθεντία, σε μια αμφίσημη σύμπραξη με τον Putin και τον Xi Jinping.
Αναγνωρίζοντας την απειλή ασφάλειας που αντιμετωπίζει η ΕΕ και την ανοιχτή εχθρότητα του Trump, όπως αυτή επιβεβαιώνεται από την Εθνική Στρατηγική Ασφάλειας των ΗΠΑ, καλούμε τα κράτη-μέλη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο να προχωρήσουν στη σύσταση Κοινής Ευρωπαϊκής Άμυνας, όπως προβλέπεται στο άρθρο 42 της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση. Αυτό μπορεί επίσης να υλοποιηθεί μέσω μιας νέας Μόνιμης Διαρθρωμένης Συνεργασίας (PESCO) μεταξύ των πρόθυμων κρατών-μελών, σε περίπτωση έλλειψης ομοφωνίας. Η πρωτοβουλία αυτή θα συγκροτήσει ένα Ευρωπαϊκό Αμυντικό Σύστημα, ικανό να συντονίζει τις εθνικές ένοπλες δυνάμεις σε περίπτωση επίθεσης κατά οποιουδήποτε κράτους-μέλους. Για τον σκοπό αυτό απαιτείται η δημιουργία ενός Κέντρου Διοίκησης και Ελέγχου της ΕΕ.
Σε γενικότερο επίπεδο, τα θεσμικά όργανα και οι ηγέτες της ΕΕ οφείλουν να αξιοποιήσουν πλήρως τη Συνθήκη της Λισαβόνας, μέσα από μια ομοσπονδιακή ερμηνεία της σε όλους τους τομείς, όπως συνέβη με την απάντηση στην πανδημία του κορονοϊού, και σε συνέχεια της έκκλησης του Draghi για έναν «πραγματιστικό φεντεραλισμό». Η ΕΕ δεν θα είχε εξελιχθεί σε παγκόσμια εμπορική δύναμη, εάν η εμπορική πολιτική της υπόκειτο στην αρχή της ομοφωνίας. Πρέπει να υπερβούμε τη «βέτο-κρατία» στην εξωτερική πολιτική, την άμυνα και τα δημόσια οικονομικά. Ένας ισχυρότερος προϋπολογισμός της ΕΕ, που θα ωφελεί ορισμένα κράτη-μέλη, θα μπορούσε να καταστεί υπό όρους, συνδεδεμένος με τη στήριξή τους στην ενεργοποίηση των «γεφυρών» (passarelles) για τη μετάβαση από την ομοφωνία στην ειδική πλειοψηφία.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο οφείλει να δώσει συνεπή συνέχεια στην πρόταση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου για τη μεταρρύθμιση των Συνθηκών, με στόχο την κατάργηση της ομοφωνίας στο σύστημα λήψης αποφάσεων της ΕΕ — ο προϋπολογισμός και η δημοσιονομική πολιτική, η εξωτερική πολιτική, η ασφάλεια και η άμυνα, καθώς και η διεύρυνση, θα πρέπει να υπαχθούν στην κανονική νομοθετική διαδικασία, συμπεριλαμβανομένων και των μελλοντικών τροποποιήσεων των Συνθηκών.
Θεωρούμε ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση των αναγκαίων θεσμικών μεταρρυθμίσεων, ιδίως ενόψει της διεύρυνσης. Πρώτον, θέτοντας ως προϋπόθεση για τη στήριξή του στους ετήσιους προϋπολογισμούς και στο επόμενο ΠΔΠ τη συμμόρφωση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου με τα προαναφερθέντα αιτήματα. Δεύτερον, προωθώντας τη σύγκληση μιας Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης (Assises), με σκοπό την υπεράσπιση της πλήρους υλοποίησης αυτών των στόχων, σε συνδυασμό με μια ad hoc Ευρωπαϊκή Συνέλευση Πολιτών, προκειμένου να εμπλακεί ενεργά η κοινωνία και η ευρωπαϊκή δημόσια σφαίρα στο σύνολό της.
Προς τον σκοπό αυτό, στηρίζουμε τη δημιουργία μιας ανανεωμένης, διακομματικής και διαθεσμικής φιλοευρωπαϊκής συμμαχίας, η οποία θα περιλαμβάνει τα πλέον δεσμευμένα κράτη-μέλη στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, τη φιλοευρωπαϊκή πλειοψηφία στο Ευρωπαϊκό και στα εθνικά κοινοβούλια, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, καθώς και τις περιφερειακές και τοπικές αρχές, υπερβαίνοντας τις επιμέρους θεσμικές αδράνειες, μαζί με την οργανωμένη φιλοευρωπαϊκή κοινωνία των πολιτών. Τους καλούμε όλους να κινητοποιηθούν σε τοπικό, εθνικό και διακρατικό επίπεδο, προκειμένου να στηρίξουν αυτά τα αιτήματα για μια πιο κυρίαρχη και δημοκρατική Ένωση.
