Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Με κυρίαρχο το γαλάζιο του ωκεανού, το φυσικό τοπίο, τους μύθους και τους θρύλους της πολυνησιακής κουλτούρας, πολύ τραγούδι και χορό, αλλά και αισιόδοξα περιβαλλοντικά μηνύματα, η live-action «Βαϊάνα» της Disney μεταφέρει στη μεγάλη οθόνη έναν από τους πιο αγαπημένους σύγχρονους κόσμους του στούντιο.
Δέκα χρόνια μετά την πρεμιέρα του ομώνυμου animation, που έκανε τη νεαρή ηρωίδα από την Πολυνησία και τον ημίθεο συνταξιδιώτη της Μάουι αγαπημένους στο κοινό, το ριμέικ μάς προσκαλεί ξανά σε χρυσαφένια αλλά και τρικυμιώδη νερά. Ο Ντουέιν Τζόνσον αφήνει πίσω του αποκλειστικά τον ρόλο του ηθοποιού φωνής και ενσαρκώνει πλέον ο ίδιος τον Μάουι μπροστά στην κάμερα, χαρακτήρα εμπνευσμένο και αφιερωμένο στον Σαμοανό παππού του, τον θρυλικό παλαιστή «Χάι Τσιφ» Πίτερ Μάιβια.
Η νεοφερμένη στην παραγωγή Κάθριν Λαγκάια, επίσης με καταγωγή από τα νησιά Σαμόα, υποδύεται τη Βαϊάνα (προηγήθηκε η Αουλιί Κραβάλιο, που δάνεισε τη φωνή της στον ομώνυμο χαρακτήρα και στα δύο ανιμέισον της σειράς το 2016 και το 2024).
Στην ελληνική μεταγλώττιση, η Μαρίνα Σάττι και ο Μιχάλης Κουινέλης επιστρέφουν για τρίτη φορά στους χαρακτήρες που έχουν πλέον ταυτιστεί με τις φωνές τους. Όμως η μετάβαση από το animation στο live action αλλάζει τα δεδομένα. Αυτή τη φορά δεν αρκεί να υπηρετήσουν έναν σχεδιασμένο χαρακτήρα, καλούνται να συγχρονιστούν με τις εκφράσεις, τις αναπνοές και την υποκριτική δύο πραγματικών ηθοποιών. Το ΒΗΜΑ μίλησε μαζί τους για τη νέα πρόκληση, τη δύναμη της μεταγλώττισης, τη μουσική, αλλά και τα όρια της τεχνητής νοημοσύνης στη δημιουργία.
Η Βαϊάνα δεν είναι πριγκίπισσα
Για τη Μαρίνα Σάττι, η επιστροφή στη «Βαϊάνα» είναι κάτι περισσότερο από μια ακόμη μεταγλώττιση. Είναι η συνάντηση με έναν χαρακτήρα που, όπως λέει, δεν έπαψε ποτέ να τη συγκινεί.
«Για μένα, η Βαϊάνα ήταν και θα είναι η αγαπημένη μου ηρωίδα. Και λέω “ηρωίδα”, όχι “πριγκίπισσα”, γιατί στην πραγματικότητα δεν είναι. Είναι η κόρη του αρχηγού του νησιού της και αυτό, από μόνο του, λέει κάτι για τον τρόπο που έχει χτιστεί αυτός ο χαρακτήρας».
Η Σάττι, η οποία έχει ερμηνεύσει και την Άριελ στη live-action εκδοχή της «Μικρής Γοργόνας», θεωρεί ότι η δύναμη της Βαϊάνα βρίσκεται ακριβώς στο ότι δεν περιμένει κάποιον άλλον να αλλάξει τη μοίρα της.
«Αυτό που αγαπώ περισσότερο στη Βαϊάνα είναι ότι δεν περιμένει να τη σώσει κανείς. Παίρνει η ίδια την ευθύνη της ζωής της και του τόπου της.» Μαρίνα Σάττι
«Αυτό που αγαπώ περισσότερο σε εκείνη είναι ότι δεν περιμένει να τη σώσει κανείς. Παίρνει η ίδια την ευθύνη της ζωής της και του τόπου της. Αφήνει πίσω της την ασφάλεια του σπιτιού, βγαίνει στον ωκεανό και επιλέγει να αντιμετωπίσει το άγνωστο. Γι’ αυτό πιστεύω ότι η Βαϊάνα δεν είναι απλώς μια παιδική ηρωίδα».
