Αν δεν υπήρχε το ομώνυμο δόγμα, ο Τζέιμς Μονρόε, πρόεδρος των ΗΠΑ κατά το διάστημα 1817-1825, θα ήταν ευρύτερα γνωστός επειδή στη δεκαετία του 1950 μια Νόρμα Τζιν Μόρτενσον διάλεξε το όνομά του ως ψευδώνυμο για να κάνει καριέρα στο Χόλιγουντ.

Η φήμη του προέδρου Μονρόε, όμως, έφθασε μέχρι τις μέρες μας λόγω της δήλωσης με την οποία συνόδευσε την αποκατάσταση των διπλωματικών σχέσεων των ΗΠΑ με τη Βρετανία το 1823.

Με αυτή, γνωστοποιούσε στον κόσμο ότι «οι αμερικανικές ήπειροι δεν μπορούν να θεωρούνται υποκείμενα μελλοντικής αποικιοποίησης από οιαδήποτε ευρωπαϊκή δύναμη». Η διατύπωση του δόγματος ήταν πολύ στρυφνή και σχολαστική. «Οποιαδήποτε παρέμβαση, με τον σκοπό να καταπιεστούν (σ.σ.: τα έθνη των αμερικανικών ηπείρων, κατά τον Μονρόε) ή να τεθεί η μοίρα τους υπό τον έλεγχο οποιασδήποτε ευρωπαϊκής δύναμης, δεν θα μπορούσαμε να τη δούμε με οποιονδήποτε άλλο τρόπο, παρά μόνο ως εκδήλωση μη φιλικής διάθεσης έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών». Ηταν η πρώτη φορά που οι Ηνωμένες Πολιτείες διεκδικούσαν διεθνή ρόλο και το έκαναν με τρόπο και λεπτότητα. Μιλούσαν σαν Ευρωπαίοι, δεν είχαν ανακαλύψει ακόμη τον εαυτό τους. Στην πορεία, μαζί με την αυτοπεποίθηση που ανέπτυξαν, άλλαξε και η γλώσσα.

Το δόγμα Μονρόε υπονοούσε την ανωτερότητα των ΗΠΑ στην αμερικανική ήπειρο (δύο, για εκείνον) και δεν ήταν μια αυθαιρεσία του προέδρου που το εισήγαγε. Ηταν η φυσική συνέχεια της πολιτικής του Ουάσιγκτον και του Τζέφερσον. Ερχόταν, δε, μετά από μακρά περίοδο προστριβών με τη Βρετανία, παρά τη νίκη των Αμερικανών στον Πόλεμο της Ανεξαρτησίας. Αποκορύφωμα της περιόδου αυτής ήταν ο Πόλεμος του 1812, εξαιτίας του οποίου ο Λευκός Οίκος έγινε κατάμαυρος, διότι τον έκαψαν οι Αγγλοι με τους Καναδούς όταν κατέλαβαν την πρωτεύουσα. Υπήρχε, θέλω να πω, ένα βαρέως τραυματικό παρελθόν στις σχέσεις των ΗΠΑ με τις αποικιοκρατικές δυνάμεις.

Ογδόντα ένα χρόνια μετά, ένας άλλος πρόεδρος, ο Τεντ Ρούζβελτ, πρόσθεσε στο δόγμα τη δική του ερμηνεία, που έμεινε γνωστή στην Ιστορία ως «Roosevelt Corollary». Δεν ήταν ακριβώς ερμηνεία, ούτε απόρροια, ούτε συνέπεια του δόγματος Μονρόε· ήταν κανονικό ξεχείλωμα. Γιατί, κατά τον Ρούζβελτ, κάθε ενέργεια στο εξωτερικό (γενικώς), «η οποία προκαλεί γενική χαλάρωση των δεσμών της πολιτισμένης κοινωνίας, μπορεί να υποχρεώσει τις Ηνωμένες Πολιτείες, έστω και απρόθυμα, σε κατάφωρες περιπτώσεις, να ασκήσει τη δύναμη της διεθνούς αστυνομικής δύναμης». Αυτό ήταν! Εδιωξαν τους Ισπανούς από την Κούβα και τις Φιλιππίνες για «να επιβάλουν την ειρήνη», χώρες τις οποίες στην πραγματικότητα μετέτρεψαν σε αποικίες, βούτηξαν από την Κολομβία το έργο για τη διάνοιξη της Διώρυγας του Παναμά και, κάπως έτσι, ο Τεντ Ρούζβελτ κέρδισε τη θέση του στο εθνικό μνημείο του όρους Ράσμορ, μαζί με τον Ουάσιγκτον, τον Τζέφερσον και τον Λίνκολν. Εκεί που θα ήθελε πολύ βρεθεί κάποτε και ο Τραμπ.

