Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Στη δημόσια συζήτηση συχνά αναφερόμαστε στις λεγόμενες ποιοτικές διαστάσεις των μετρήσεων κοινής γνώμης, όπου θεωρείται ότι «κρύβονται» ενδιαφέρουσες πτυχές που θα μπορούσαν να φωτίσουν τα βασικά ευρήματα. Ας προσπαθήσουμε, λοιπόν, να σταχυολογήσουμε ορισμένα τέτοια στοιχεία από την έρευνα metron forum 2.0 της Metron Analysis, τα οποία περνούν κάτω από το ραντάρ των σημαντικών αυτές τις μέρες δημοσκοπικών ανακατατάξεων στο κομματικό σύστημα.
Οι ανακατατάξεις αυτές εκτυλίσσονται σε ένα υπόστρωμα το οποίο ορίζεται από τα βασικά προβλήματα και τις ανησυχίες των πολιτών, που προσδιορίζουν ενδεχομένως ανάλογες προτεραιότητες. Εχει εμπεδωθεί, εδώ, ένα δίδυμο θεμάτων: ακρίβεια/οικονομία και θεσμοί/διαφθορά. Το ζεύγμα ακρίβεια/οικονομία εγκαθίσταται στην πρώτη θέση των αντιλαμβανόμενων προβλημάτων από το 2022 και την πληθωριστική κρίση που αρχικά ήρθε ως απόρροια του πολέμου στην Ουκρανία και στη συνέχεια κατέστη ενδογενής. Από τις αρχές του 2025 αποκτούν όμως ορατότητα και τα θεσμικά ζητήματα, σε συνάρτηση με την υπόθεση των Τεμπών, αλλά και άλλες (υποκλοπές, ΟΠΕΚΕΠΕ), που ενεργοποιούν τα ηθικο-πολιτικά αντανακλαστικά των πολιτών.
Το ζήτημα της ακρίβειας μοιάζει να απασχολεί περισσότερο τις νεότερες (και παραγωγικές) ηλικίες παρά τις μεγαλύτερες, ενώ τα θέματα θεσμών και διαφάνειας είναι περισσότερο ευαίσθητα για όσους και όσες αυτοτοποθετούνται ιδεολογικά στα αριστερά του Κέντρου – ενώ για όσους τοποθετούνται δεξιότερα, όπως και για τις μεγαλύτερες ηλικίες, φαίνεται να βαραίνουν τα ζητήματα που άπτονται των πολεμικών συγκρούσεων και της εξωτερικής πολιτικής, δηλαδή το ζητούμενο της ασφάλειας σε ταραγμένους καιρούς.
Αναδεικνύονται, επομένως, διαφορετικές μέριμνες και προτεραιότητες. Και μέσα σε αυτές, ποιο είναι τελικά το μείζον πολιτικό ζητούμενο, αλλαγή ή σταθερότητα; Στην έρευνα metron forum 2.0 βρίσκουμε διαχρονικά μια αναλογία περίπου 60%-40% υπέρ της αλλαγής, η οποία έχει και πολιτικό αλλά και δημογραφικό πρόσημο.
Το αίτημα της πολιτικής αλλαγής είναι πλειοψηφικό έως συντριπτικό από το Κέντρο και προς τα αριστερά: 55% στους κεντρώους (έναντι 44% που προτιμούν τη σταθερότητα), 78% στους κεντροαριστερούς και 92% στους αριστερούς. Αντίστροφα, η σταθερότητα κερδίζει σε ένα πιο περιορισμένο αλλά συμπαγές κοινό, με 70% στους κεντροδεξιούς και 58% στους δεξιούς. Το δίλημμα αυτό, όμως, σχετίζεται και με την ηλικία. Η προτίμηση για σταθερότητα ενισχύεται στις μεγάλες ηλικίες, στους 60άρηδες και πάνω, φτάνοντας στο 43% στους boomers και στο 74% στη λεγόμενη silent generation. Αντίστροφα, κάτω των 60 ετών κυριαρχεί το αίτημα για αλλαγή, με 63%-64% σε Millennials και gen X και 74% στη νεότατη gen Z.
Να, λοιπόν, δύο επιμέρους πτυχές που ρίχνουν επιπλέον φως στη μεγάλη εικόνα των κομματικών προτιμήσεων. Η σχετική σταθερότητα της ΝΔ, αν και σε χαμηλές πτήσεις, εδράζεται σε σημαντικό βαθμό στην υπεροχή της στις μεγαλύτερες ηλικίες, μάλιστα σε ασυμμετρία με τις υπόλοιπες: με πρόθεση ψήφου 22,7% στο σύνολο, η ΝΔ κατακτά το 33% των ανθρώπων ηλικίας 65+, ενώ τα ποσοστά της κυμαίνονται μεταξύ 15%-20% στις λοιπές ηλικιακές ομάδες. Από την άλλη, οι ενδιάμεσες και νεότερες ηλικίες αναζητούν την πολιτική αλλαγή σε αντιπολιτευτικά σχήματα, όπως λ.χ. οι νεότεροι 17-34 ετών που δίνουν σημαντική στήριξη στην Πλεύση Ελευθερίας, οι 30-44 ετών όπου το ΠαΣοΚ εμφανίζει τις καλύτερες επιδόσεις του, είτε οι ηλικίες 45 και άνω όπου ενισχύονται οι επιδόσεις της ΕΛΑΣ του κ. Τσίπρα (ο οποίος για τους νεότερους είναι ίσως ακόμη ένας άγνωστος ή έστω μακρινός γνώριμος).
Είναι σαφές, επομένως, ότι το παιχνίδι του κομματικού ανταγωνισμού παίζεται σε πολλαπλά επίπεδα προτού καταλήξει στην εκδήλωση κομματικής προτίμησης. Εξ ου και είναι ιδιαιτέρως σύνθετο και γοητευτικό.
Ο κ. Γιάννης Μπαλαμπανίδης είναι πολιτικός αναλυτής, επικεφαλής πολιτικής και κοινωνικής έρευνας Metron Analysis.