Η Μαρίνα Σάττι στην πρεμιέρα της live action ταινίας «Βαϊάνα».
Άλλωστε, η ιστορία της ξεκινά ακριβώς από αυτή την απόφαση. Η νεαρή Βαϊάνα, μεγαλωμένη στο πολυνησιακό νησί Μοτουνούι, ανταποκρίνεται στο κάλεσμα του Ωκεανού, αψηφώντας τις αντιρρήσεις του πατέρα της, αρχηγού της φυλής. Μαζί με τον ημίθεο Μάουι ταξιδεύει σε αχαρτογράφητα νερά για να αποκαταστήσει την ισορροπία της φύσης και την ευημερία του λαού της.
Για τη Σάττι, η περιπέτεια αυτή λειτουργεί ως μια ιστορία ενηλικίωσης.
«Συμβολικά μιλάει για κάτι που όλοι καλούμαστε κάποια στιγμή να κάνουμε: να απομακρυνθούμε από ό,τι μας είναι γνώριμο, να πάρουμε ρίσκα, να αναλάβουμε την ευθύνη του εαυτού μας και να εμπιστευτούμε ότι, μέσα από αυτή τη διαδρομή, θα επιστρέψουμε διαφορετικοί».
Ο Μάουι, ένας ήρωας που κρύβει την ευαλωτότητά του
Αν η Βαϊάνα είναι η κινητήρια δύναμη της ιστορίας, ο Μάουι είναι ο απρόβλεπτος συνοδοιπόρος της. Πληθωρικός, αυτάρεσκος, γεμάτος τατουάζ και με αδυναμία στη θεατρικότητα, επιδεικνύει το μαγικό του αγκίστρι και απολαμβάνει να αφηγείται τα κατορθώματά του. Στο στέρνο του, ο μικροσκοπικός Μίνι-Μάουι λειτουργεί ως η φωνή της συνείδησής του.
Πίσω όμως από την υπερβολική αυτοπεποίθησή του κρύβεται ένα σύνθετο έως και λυπηρό παρελθόν. Ο ημίθεος που κάποτε έκλεψε την καρδιά της θεότητας της φύσης Τε Φίτι, απελευθερώνοντας άθελά του τον ηφαιστειακό δαίμονα Τε Κα, καλείται τώρα να διορθώσει τα λάθη του στο πλευρό της Βαϊάνα.
«Ο Μάουι είναι ένας τεράστιος άντρας με καρδιά μικρού παιδιού. Έχει τρομερό χιούμορ, μοναδικότητα και πολύ έντονο αυτοσαρκασμό, είναι ένας φανταστικός χαρακτήρας, τον λατρεύω». Μιχάλης Κουινέλης
«Για μένα είναι ένας τεράστιος άντρας με καρδιά μικρού παιδιού», λέει στο ΒΗΜΑ ο Μιχάλης Κουινέλης, που επιστρέφει για τρίτη φορά στον ρόλο. «Έχει τρομερό χιούμορ, μοναδικότητα και πολύ έντονο αυτοσαρκασμό. Καμιά φορά αναρωτιέσαι αν τα λέει όλα σοβαρά, αλλά μετά γελάει με ένα φοβερό χαμόγελο που καταλαβαίνεις ότι αυτοσαρκάζεται. Είναι φανταστικός χαρακτήρας, τον λατρεύω».
Ο Μιχάλης Κουίνελης στο στούντιο ηχογράφησης της περιπέτειας «Βαϊάνα».
Δέκα χρόνια μετά την πρώτη «Βαϊάνα», ο ίδιος νιώθει πλέον πως αποτελεί μέλος μιας δημιουργικής οικογένειας. «Χαίρομαι πολύ που μπήκα πριν από δέκα χρόνια σε αυτή την ομάδα, η οποία συνεχίζει να επιστρέφει μέσα από νέες ιστορίες. Νομίζω ότι είναι ένας ήρωας που αγαπήθηκε πραγματικά».
Ο Κουινέλης πιστεύει ότι η ταινία παραμένει επίκαιρη γιατί πίσω από την περιπέτεια κρύβει ζητήματα που αφορούν το σήμερα.
«Η ιστορία της Βαϊάνα μιλάει για την κλιματική αλλαγή, για τη γενικότερη παιδεία μας σε σχέση με το περιβάλλον, για το πόσο εύθραυστος είναι ο πλανήτης μας αν δεν τον προσέχουμε. Και όλα αυτά τα αγγίζει εύστοχα, ώστε τα παιδιά να μπορούν να τα αντιληφθούν.
Εγώ το βλέπω και λίγο διαφορετικά, ίσως και επειδή έχω μια κόρη. Δείχνει με τρυφερό τρόπο την επικοινωνία ανάμεσα σε δύο ανθρώπους, τη συντροφικότητα και τη σημασία της επαφής έξω από οθόνες, κινητά και social media. Παράλληλα, όλος αυτός ο κόσμος της πολυνησιακής κουλτούρας αποδίδεται με μοναδικό τρόπο μέσα από τα χρώματα, το γαλάζιο, το πράσινο και τη φύση. Νομίζω ότι αυτό ελκύει πολύ τα παιδιά. Και φυσικά οι πρωταγωνιστές είναι εξαιρετικοί».
Όταν το animation αποκτά σάρκα και οστά
Το μεγάλο στοίχημα, ωστόσο, δεν ήταν να ξαναβρούν η Μαρίνα Σάττι και ο Μιχάλης Κουινέλης τους δύο ήρωες. Ήταν να τους ξαναχτίσουν από την αρχή. Γιατί το πέρασμα από το animation στο live action άλλαξε ριζικά τον τρόπο με τον οποίο έπρεπε να ερμηνευτούν. Παρότι οι δύο καλλιτέχνες γνωρίζουν τους χαρακτήρες εδώ και μία δεκαετία, η νέα ταινία τούς υποχρέωσε να αφήσουν πίσω τους ό,τι ήξεραν.
«Κάθε φορά που επιστρέφω σε αυτή την ιστορία ανακαλύπτω κάτι καινούργιο στον χαρακτήρα της Βαϊάνα», λέει η Σάττι. «Αυτή τη φορά, όμως, υπήρχε μια επιπλέον πρόκληση. Το live action ερμηνεύεται από μια διαφορετική ηθοποιό από εκείνη του animation, οπότε, παρότι γνώριζα ήδη το κείμενο και τα τραγούδια, έπρεπε να τα προσεγγίσω ξανά από την αρχή».
Όπως εξηγεί, αρκετοί θεατές δεν γνωρίζουν τι πραγματικά σημαίνει μεταγλώττιση.
«Στη μεταγλώττιση δεν δημιουργείς έναν χαρακτήρα από το μηδέν ούτε επιδεικνύεις μια δική σου ερμηνεία. Προσπαθείς να μπεις όσο πιο βαθιά γίνεται στην ερμηνεία ενός άλλου ανθρώπου. Να ακολουθήσεις τον ρυθμό, την πρόθεσή του, ακόμη και τις πιο μικρές μεταβολές στο συναίσθημα». Μαρίνα Σάττι
«Νομίζω ότι αρκετός κόσμος δεν γνωρίζει πως στη μεταγλώττιση δεν δημιουργείς έναν χαρακτήρα από το μηδέν ούτε επιδεικνύεις μια δική σου ερμηνεία. Προσπαθείς να μπεις όσο πιο βαθιά γίνεται στην ερμηνεία ενός άλλου ανθρώπου. Να ακολουθήσεις τον ρυθμό, την πρόθεσή του, ακόμη και τις πιο μικρές μεταβολές στο συναίσθημα».
Η διαφορά ανάμεσα στο animation και στο live action, όπως λέει, είναι ουσιαστική.
«Στο animation δανείζεις τη φωνή σου σε έναν σχεδιασμένο χαρακτήρα. Στο live action, όμως, έχεις απέναντί σου έναν πραγματικό άνθρωπο. Και αυτό αλλάζει τα πάντα. Ξαφνικά κάθε λεπτομέρεια αποκτά σημασία. Η αναπνοή, οι παύσεις, οι κινήσεις του στόματος, το βλέμμα, η κίνηση του σώματος.