Αυτό που ζούμε στις μέρες μας είναι η εφαρμογή της ερμηνείας που δίνει ο Τραμπ στο δόγμα Μονρόε, ο οποίος μάλιστα προσπάθησε να κάνει και λογοπαίγνιο, μετονομάζοντάς το σε Ντονρόε. Ολοι όσοι τον άκουγαν όμως είχαν ήδη παγώσει από τα τρομερά γεγονότα και δεν ένιωσαν καν την κρυάδα. Η ερμηνεία Τραμπ αναπτύσσεται στη Στρατηγική Εθνικής Ασφαλείας, που αναβιώνει την έννοια του δυτικού ημισφαιρίου, στο οποίο οι ΗΠΑ έχουν τον πρώτο λόγο. Ο πρόεδρος, με τον λυρισμό που διακρίνει τον λόγο του, το συνοψίζει με την ιδιωματική φράση «fuck around, find out», που έχει το νόημα της αυστηρής προειδοποίησης. Εν τούτοις, η καλύτερη διατύπωση της ερμηνείας Τραμπ έγινε από τον Στίβεν Μίλερ, το φαλακρό ερπετό που έχει τη θέση του αναπληρωτή προσωπάρχη του Λευκού Οίκου για θέματα πολιτικής, σε συνέντευξή του στο CNN, τη μεθεπομένη της στρατιωτικής επιχείρησης στο Καράκας: «Μπορείς να λες ό,τι θες για διπλωματικές λεπτότητες, ζούμε όμως σε έναν κόσμο, τον πραγματικό κόσμο, ο οποίος κυβερνάται από την ισχύ, τη βία και τη δύναμη. Αυτοί είναι οι σιδηροί νόμοι του κόσμου από καταβολής χρόνου».

Θυμίζω ότι αυτός ο Μίλερ ήταν εκείνος ο οποίος κατά την πρώτη προεδρική θητεία Τραμπ είχε προτείνει να βομβαρδίσουν οι ΗΠΑ τα εργαστήρια παραγωγής του Φεντανίλ στις ζούγκλες του Μεξικού. Το γεγονός αναφέρει ο στρατηγός Μακμάστερ στο βιβλίο του για την εμπειρία του ως επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας την περίοδο εκείνη. Τώρα, το ερπετό έχει το πάνω χέρι και η κυρία του δημοσιεύει εικόνες της Γροιλανδίας καλυμμένης με την αστερόεσσα. Αν μπορούσε να γυρίσει στη ζωή ο Τζέιμς Μονρόε, θα έφριττε, αν και φαντάζομαι ότι θα είχε λιποθυμήσει μόλις του είπαν ότι η δουλεία έχει καταργηθεί…

Ελάχιστη παρηγοριά

Η σύλληψη του Μαδούρο και της κυρίας του έγινε στις 2 του μηνός. Αρχικά είχε προγραμματιστεί για τις 29 Δεκεμβρίου, αλλά ο καιρός δεν το επέτρεψε, μέχρι που προέκυψε το άνοιγμα στις 2 Ιανουαρίου. Αυτό το ξέρουμε επειδή το είπε ο στρατηγός Νταν Κέιν, αρχηγός του Γενικού Επιτελείου στις ΗΠΑ, στην πρώτη επίσημη ανακοίνωση για την επιχείρηση στο Καράκας. Ισως θα ήταν καλύτερα αν είχε γίνει τότε η αρπαγή. Οι φίλοι του Νικολάς και της Σίλια θα είχαν τουλάχιστον την παρηγοριά ότι το ζεύγος έκανε Πρωτοχρονιά στη Νέα Υόρκη.