Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Δεν χρειάζονται πολλά. Ένας καναπές, μια οθόνη και μια συνδρομή σε κάποια streaming πλατφόρμα είναι αρκετά. Μην ξεχνάμε και τον ελεύθερο χρόνο, το σημαντικότερο ίσως συστατικό της πιο γνωστής βραδινής (και όχι μόνο) συνήθειας η οποία είναι φθηνότερη από το να βγει κάποιος για φαγητό ή ποτό. Μιλάμε, φυσικά, για το το binge-watching.
Η πρώτη καταγεγραμμένη χρήση του όρου binge-watch (μαζική/συνεχόμενη παρακολούθηση επεισοδίων) εντοπίζεται το 2003. Ωστόσο, η τάση να παρακολουθεί κανείς πολλαπλά επεισόδια μιας σειράς σε μία μόλις «καθισιά» καθιερώθηκε ευρέως το 2013.
Ήταν Φεβρουάριος εκείνης της χρονιάς όταν το Netflix κυκλοφόρησε ταυτόχρονα και τα 13 επεισόδια του πρώτου κύκλου του πολιτικού δράματος «House of Cards», αντί να προβάλλει ένα επεισόδιο την εβδομάδα, σηματοδοτώντας μια νέα εποχή στην κατανάλωση περιεχομένου μέσω streaming.
Πέντε μήνες αργότερα, η πλατφόρμα επανέλαβε το ίδιο εγχείρημα, διαθέτοντας μονομιάς όλα τα επεισόδια της επιτυχημένης σειράς «Orange Is the New Black». Το 2015, μάλιστα, το λεξικό Collins English Dictionary ανακήρυξε το «binge-watch» λέξη της χρονιάς, σημειώνοντας ότι η χρήση του όρου είχε αυξηθεί κατά 200% σε σχέση με το προηγούμενο έτος.
Gen Z και COVID 19
Η πανδημία του κορωνοϊού το 2020 οδήγησε σε κατακόρυφη αύξηση της συνεχόμενης παρακολούθησης. Ενδεικτικά, το HBO κατέγραψε άλμα 65% στους συνδρομητές που παρακολουθούσαν τρία ή περισσότερα επεισόδια στη σειρά από τον Μάρτιο του 2020.
Τα μέλη της Gen Z (όσοι γεννήθηκαν μεταξύ 1997-2012) αποδείχθηκαν οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της τάσης, με το 86% να παρακολουθεί σειρές με αυτόν τον τρόπο κάθε μήνα. Ο συχνότερος λόγος για να σταματήσει κανείς έναν τηλεοπτικό μαραθώνιο ήταν η εξάντληση ή η ανάγκη για ύπνο.
· Το τρομακτικό, κίτρινο σύμπαν της Γενιάς Ζ
Ωστόσο, μεταξύ 2023 και 2025, πολλές υπηρεσίες streaming επέστρεψαν στο μοντέλο της κυκλοφορίας ενός μόνο επεισοδίου την εβδομάδα. Αυτό προκάλεσε την οργή των φανατικών του binge-watching, αλλά και την ικανοποίηση άλλων τηλεθεατών, οι οποίοι απολάμβαναν να παρατείνουν την ευχαρίστηση της σειράς και να βιώνουν την προσμονή για το νέο επεισόδιο. Αυτή η νέα μέθοδος ελεγχόμενης κατανάλωσης περιεχομένου ονομάστηκε «stinge-watching».
Binge-watching και ψυχική υγεία
Unsplash
Οι υποστηρικτές της τάσης επισημαίνουν ότι το binge-watching δημιουργεί ευεργετικούς κοινωνικούς δεσμούς, καλλιεργώντας μια αίσθηση κοινότητας γύρω από μια σειρά – αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «κοινό πολιτισμικό χώρο». Αυτό το κοινό έδαφος επιτρέπει στους τηλεθεατές να συζητούν και να απολαμβάνουν μια σειρά με οποιονδήποτε, από έναν συνάδελφο στη δουλειά μέχρι έναν άγνωστο στην ουρά του σούπερ μάρκετ, διευκολύνοντας την επικοινωνία και την ανταλλαγή προσωπικών απόψεων.