Κατάλογος υπογραφών της Διακήρυξης
- Guy Verhofstadt, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κινήματος Διεθνώς, πρώην Πρωθυπουργός του Βελγίου, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Βέλγιο)
- Domènec Ruiz Devesa, Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Φεντεραλιστών, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ισπανία)
- Josep Borrell Fontelles, πρώην Ύπατος Εκπρόσωπος της Ευρωπαϊκής Ένωσης για θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφάλειας και πρώην Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ισπανία)
- Danuta Hübner, οικονομολόγος, πρώην Ευρωπαία Επίτροπος Περιφερειακής Πολιτικής, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Πολωνία)
- Enrico Letta, Πρόεδρος του Ινστιτούτου Jacques Delors, πρώην Πρωθυπουργός (Ιταλία)
- Hans-Gert Pöttering, πρώην Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Γερμανία)
- Javier Cercas, συγγραφέας (Ισπανία)
- Daniel Cohn-Bendit, συγγραφέας, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Γαλλία και Γερμανία)
- Robert Menasse, συγγραφέας (Αυστρία)
- Dominique Méda, κοινωνιολόγος και φιλόσοφος (Γαλλία)
- Jacques Attali, συγγραφέας, πρώην Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Ανασυγκρότησης και Ανάπτυξης και ειδικός σύμβουλος του Προέδρου Mitterrand (Γαλλία)
- Pascal Lamy, πρώην Γενικός Διευθυντής του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου, πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος Εμπορίου (Γαλλία)
- Paolo Gentiloni, πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος Οικονομίας, πρώην Πρωθυπουργός (Ιταλία)
- Isabelle Durant, πρώην Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώην ασκούσα καθήκοντα Γενικής Γραμματέως της Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη (Βέλγιο)
- Othmar Karas, πρώην Α΄ Αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Αυστρία)
- Mercedes Bresso, πρώην Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής των Περιφερειών και πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ιταλία)
- Rosen Plevneliev, πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας (Βουλγαρία)
- Petre Roman, πρώην Πρωθυπουργός (Ρουμανία)
- Sylvie Retailleau, πρώην Υπουργός Έρευνας και Ανώτατης Εκπαίδευσης (Γαλλία)
- Gabriele Bischoff, Πρόεδρος της Ομάδας Spinelli, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Γερμανία)
- Nicolas Schmit, πρώην Ευρωπαίος Επίτροπος Απασχόλησης και Κοινωνικών Δικαιωμάτων (Λουξεμβούργο)
- Enrique Barón Crespo, πρώην Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ισπανία)
- Andrea Wechsler, Πρόεδρος της Europa-Union Deutschland, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Γερμανία)
- Klaus Hänsch, πρώην Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Γερμανία)
- Luca Visentini, πρώην Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Συνομοσπονδίας Συνδικάτων (Ιταλία)
- Monica Frassoni, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την Εκλογική Στήριξη (ECES), πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ιταλία και Βέλγιο)
- Moritz Hergl, Πρόεδρος των Νέων Ευρωπαίων Φεντεραλιστών (Γερμανία)
Brando Benifei, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώην Πρόεδρος της Ομάδας Spinelli (Ιταλία) - Daniel Freund, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώην Πρόεδρος της Ομάδας Spinelli (Γερμανία)
- Sandro Gozi, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώην Πρόεδρος της Ομάδας Spinelli (Ιταλία και Γαλλία)
- Richard Corbett, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, συνεισηγητής για τη Συνταγματική Συνθήκη και τη Συνθήκη της Λισαβόνας (Ηνωμένο Βασίλειο)
- Elmar Brok, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώην Πρόεδρος της Ομάδας Spinelli (Γερμανία)
- Jo Leinen, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώην Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κινήματος Διεθνώς (Γερμανία)
- Monica Baldi, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ιταλία)
- Pierre Larrouturou, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Γαλλία)
