Απόλυτα συνεπής στο τηλεφωνικό μας ραντεβού, ο Μπορίς Μπερεζόφσκι ακούγεται από την άλλη άκρη της γραμμής φιλικός και ευδιάθετος παρά το εξαιρετικά πιεσμένο πρόγραμμά του. Τον εντόπισα το μεσημέρι της περασμένης Τρίτης στη γαλλική Λυών, λίγες ώρες πριν από την εμφάνισή του εκεί, και ο βιρτουόζος ρώσος πιανίστας μου μίλησε με ενθουσιασμό για την επικείμενο ρεσιτάλ του στην Αθήνα και στη σκηνή του θεάτρου Παλλάς στις 20 Νοεμβρίου.
Καθώς μιλάμε, θυμάται τη μία και μοναδική φορά που βρέθηκε στην Κρήτη για διακοπές. «Μου άρεσε πολύ. Μεταξύ άλλων επισκέφθηκα το σπήλαιο όπου σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία γεννήθηκε ο Δίας. Ακουσα την ιστορία της μητέρας του, της Ρέας, η οποία για να ξεγελάσει τον σύζυγό της Κρόνο που ως τότε κατάπινε τα παιδιά του για να μη χάσει την εξουσία του, αντί για το νεογέννητο βρέφος του έδωσε μια πέτρα τυλιγμένη σε σπάργανα. Πολύ έξυπνη γυναίκα. Από τότε θεωρώ τις Ελληνίδες πολύ έξυπνες…».
Απαιτητικό πρόγραμμα
Τον ρωτώ για το απαιτητικό πρόγραμμα που θα ερμηνεύσει στο Παλλάς, σε μια βραδιά μέρος των εσόδων της οποίας θα δοθούν στον Πανελλήνιο Σύλλογο Μεταμοσχευμένων σε καρδιά και πνεύμονα «Η Σκυτάλη», με αφορμή την Πανελλήνια Ημέρα Μεταμοσχεύσεων και Δωρεάς Οργάνων. Μιλάμε για τα αποσπάσματα από τις «Σπουδές Υπερβατικής Δεξιοτεχνίας» του Λιστ που θα ακουστούν στο πρώτο μέρος του ρεσιτάλ και για τις «Σκηνές από ένα Ρωσικό Χωριό» του Τσαϊκόφσκι και τα αποσπάσματα από τις «Σπουδές», έργο 39 του Ραχμάνινοφ. Πώς διαλέγει, άραγε, τι θα παίξει σε ένα ρεσιτάλ; «Γενικότερα, είμαι ταυτισμένος με την ταχύτητα και τη θεαματικότητα της ερμηνείας μου» απαντά ο 47χρονος Μπερεζόφσκι. «Μέσα από αυτό το πρίσμα, λοιπόν, κάποιοι άνθρωποι έρχονται να δουν το πώς “βασανίζεται” ένας πιανίστας την ώρα που παίζει. Αντλούν χαρά βλέποντας κάποιον να παίζει δύσκολα έργα. Οταν όλα πάνε καλά είναι μεγάλη απόλαυση, πολύ συχνά όμως είναι και καταστροφή» λέει με δόση χιούμορ.
Η χαρά της συνεργασίας
Σε τι βαθμό, άραγε, ο ερμηνευτής αφήνεται να εκφράσει τη δική του προσωπικότητα στο έργο του συνθέτη; «Στην πραγματικότητα πρέπει να μπορεί να το κάνει 100%» λέει ο Μπερεζόφσκι. «Βεβαίως, ο συνθέτης έχει γράψει τα πάντα. Από εκεί και πέρα, όμως, το έργο “ζωντανεύει” μέσω του ερμηνευτή. Εξαρτάται από το ταμπεραμέντο, την ευαισθησία του, από πολλά πράγματα».
Πόσο διαφορετικά αισθάνεται, αλήθεια, όταν δίνει ρεσιτάλ απ’ όταν συμπράττει με μια μεγάλη ορχήστρα; «Το να παίζω με μια ορχήστρα μου δίνει μεγάλη χαρά» απαντά ο Μπερεζόφσκι, ο οποίος έχει συνεργαστεί με μερικά από τα σημαντικότερα συμφωνικά σύνολα του κόσμου. «Απολαμβάνω τη συνεργασία, την ανταλλαγή. Το να παίζω μόνος μου έχει μόνο ένα πλεονέκτημα: αν τυχόν η ορχήστρα δεν είναι καλή, δεν το χαίρεσαι τόσο, όταν όμως δίνεις ένα ρεσιτάλ είσαι απόλυτα μόνος, απόλυτα ελεύθερος»
Θεωρεί ότι το κοινό, στις μέρες μας ιδιαίτερα, χαίρεται το ίδιο το ατομικό ρεσιτάλ ή προτιμά ένα περισσότερο «συνολικό», θα ‘λεγε κανείς, θέαμα; Ο διάσημος πιανίστας πιστεύει πως αυτό έχει να κάνει με το τι παρουσιάζει κανείς. Η μουσική, εξηγεί, είναι διαφορετική. «Κάποιες φορές είναι τραγική, άλλες φορές είναι λυρική ή αστεία. Οταν ένα κομμάτι έχει τραγικό φινάλε δεν αρέσει τόσο πολύ στον κόσμο. Λογικό είναι, κι εγώ ο ίδιος προτιμώ το happy end. Ωστόσο η ζωή δεν είναι μόνο αστεία».
Υπάρχουν, άραγε, πιανίστες οι οποίοι έχουν λειτουργήσει ως πρότυπα για τον ίδιο; «Πάρα πολλοί» απαντά. «Ενας, ή περισσότεροι, για κάθε γράμμα της αλφαβήτου. Ο Αράου, ο Λιπάτι, ο Γκούλντα, ο Κίσιν. Θα μπορούσα να απαριθμήσω ένα σωρό ακόμη, πραγματικά. Δεν πιστεύω σε φράσεις του τύπου “ο Νο 1 πιανίστας του κόσμου”. Ολα αυτά τα Νο 1 δεν είναι παρά εφεύρεση του μάρκετινγκ».
Μουσική και… κανόνια!
Ενας διεθνής καλλιτέχνης που ταξιδεύει ανά τον κόσμο πώς αντιλαμβάνεται, άραγε, τον ρόλο του σε μια εποχή ταραγμένη όπως η σημερινή; Θεωρεί στ’ αλήθεια πως η μουσική μπορεί να παίξει κάποιον ουσιαστικό ρόλο σε μια κατεύθυνση διεξόδου; «Για να είμαι ειλικρινής όχι, δεν πιστεύω κάτι τέτοιο» απαντά αμέσως. «Υπάρχει μια παλιά ρωσική παροιμία που λέει πως όταν ηχούν τα κανόνια, οι μούσες σωπαίνουν. Η μουσική, η Τέχνη γενικότερα, δεν αλλάζει τίποτα στη ζωή, απλώς προσφέρει μια όμορφη ψυχαγωγία. Πάρτε για παράδειγμα τον Τσάπλιν με την ταινία του ο “Μεγάλος Δικτάτωρ”. Την έκανε σε μια εποχή που ο ίδιος ήταν πασίγνωστος, πανίσχυρος και με μεγάλη επιρροή στο κοινό. Δεν κατάφερε όμως να ανακόψει την πορεία του Χίτλερ…».
To ρεσιτάλ του Μπορίς Μπερεζόφσκι θα δοθεί στις 20/11 στο Παλλάς.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