Παράλληλα, οι ερωτικές σχέσεις μπορούν επίσης να ενισχυθούν. Η Χάιντι ΜακΜπέιν, επαγγελματική σύμβουλος, αναφέρει ότι «αν και οι δύο σύντροφοι συμμετέχουν χωρίς περισπασμούς, γελώντας μαζί και κρατώντας ο ένας το χέρι του άλλου, τότε καλλιεργείται ποιοτικός χρόνος». Η συνεχόμενη παρακολούθηση σειρών μπορεί επίσης να βοηθήσει τις σχέσεις από απόσταση, αντικαθιστώντας κοινές δραστηριότητες όπως οι έξοδοι για φαγητό.
Επιπλέον, σύμφωνα με έρευνα του 2024, η πρακτική αυτή δεν οφείλεται απαραίτητα σε έλλειψη αυτοελέγχου. Ο Βινόντ Βενκατραμάν, αναπληρωτής καθηγητής μάρκετινγκ στο Πανεπιστήμιο Τεμπλ, εξηγεί: «Όταν ακούμε τη λέξη binge, σκεφτόμαστε μια προβληματική, παρορμητική συμπεριφορά που δεν μπορούμε να ελέγξουμε, όπως η υπερφαγία ή η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ. Στο binge-watching, όμως, δεν συμβαίνει αυτό. Στις περισσότερες περιπτώσεις, οι τηλεθεατές προγραμματίζουν εκ των προτέρων τον τηλεοπτικό τους μαραθώνιο».
Στα θετικά συγκαταλέγονται και οφέλη για την υγεία, όπως η αποφόρτιση από το στρες. Οι ψυχίατροι εξηγούν ότι η διαδικασία αυτή απελευθερώνει ντοπαμίνη στον εγκέφαλο, προκαλώντας ένα αίσθημα ευχαρίστησης που βοηθά στη χαλάρωση. Οι ψυχολόγοι προσθέτουν ότι η ολοκλήρωση μιας σειράς μπορεί να προσφέρει στους θεατές μια αίσθηση ελέγχου και δύναμης, η οποία ίσως τους λείπει από την καθημερινότητά τους.
Ο κλινικός ψυχολόγος Τζον Μάγιερ σημειώνει: «Βομβαρδιζόμαστε καθημερινά από στρες… Ένας τηλεοπτικός μαραθώνιος μπορεί να λειτουργήσει σαν μια ατσάλινη πόρτα που εμποδίζει τον εγκέφαλό μας να σκέφτεται τους συνεχείς αυτούς στρεσογόνους παράγοντες».
Η σκοτεινή πλευρά
Unsplash
Στον αντίποδα, η αλόγιστη συνεχόμενη τηλεθέαση μπορεί να προκαλέσει δυσαρέσκεια και προβλήματα ψυχικής υγείας. Μελέτη του Πανεπιστημίου του Τέξας διαπίστωσε ότι όσοι έκαναν συστηματικά binge-watching είχαν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν κατάθλιψη, μοναξιά και μειωμένο αυτοέλεγχο. Μία από τις συγγραφείς της μελέτης, η Γιουν Χι Σανγκ, δήλωσε: «Όταν το φαινόμενο γίνεται ανεξέλεγκτο, οι θεατές ενδέχεται να αρχίσουν να παραμελούν την εργασία τους και τις σχέσεις τους με τους άλλους».
Η πρακτική αυτή μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε ψηφιακό εθισμό. Όπως επισημαίνει η κλινική ψυχολόγος Ρενέ Καρ: «Οι νευρωνικές οδοί που προκαλούν τον εθισμό στην ηρωίνη και το σεξ είναι οι ίδιες με τον εθισμό στο binge-watching. Το σώμα δεν κάνει διακρίσεις στην απόλαυση. Μπορεί να εθιστεί σε οποιαδήποτε δραστηριότητα ή ουσία παράγει σταθερά ντοπαμίνη».
Παράλληλα, άλλη έρευνα έδειξε ότι η υπερβολική παρακολούθηση τηλεόρασης, αντί να ανακουφίζει από το άγχος, συνδέεται με μεταμέλεια, ενοχές και αίσθημα αποτυχίας λόγω του χαμένου χρόνου. Όταν ο μαραθώνιος τελειώνει, ο θεατής είναι πιθανό να «πενθήσει» το τέλος της σειράς, βιώνοντας θλίψη, άγχος και ένα αίσθημα κενού.