- Andrew Duff, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, πρώην
- Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Φεντεραλιστών (Ηνωμένο Βασίλειο)
- Virgilio Dastoli, Πρόεδρος του Ιταλικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Κινήματος και συνεργάτης του Altiero Spinelli (Ιταλία)
- Francesca Ratti, πρώην Αναπληρώτρια Γενική Γραμματέας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Ιταλία)
- Laure Niclot, μέλος της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής, πρώην Πρόεδρος των Νέων Ευρωπαίων Φεντεραλιστών Γαλλίας (Γαλλία)
- Roberto Castaldi, καθηγητής, Γενικός Γραμματέας του Movimento Federalista Europeo (Ιταλία)
- Luisa Trumellini, Πρόεδρος του Movimento Federalista Europeo (Ιταλία)
- Hervé Moritz, Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κινήματος Γαλλίας (Γαλλία)
- Alessia Centioni, Πρόεδρος του Civico Europa και της Ευρωπαϊκής Ένωσης Γυναικών (Ιταλία)
- Chloé Fabre, Πρόεδρος της Ένωσης Ευρωπαίων Φεντεραλιστών – Γαλλία (Γαλλία)
- Aurore Laloux, Πρόεδρος των Νέων Ευρωπαίων Γαλλίας (Γαλλία)
- Francisco Aldecoa Luzárraga, πολιτικός επιστήμονας, Πρόεδρος του Ισπανικού Ομοσπονδιακού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Κινήματος (Ισπανία)
- Gaëlle Marti, νομικός, Διευθύντρια του Κέντρου Ευρωπαϊκών Σπουδών Lyon 3 (Γαλλία)
- Yann Moulier Boutang, οικονομολόγος και δοκιμιογράφος (Γαλλία)
- Céline Spector, φιλόσοφος (Γαλλία)
- Michele Fiorillo, φιλόσοφος, συνιδρυτής της πρωτοβουλίας Citizens Take Over Europe (Ιταλία)
- Slavoj Žižek, φιλόσοφος (Σλοβενία)
Άλλες προσωπικότητες που υπέγραψαν μετά τη δημοσίευση του άρθρου γνώμης:
- Christelle Savall, πρώην Πρόεδρος των Νέων Ευρωπαίων Φεντεραλιστών (Λουξεμβούργο)
- Michele Finelli, Associazione Mazziniana Italiana (Ιταλία)
- Raphaël Glucksmann, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου (Γαλλία)
- Katalin Cseh, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μέλος της Ομάδας Spinelli (Ουγγαρία)
- Petras Auštrevičius, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μέλος του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Ομάδας Spinelli (Λιθουανία)
- Patrizia Toia, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, μέλος της Ομάδας Spinelli (Ιταλία)
- Toomas Hendrik Ilves, πρώην Πρόεδρος της Εσθονίας, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και, ως Υπουργός Εξωτερικών, επικεφαλής των διαπραγματεύσεων για την ένταξη στην ΕΕ (Εσθονία)
- Francesca Romana D’Antuono, Συμπρόεδρος του VOLT Europa (Ιταλία)
- Fabien Chevalier, Γενικός Γραμματέας της Ένωσης Jean Monnet (Γαλλία)
- Beatrice Covassi, πρώην Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Πρόεδρος του Io Parlo Europa (Ιταλία)
- Christos Floros, Ιδρυτής του Monnett – Social Media Made in Europe και Πρόεδρος της DP International (Λουξεμβούργο)
- Ruprecht Polenz, Μέλος της Γερμανικής Βουλής (1994–2013), Πρόεδρος της Επιτροπής Εξωτερικών Υποθέσεων (2008–2013) (Γερμανία)
- Gert de Cooman, Καθηγητής Πλήρους Βαθμίδας, μέλος του Συμβουλίου Διοικητών, Πανεπιστήμιο Γάνδης (Βέλγιο)
- Ugo Colombino, Ομότιμος Καθηγητής Οικονομικών, Τμήμα Οικονομίας και Στατιστικής, Τορίνο (Ιταλία)
- Alejandro Corral Sastre, Καθηγητής Διοικητικού Δικαίου, Universidad Complutense de Madrid (Ισπανία)
- Margarida Marques, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου 2019–2024 (Πορτογαλία)
- Damian Boeselager, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Πράσινοι/EFA, Volt (Γερμανία)
- Kai Tegethoff, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Πράσινοι/EFA, Volt (Γερμανία)
- Nela Riehl, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Πράσινοι/EFA, Volt (Γερμανία)
- Anna Strolenberg, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Πράσινοι/EFA, Volt (Ολλανδία)
- Reinier van Lanschot, Μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Πράσινοι/EFA, Volt (Ολλανδία)
Λοιπές υπογραφές στη στήριξη της Διακήρυξης
Δημοσιότητα
Η Διακήρυξη δημοσιεύθηκε ως άρθρο γνώμης στις ακόλουθες εφημερίδες:
