Ο πόθος της διαφυγής

Ενα παιδί μεγαλωμένο στο σιδεράδικο του πατέρα του στην Εδεσσα στρέφει από πολύ νωρίς το βλέμμα του ψηλά.

Ηλίας Μαγκλίνης
Πρωινή γαλήνη
Εκδόσεις Μεταίχμιο,
σελ. 467, τιμή 17,70 ευρώ

Ενα παιδί μεγαλωμένο στο σιδεράδικο του πατέρα του στην Εδεσσα στρέφει από πολύ νωρίς το βλέμμα του ψηλά. Τα βιβλία που φέρνει ο θείος του στο σπίτι (για τα σχέδια πτήσης του Λεονάρντο ντα Βίντσι, για τη μυθολογία του Ικαρου και του Δαίδαλου) βάζουν φωτιά στη φαντασία του περί αεροπλάνων και αεροπορίας και ριζώνουν μέσα του την επιθυμία να πετάξει. Κι έτσι, μέσα στην αντάρα του Εμφυλίου, και με τον θείο του να έχει περάσει στο κομμουνιστικό στρατόπεδο, ο μικρός Δημήτρης θα δώσει εξετάσεις και θα μπει στη Σχολή Ικάρων, περιμένοντας με αδημονία το εκπαιδευτικό του ταξίδι στην Αμερική. Εκεί, όμως, ανεβαίνοντας για πρώτη φορά σε αεροπλάνο, θα τελειώσουν όλα προτού καν αρχίσουν.

Ο νεαρός θα προδοθεί από ένα ξέσπασμα των εντέρων του (από τον ασυνείδητο φόβο του, από την εγγενή αδυναμία του οργανισμού του ή από την επίγεια φύση του), οι Αμερικανοί δεν θα τον κάνουν αποδεκτό κι ένας νέος (καταναγκαστικός πλέον) κύκλος θα ξεκινήσει αμέσως. Ο Δημήτρης θα υπηρετήσει πρώτα ως ανθυπολοχαγός του Εθνικού Στρατού στην τελευταία φάση της εμφύλιας σύγκρουσης και κατόπιν ως διμοιρίτης του Εκστρατευτικού Σώματος Ελλάδας στον πόλεμο της Κορέας. Τίποτε δεν θα τελειώσει καλά. Το ακυρωμένο αεροπορικό πέταγμα θα τον στοιχειώσει για πάντα και ο ίδιος θα ζήσει όσο ζει κι ένα σύννεφο στον ουρανό.
Απειρα τα μυθιστορήματα που έχουν δημοσιευθεί την τελευταία δεκαπενταετία από τις νεότερες γενιές με σκηνικό τον Εμφύλιο ενώ την ίδια ώρα ουδείς έχει καταπιαστεί, νεότερος ή παλαιότερος, με τον πολύνεκρο πόλεμο της Κορέας. Με μυθιστόρημά του Πρωινή γαλήνη, ο Ηλίας Μαγκλίνης μάς δίνει αδρές εικόνες και από τα δύο πολεμικά μέτωπα, φιλοτεχνώντας στις κατάλληλες αναλογίες και την πολιτική ατμόσφαιρα της εποχής: τη λυσσώδη μάχη του ελληνικού κράτους κατά των κομμουνιστών, την ιδεολογική τρομοκρατία στο εσωτερικό της στρατιωτικής ιεραρχίας, αλλά και (εκτός ιδεολογικών και πολιτικών συμφραζομένων πλέον) το θανατικό που θα σαρώσει βαθμοφόρους και απλούς οπλίτες τόσο στη σύρραξη του Γράμμου όσο και στην εκστρατεία της Απω Ανατολής (πολλοί από τους μπαρουτοκαπνισμένους του Εμφυλίου θα πολεμήσουν και στην Κορέα). Οι σκηνές εδώ διαθέτουν κάτι από την αδρότητα αλλά και από τη βαθιά ανθρωπιά του Ρένου Αποστολίδη στην Πυραμίδα 67 (για την πρώτη περίπτωση) και του Στράτη Μυριβήλη στη Ζωή εν τάφω (για τη δεύτερη), αποτελώντας ως εκ του σύνεγγυς πολεμικές αφηγήσεις τις σημαντικότερες σελίδες του βιβλίου.
Το βιβλίο παρ’ όλα αυτά του Μαγκλίνη δεν είναι ένα βιβλίο για τον Εμφύλιο ούτε για τον πόλεμο της Κορέας. Η πρωινή γαλήνη είναι ένα βιβλίο για την πολεμική αρετή (όχι για τη φτήνια της πατριδολατρίας, αλλά για την ικανότητα του εμπολέμου να αντλεί τη δύναμη της επιβίωσής του από το πουθενά). Κυρίως, όμως, είναι ένα μυθιστόρημα για τον αξερίζωτο πόθο της διαφυγής: της ανάγκης για υπέρβαση των εσκαμμένων ακόμα κι όταν κανένας δεν εγγυάται την ελευθερία, ακόμα κι όταν η νιότη που καλείται να επωμιστεί το βάρος της αποδεικνύεται εκ των προτέρων χαμένη. Και η αεροπορία (παλιά αγάπη του Μαγκλίνη, ήδη από το πρώτο του μυθιστόρημα) μοιάζει εδώ με δισυπόστατο όνειρο: ένα όνειρο θριαμβικής ανόδου και ταυτοχρόνως ολοκληρωτικής συντριβής.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Βιβλία
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk