Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Σε κάποια από τις Δημοκρατίες της Ευρώπης, την ιταλική, άλλαζαν τις κυβερνήσεις σαν τα πουκάμισα. Και σε κάποια άλλη, του Ηνωμένου Βασιλείου, τώρα τελευταία αλλάζουν σαν τα πουκάμισα τους πρωθυπουργούς. Οι Βέλγοι χρειάστηκαν κάποτε 541 ημέρες για να συμφωνήσουν σε μια νέα κυβέρνηση συνασπισμού και όλο αυτό το διάστημα κυβερνούσε ως υπηρεσιακός ο απερχόμενος πρωθυπουργός, η κυβέρνηση του οποίου είχε καταρρεύσει προεκλογικά χωρίς – αν είναι δυνατόν – να καταρρεύσει ολόκληρη η χώρα. Στην Πορτογαλία, πάλι, κυβέρνησαν οι δεύτεροι με τη στήριξη των τριτοτέταρτων των εκλογών, σχήμα που βαφτίστηκε geringonça και που – κοίτα πράματα – σημαίνει «πατέντα» και όχι «κυβέρνηση ηττημένων». Πλήθος άλλων κυβερνούν συνεργατικά. Οι Σκανδιναβοί, για παράδειγμα, είναι τόσο «ψημένοι» στις κυβερνητικές συνεργασίες όσο ήταν οι πρόγονοί τους, οι Βίκινγκς, στο αλάτι της θάλασσας.
Πολλές από αυτές τις περιπτώσεις συνιστούν αυτό που λέμε «κυβερνητικές κρίσεις». Πουθενά όμως μια τέτοια κρίση δεν νοείται ως υπαρξιακή απειλή για την ίδια τη χώρα. Τη δημοκρατία της και την οικονομία της, τους θεσμούς της, τη Διοίκησή της και τις υπόλοιπες συντεταγμένες του συστήματος. Πουθενά δεν εφευρέθηκε ένα «χάος» ως εναλλακτική σε ένα πρόσωπο. Δεν ήταν «Μέι ή χάος», «Τζόνσον ή χάος», «Τρας ή χάος», «Σούνακ ή χάος» μέχρι να φτάσουμε στον τελευταίο πρωθυπουργό βάρδιας. Ηταν απλώς ο ένας μετά τον άλλον. Να περάσει ο επόμενος, παρακαλώ. Οχι για να κρατήσει τη χώρα όρθια, όπως έκανε ο Τσόρτσιλ σε καιρό πολέμου, αλλά για να την κάνει καλύτερη, κάτι που είναι η δουλειά ενός εκάστου στο πολιτικό σύστημα σε καιρό ειρήνης.
Κυρίως, πουθενά όλες αυτές οι «πατέντες» δεν θεωρήθηκαν «συνταγματική ανωμαλία», «αλλοίωση της λαϊκής βούλησης» και άλλα τέτοια πομπώδη. Πουθενά αλλού αλλά όχι εδώ, στη χώρα της υποτιθέμενης συνταγματικής υπερευαισθησίας: Παράγων του δημόσιου βίου υποστήριζε σε ιδιωτική συνομιλία ότι εάν το τρίτο των εκλογών ΠαΣοΚ έθετε ως όρο συνεργασίας με την πρώτη της κάλπης ΝΔ να τεθεί άλλος επικεφαλής της κυβέρνησης από τον σημερινό πρωθυπουργό, κάτι τέτοιο θα συνιστούσε «εκτροπή». Ναι, κάτι σαν χούντα. Να έκαναν κυβέρνηση εδώ οι δευτερότριτοι; «Κυβέρνηση ηττημένων» θα ήταν ο πιο λάιτ και συμπαθής πολιτικά ερμηνευτικός χαρακτηρισμός. Μετά το πράγμα θα χόντραινε. Αλλος παράγων θα έλεγε πως «μια τέτοια κυβέρνηση συνιστά σαφή κατάλυση της αρχής της πλειοψηφίας», άλλος θα φώναζε πως «καταστρατηγείται η αρχή της δεδηλωμένης» και κάποιος τρίτος θα θυμόταν την «αποστασία» – δεν μπορεί, όλο και κάποια σχέση θα έχει.
Κι εδώ είναι το ζουμί της υπόθεσης. Οπουδήποτε αλλού στη δημοκρατική Ευρώπη μια κυβερνητική κρίση έχει την ισχύ μιας κροτίδας ή την αβαρία μιας χαλασμένης βρύσης. Δεν παγώνει η ζωή από τον τρόμο ούτε παραλύουν τα πάντα στο οικοδόμημα, δεν είναι μια πυρηνική βόμβα που σκάει και ένα τσουνάμι που ορμάει μαζί.
Οχι εδώ. Βλέποντας παντού «εκτροπές» ζούμε ακόμη στην εποχή της ρήσης του Κωνσταντίνου Καραμανλή που ως μεταδικτατορικός Εθνάρχης έλεγε πως «έναν πρωθυπουργό δεν τον στέλνεις στη φυλακή αλλά στο σπίτι του». Πολιτικά χαριτωμένο και αυτό, αλλά στο μεταξύ η εργαλειοθήκη έχει εμπλουτιστεί με διάφορες σοφιστείες. Να ελέγχονται εδώ ποινικά πρωθυπουργοί και υπουργοί για υποθέσεις διαφθοράς ή κατάχρησης εξουσίας; Οχι, όχι, αυτό είναι «κράτος δικαστών», άσε που «θέλουν να τον ρίξουν τα συφέροντα» (η γλωσσολογικώς συγκοπή του «μι» σε αυτή την περίπτωση κρίνεται υποχρεωτικώς προαιρετική).
«Πολιτική δίωξη» κατήγγειλαν σε κάποια από τις Δημοκρατίες της Ευρώπης, τη γαλλική, δυο πολιτικοί που κυκλοφορούν με βραχιολάκι: ο πρώην πρόεδρος Νικολά Σαρκοζί και η επίδοξη Μαρίν Λεπέν. Κανενός όμως το αφτί δεν ίδρωσε, ούτε οι θεσμοί άρχισαν να λιώνουν σαν το κερί. «Εχω ταφεί δέκα φορές στην καριέρα μου ήδη. Ισως η ενδέκατη κηδεία να είναι δωρεάν» είπε στο τέλος η υποψήφια της άκρας Δεξιάς, μάλλον επειδή κατάλαβε ότι είναι καλύτερα να κάνεις πλάκα με το προσωπικό σου δράμα παρά να αυτοταυτίζεσαι ως πρόσωπο με τη Δημοκρατία λες και είσαι η Μαριάν.
Να ταυτίζονται εδώ πρόσωπα με τη δημοκρατία, την ομαλότητα και τη σταθερότητα; Να μας κάνει μαθήματα δημοκρατίας ακόμη και η Λεπέν; Ε, όχι.
