«Δεν χρειάζεται να χρησιμοποιήσω βία, δεν θέλω να χρησιμοποιήσω βία, δεν θα χρησιμοποιήσω βία για να αποκτήσω τη Γροιλανδία», δήλωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στην πολυαναμενόμενη ομιλία του στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός. «Το μόνο που ζητάμε είναι να πάρουμε τη Γροιλανδία όπως πρέπει, με τίτλους και ιδιοκτησία» διότι «μόνο η μεγάλη δύναμη των ΗΠΑ μπορεί να υπερασπιστεί τη Γροιλανδία».

Ύστερα, κατηγόρησε τη Δανία για «αχαριστία», όταν αναφερόμενος στην ιστορία των τριών εμπλεκόμενων χωρών, είπε μεταξύ άλλων ότι κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, «σώσαμε τη Γροιλανδία», αφού η Δανία ηττήθηκε εντός ωρών από τη ναζιστική Γερμανία. Είναι αλήθεια ότι μετά την εισβολή της Γερμανίας στη Δανία, οι ΗΠΑ ανέλαβαν την ευθύνη για την άμυνα της Γροιλανδίας και εγκαθίδρυσαν στρατιωτική παρουσία στο νησί που παραμένει, έως έναν βαθμό, μέχρι σήμερα.

Αλλά ο αμερικανός πρόεδρος συνέχισε λέγοντας πως «ηλιθιωδώς», «δώσαμε πίσω τη Γροιλανδία στη Δανία», «πριν από λίγο καιρό». Αυτό είναι ψευδές: παρόλο που οι ΗΠΑ υπερασπίστηκαν τη Γροιλανδία κατά τη διάρκεια του Β’ ΠΠ, δεν τους άνηκε ποτέ — και άρα δεν θα μπορούσαν να την επιστρέψουν.

Τι ισχύει

Όπως εξηγούν οι New York Times, ο Τραμπ αναφέρεται κατά πάσα πιθανότητα σε μια συμφωνία του 1941, που επέτρεψε στον αμερικανικό στρατό να επιχειρεί στη Γροιλανδία και η οποία κατ’ επέκταση αναγνώριζε ρητά τη διατήρηση της δανικής κυριαρχίας επί του εδάφους. Τη συμφωνία σφυρηλάτησε ο δανός πρέσβης στην Ουάσιγκτον, δίνοντας στις ΗΠΑ δικαιώματα σε στρατιωτικές βάσεις στη Γροιλανδία με αντάλλαγμα την προστασία του νησιού. Εάν οι ΗΠΑ αποφάσιζαν να καταλάβουν τη Γροιλανδία με τη βία μέχρι το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, «η Δανία δεν θα μπορούσε να κάνει τίποτα γι’ αυτό – όμως δεν θα υπήρχε κάποια νομική βάση», εξηγεί η αμερικανική εφημερίδα, σημειώνοντας πως οι ΗΠΑ δεν «επέστρεψαν» τη Γροιλανδία – απλώς δεν την κατέλαβαν.

Ο Τρούμαν και οι Γροιλανδία

Όταν αργότερα, το 1951, η κυβέρνηση Τρούμαν προσπάθησε ανεπιτυχώς να αγοράσει το νησί, οι ΗΠΑ αναγνώρισαν ξανά την κυριαρχία της Δανίας επί του νησιού, συνάπτοντας μια στρατιωτική συμφωνία που επέτρεπε να συνεχιστεί η κατασκευή αμερικανικών βάσεων εκεί. Η Γροιλανδία πλέον διαθέτει μόνο μία σημαντική μόνιμη αμερικανική βάση, τη Διαστημική Βάση Πιτουφίκ, με περίπου 650 άτομα προσωπικό, συμπεριλαμβανομένων μελών της Πολεμικής Αεροπορίας και της Διαστημικής Δύναμης των ΗΠΑ..

Δανία, ΗΠΑ, Γροιλανδία

«Η δανική κυριαρχία παρείχε νομική βάση για την στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ τότε και τώρα», γράφει ο Στίβεν Πρες, καθηγητής ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Στάνφορντ. «Είναι η κυριαρχία της Δανίας που παρέχει στις ΗΠΑ στρατιωτικά δικαιώματα εκεί».

Η κυριαρχία της Δανίας επί της Γροιλανδίας έχει μακρά ιστορική διαδρομή. Οι πρώτοι Ινουίτ εγκαταστάθηκαν στο νησί περίπου το 2500 π.Χ., ενώ Σκανδιναβοί εξερευνητές έφτασαν στη Γροιλανδία τον 10ο αιώνα και ίδρυσαν τους πρώτους οικισμούς. Τελικώς, η Γροιλανδία κατέστη αποικία της Δανίας το 1721.

Τίτλος κυριαρχίας της Δανία επί της Γροιλανδίας

Το 1933, διεθνές δικαστήριο διευθέτησε εδαφική διαφορά μεταξύ Δανίας και Νορβηγίας, αποφαινόμενο ότι η Δανία κατείχε έγκυρο τίτλο κυριαρχίας επί ολόκληρης της Γροιλανδίας. Μετά την έγκριση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών το 1945, η Δανία ενσωμάτωσε τη Γροιλανδία μέσω συνταγματικής τροποποίησης και της παρείχε κοινοβουλευτική εκπροσώπηση το 1953.

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ αποδέχθηκε το νέο καθεστώς το 1954, με τις Ηνωμένες Πολιτείες να συγκαταλέγονται στις χώρες που το αναγνώρισαν.

Από τότε, η Γροιλανδία κινείται σταδιακά προς μεγαλύτερη αυτονομία. Το 1979 απέκτησε αυτοδιοίκηση και ίδρυσε το δικό της κοινοβούλιο, ενώ το 2009 ανέλαβε τον έλεγχο των περισσότερων εσωτερικών της υποθέσεων και των φυσικών της πόρων. Παραμένει, ωστόσο, περιφέρεια εντός του κυρίαρχου κράτους της Δανίας, η οποία διατηρεί αρμοδιότητες στην εξωτερική πολιτική, την άμυνα και τη χρηματοδότηση. Στο δανικό κοινοβούλιο εκπροσωπείται από δύο εκλεγμένους αντιπροσώπους.