Δεν αρκεί να ειπωθούν σωστά τα λόγια. Πρέπει να ακούγεται ότι ο χαρακτήρας έχει τρέξει, έχει λαχανιάσει, έχει κουραστεί, γελάει, κλαίει ή παλεύει με τα κύματα. Όσο πιο αόρατη γίνεται αυτή η δουλειά, τόσο πιο επιτυχημένη είναι. Γιατί τότε ο θεατής ξεχνά ότι ακούει μεταγλώττιση και πιστεύει απλώς ότι ο χαρακτήρας μιλά ελληνικά».
Δείτε το τρέιλερ της «Βαϊάνα» εδώ:
Την ίδια δυσκολία περιγράφει και ο Μιχάλης Κουινέλης, ο οποίος χρειάστηκε να επαναπροσδιορίσει τον τρόπο με τον οποίο ερμήνευσε τον Μάουι.
«Θέλει θεατρικότητα και ερμηνεία το τραγούδι και το τονίζω γιατί στη live action ταινία δυσκολεύτηκα για διαφορετικό λόγο από την πρώτη φορά. Το πρώτο animation έκρυβε τις δυσκολίες της πρώτης εμπειρίας. Τώρα το μεγάλο στοίχημα ήταν να απαλύνω το “παιδικό” στοιχείο. Δεν μπορούσα να τραγουδήσω όπως στο animation, με υπερβολές, λαρυγγισμούς και τα επιτρεπτά στοιχεία της παιδικότητας.
Εδώ αυτό δεν έπρεπε να συμβεί. Έπρεπε να τονίζω κάθε λέξη, να τραγουδάω ακολουθώντας το πρόσωπο του ηθοποιού, την έκφρασή του, αυτό που έβλεπα στην οθόνη. Ήταν αρκετά δύσκολο».
Το ίδιο ζητούσε και η Disney.
Οι πρώτες ηχογραφήσεις στάλθηκαν στα κεντρικά του στούντιο, από όπου επέστρεψαν με πολύ συγκεκριμένες οδηγίες. Ο στόχος ήταν ξεκάθαρος: να εγκαταλειφθεί η υπερβολή του animation και να αναδειχθεί η ανθρώπινη πλευρά των χαρακτήρων.
«Μας έστειλαν συγκεκριμένες παρατηρήσεις πάνω σε ό,τι έπρεπε να αλλάξουμε προς αυτή την κατεύθυνση, αφού στείλαμε τα πρώτα δείγματα της δουλειάς μας», αποκαλύπτει ο Κουινέλης. «Η αλήθεια είναι ότι στην αρχή δεν ήταν εύκολο να βρούμε τι ακριβώς έπρεπε να γίνει. Τελικά όμως τα καταφέραμε και πήραμε και συγχαρητήρια!».
Πώς τραγουδιέται μια επιτυχία της Disney στα ελληνικά;
Καθόλου τυχαία η «Βαϊάνα» θεωρείται από πολλούς ένα από τα πιο επιτυχημένα μιούζικαλ της Disney από την εποχή του Lion King, με εμβληματικά τραγούδια που σιγοτραγουδιούνται από γενιά σε γενιά. Σε σκηνοθεσία του βραβευμένου με Emmy και Tony Τόμας Κέιλ, σκηνοθέτη του μεγάλου χιτ του Μπρόντγουεϊ «Hamilton», η live-action εκδοχή διατηρεί τον μιούζικαλ χαρακτήρα του animation, παρουσιάζοντας νέες εκτελέσεις των τραγουδιών των Λιν Μανουέλ-Μιράντα (τραγουδοποιός, ηθοποιός, σκηνοθέτης, λιμπρετίστας και δημιουργός των μιούζικαλ του Μπρόντγουεϊ In the Heights και Hamilton, όπως και άλλων πετυχημένων κινηματογραφικών σάουντρακ), Οπετάια Φοάι και Μαρκ Μανσίνα – δημιουργών που συνέβαλαν καθοριστικά ώστε η μουσική της πρώτης ταινίας να γίνει σημείο αναφοράς.
Για τη Μαρίνα Σάττι, όμως, η μεγαλύτερη πρόκληση δεν είναι οι νότες, αλλά η αφήγηση.
«Νομίζω ότι η κοινή αφετηρία είναι η αφήγηση. Στη μεταγλώττιση καλείσαι να υπηρετήσεις με απόλυτη ακρίβεια την ερμηνεία ενός άλλου ανθρώπου, χωρίς όμως να χαθεί η φυσικότητα της γλώσσας. Παρότι πρόκειται για μια διαφορετική διαδικασία από το να γράφω τη δική μου μουσική, στο βάθος τις συνδέει το ίδιο πράγμα».
Η ίδια αντιμετωπίζει κάθε τραγούδι ως κομμάτι μιας μεγαλύτερης ιστορίας.
«Πάντα ξεκινώ από μια εικόνα. Από έναν κόσμο που προσπαθώ να καταλάβω πριν ακόμη γραφτεί η πρώτη νότα ή ο πρώτος στίχος. Δεν σκέφτομαι ποτέ ένα τραγούδι ως κάτι αυτόνομο. Το βλέπω ως μέρος ενός μεγαλύτερου σύμπαντος. Γι’ αυτό με απασχολούν εξίσου τα βίντεο, τα εικαστικά, ο τρόπος που στήνεται μια συναυλία, τα φώτα, τα κοστούμια, η κίνηση. Όλα αυτά τα διαφορετικά μέσα χρειάζεται να συνδυαστούν για να αφηγηθείς μια πρόθεση, έναν κόσμο, μια ιδέα, μια ιστορία».
Μαρίνα Σάττι
Για τον Μιχάλη Κουινέλη, το πιο απαιτητικό κομμάτι της διαδικασίας ήταν το τραγούδι «Χαρά μου».
«Το αποτέλεσμα μάς δικαίωσε. Και ειδικά το “Χαρά μου”, το αγαπώ πάρα πολύ. Είναι πραγματικά ένα τρομερό κομμάτι, ένα μεγάλο χιτ. Το είπαμε πολλές φορές μέχρι να αποδοθεί όπως θέλαμε, αλλά βγήκε πολύ ωραία. Και έχει και μια πολύ ιδιαίτερη διάσταση για μένα, γιατί καλούμαι να μεταφέρω στα ελληνικά όλη τη διάθεση του ρόλου και του κόσμου της πολυνησιακής κουλτούρας. Ελπίζω να το κατάφερα όπως έπρεπε».
Πίσω από κάθε τραγούδι, ωστόσο, κρύβεται μια πολύ μεγαλύτερη ομάδα ανθρώπων.
«Αισθάνομαι πολύ τυχερή που συνεργάζομαι με το Studio Sierra», λέει η Σάττι. «Ο Ηλίας, που έχει τη μουσική επιμέλεια της μεταγλώττισης, ασχολείται με αυτό εδώ και δεκαετίες και έχει διαμορφώσει ένα εξαιρετικά υψηλό επίπεδο δουλειάς. Στις πρόζες, αντίστοιχα, και στις τρεις ταινίες που έχουμε κάνει ως τώρα, μας καθοδηγεί η εξαιρετική σκηνοθέτις Μαρία Πλακίδη».
Όπως εξηγεί, η διαδικασία δεν ολοκληρώνεται όταν κλείσουν οι ηχογραφήσεις.
«Αφού ολοκληρωθεί το μεγαλύτερο μέρος της δουλειάς, το υλικό αποστέλλεται στη Disney και από εκεί λαμβάνουμε τις παρατηρήσεις. Πάντα υπάρχει ένας τελευταίος κύκλος διορθώσεων, είτε επειδή έχει αλλάξει κάτι στη νέα εκδοχή της ταινίας είτε επειδή αναζητείται μια διαφορετική συναισθηματική απόχρωση σε κάποια σκηνή. Μου αρέσει πολύ αυτή η διαδικασία, γιατί σε κρατά σε διαρκή εγρήγορση. Σου υπενθυμίζει ότι η ερμηνεία δεν είναι κάτι στατικό. Είναι μια συνεχής αναζήτηση».
Δύο φωνές, μία κοινή ερμηνεία
Παρότι οι θεατές ακούνε τη Βαϊάνα και τον Μάουι να συνομιλούν διαρκώς στην οθόνη, η Μαρίνα Σάττι και ο Μιχάλης Κουινέλης ηχογραφούν τους ρόλους τους ξεχωριστά. Η διαδικασία της μεταγλώττισης απαιτεί από τους ηθοποιούς να ερμηνεύουν απέναντι στις πρωτότυπες φωνές της ταινίας και όχι στις ελληνικές των συμπρωταγωνιστών τους, ώστε να διατηρείται με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια ο ρυθμός και η πρόθεση της αρχικής ερμηνείας.
«Αυτό συμβαίνει γιατί στόχος είναι να υπηρετήσουμε όσο πιο πιστά γίνεται τον τρόπο με τον οποίο έχει χτιστεί ο χαρακτήρας στην αρχική εκδοχή της ταινίας», εξηγεί η Μαρίνα Σάττι.
Παρότι η συνεργασία τους στο στούντιο είναι περιορισμένη, οι δύο καλλιτέχνες έχουν πλέον χτίσει μια σχέση που μετρά μία δεκαετία. «Η Μαρίνα είναι η ιδανική Βαϊάνα», παρατηρεί ο Κουινέλης.
«Με τον Μιχάλη έχουμε πλέον μια σχέση που κρατάει δέκα χρόνια. Γνωριστήκαμε στην πρώτη “Βαϊάνα”, συναντηθήκαμε ξανά στη δεύτερη και τώρα, στην τρίτη συνεργασία μας, αστειευόμαστε ότι πρέπει κάθε φορά να βγάζουμε μια φωτογραφία για να βλέπουμε πώς μεγαλώνουμε μαζί με αυτούς τους χαρακτήρες», λέει η Σάττι.
Η ίδια πιστεύει ότι ο ρόλος του Μάουι ταυτίστηκε από την πρώτη στιγμή με τον Κουινέλη.
«Πραγματικά πιστεύω ότι ο Μάουι είναι ένας ρόλος που του ταιριάζει απόλυτα. Όχι μόνο στη φωνή του, αλλά και στην ενέργεια και την προσωπικότητά του. Έχει κάτι πολύ φυσικό πάνω του».
Η παρατήρησή της οδηγεί σχεδόν αναπόφευκτα σε ένα ευρύτερο ερώτημα: σε μια εποχή όπου η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αναπαράγει ολοένα και πιο πειστικά μια ανθρώπινη φωνή, τι είναι τελικά εκείνο που κάνει μια ερμηνεία πραγματικά μοναδική;
Η αφορμή δόθηκε από μια πρόσφατη δήλωση του Τομ Χανκς, ο οποίος, μιλώντας για το «Toy Story 5», παρατήρησε ότι όλο το ηχητικό υλικό που έχει ηχογραφήσει ως Γούντι υπάρχει πλέον σε ψηφιακή μορφή, γεγονός που θα μπορούσε θεωρητικά να επιτρέψει σε ένα στούντιο να δημιουργήσει νέες ερμηνείες με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης.
«Αν φτάσουμε κάποτε στο σημείο να αντιγράφονται με αληθοφάνεια από την Τεχνητή Νοημοσύνη τα ανθρώπινα συναισθήματα, τότε ναι, θα υπάρχει λόγος ανησυχίας. Είναι κάτι που πρέπει να μας προβληματίζει και να μας κρατά σε εγρήγορση, όχι όμως να μας οδηγεί σε πανικό.» Μιχάλης Κουινέλης
Ο Μιχάλης Κουινέλης παρακολουθεί τις εξελίξεις, όχι μόνο ως ερμηνευτής αλλά και ως μουσικός παραγωγός. «Όλους μας έχει προβληματίσει η ευκολία με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να πραγματοποιήσει λειτουργίες που μέχρι τώρα απαιτούσαν ανθρώπινο κόπο και δημιουργία», λέει. Ωστόσο, ξεκαθαρίζει ότι, προς το παρόν, ο προβληματισμός του δεν έχει μετατραπεί σε ανησυχία. «Δεν είναι ακόμη πρόβλημα· είναι προβληματισμός. Λείπει ακόμη το ανθρώπινο συναίσθημα. Στην αρχή όλοι εντυπωσιαζόμαστε από το τι μπορεί να δημιουργήσει η τεχνητή νοημοσύνη. Όταν όμως περάσει αυτός ο πρώτος εντυπωσιασμός, καταλαβαίνεις ότι δεν πλησιάζει αυτό που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος. Άρα, στο παρόν, δεν ανησυχώ».
Το βλέμμα του, ωστόσο, στρέφεται και στο μέλλον.
«Αν φτάσουμε κάποτε στο σημείο να αντιγράφονται με αληθοφάνεια τα ανθρώπινα συναισθήματα, τότε ναι, θα υπάρχει λόγος ανησυχίας. Είναι κάτι που πρέπει να μας προβληματίζει και να μας κρατά σε εγρήγορση, όχι όμως να μας οδηγεί σε πανικό. Ειδικά σε δημιουργίες που απαιτούν ανθρώπινο χέρι, η ανθρώπινη παρουσία παραμένει ακόμη αναντικατάστατη. Εγώ τουλάχιστον ποντάρω πολύ στο συναίσθημα. Όσο υπάρχει αυτό, δεν φοβάμαι».
«Οι μεγάλοι δημιουργοί δεν θα αντικατασταθούν ποτέ από την τεχνητή νοημοσύνη. Όχι επειδή δεν θα μπορεί να παράγει έργα, αλλά επειδή δεν θα μπορεί να διανύσει τη διαδρομή που γεννά αυτά τα έργα.» Μαρίνα Σάττι
Η Μαρίνα Σάττι βλέπει την τεχνητή νοημοσύνη πρωτίστως ως εργαλείο δουλειάς: «Σε πολλά τεχνικά ζητήματα μπορεί να αποδειχθεί εξαιρετικά χρήσιμη. Μπορεί να οργανώσει πληροφορίες, να επιταχύνει διαδικασίες και να εξοικονομήσει πολύτιμο χρόνο».
Η επιφύλαξή της αρχίζει όταν η συζήτηση περνά από την τεχνική στη δημιουργία. «Δεν πιστεύω ότι ένα έργο γεννιέται μόνο από τη γνώση ή από την τεχνική. Γεννιέται από το βίωμα, τη μνήμη, την αισθητική, την εμπειρία, τις αντιφάσεις ενός ανθρώπου. Από όλα εκείνα που δεν οργανώνονται σε δεδομένα».
Αναφερόμενη στα μέχρι σήμερα δείγματα μουσικής και στιχουργικής που έχουν παραχθεί με τη βοήθεια της τεχνητής νοημοσύνης, παρατηρεί ότι «είναι τεχνικά σωστά, αλλά δύσκολα αποκτούν προσωπικότητα. Και αυτό, για μένα, είναι η ουσία της τέχνης». Για την ίδια, η δημιουργία δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα, αλλά η διαδρομή. «Κάθε project που έχω κάνει με έχει μεταμορφώσει. Με έχει αναγκάσει να δω τον κόσμο διαφορετικά, να αμφισβητήσω πράγματα, να αλλάξω. Δεν πιστεύω ότι μπορείς να παρακάμψεις αυτή τη διαδικασία. Πρέπει να περάσεις μέσα από αυτήν. Να “ψηθείς” μαζί με το έργο».
Γι’ αυτό, όπως λέει η Μαρίνα Σάττι, δεν την ενδιαφέρει τόσο «η ιδέα ενός έτοιμου τραγουδιού», όσο «η διαδικασία μέσα από την οποία γεννιέται», γιατί «στο τέλος, το τραγούδι δεν είναι το μόνο που έχει αλλάξει. Έχεις αλλάξει κι εσύ».
Και αυτή είναι η μεγαλύτερη διαφορά ανάμεσα στον άνθρωπο και τον αυτοματισμό της τεχνολογίας: «Οι μεγάλοι δημιουργοί δεν θα αντικατασταθούν ποτέ από την τεχνητή νοημοσύνη. Όχι επειδή δεν θα μπορεί να παράγει έργα, αλλά επειδή δεν θα μπορεί να διανύσει τη διαδρομή που γεννά αυτά τα έργα. Αυτό που συγκινεί στο έργο δημιουργών όπως ο Ντέιβιντ Λιντς, ο Γιώργος Λάνθιμος, ο Σαλβαδόρ Νταλί, ο Περγκολέζι ή η Μπιορκ δεν είναι μόνο το αποτέλεσμα. Είναι η μοναδική τους ματιά στον κόσμο. Και αυτή η ματιά δεν παράγεται. Καλλιεργείται».
INFO Η live action ταινία «Βαϊάνα» προβάλλεται στις αίθουσες από τις 9 Ιουλίου σε διανομή της Feelgood Entertainment.
