Οι αγορές αισιοδοξούν ότι ο πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν οδεύει προς το τέλος του και το δείχνουν με εμφατικό τρόπο. Οι δείκτες των διεθνών χρηματιστηρίων εκτοξεύθηκαν στα ύψη και οι τιμές του πετρελαίου υποχώρησαν κάτω από 100 δολάρια το βαρέλι την περασμένη Τετάρτη, μόλις ο Λευκός Οίκος επιβεβαίωσε πληροφορίες ότι επίκειται συμφωνία στη βάση ενός σχεδίου δεκατεσσάρων σημείων που η αμερικανική ηγεσία υπέβαλε στην ιρανική και εκείνη έδειχνε συγκαταβατική, παρά τις όποιες ενστάσεις.
Η περίφημη «συμφωνία της μίας σελίδας», όπως την απέδωσαν τα αμερικανικά μέσα ενημέρωσης, είναι ένα μνημόνιο κατανόησης, που μεταξύ άλλων προβλέπει διακοπή των εχθροπραξιών, άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, άρση του αμερικανικού αποκλεισμού, σταδιακή άρση των αμερικανικών οικονομικών κυρώσεων, επανένταξη της Τεχεράνης στο διεθνές οικονομικό σύστημα και συνομιλίες για συμφωνία επί του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης με έλεγχο και περιορισμό του για 12 μέχρι 15 χρόνια.
Πιέσεις
Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίστηκε για ακόμη μία φορά βέβαιος ότι ο πόλεμος τελειώνει, μη διστάζοντας ωστόσο να δηλώσει πως «ακόμη και αν δε συμφωνήσει τώρα το Ιράν, θα αναγκαστεί να το κάνει γρήγορα επειδή θα δεχθεί τρομακτικό αμερικανικό χτύπημα».
Γενικά, πάντως, κοινή είναι η πεποίθηση παγκοσμίως ότι παρατεινόμενη η πολεμική σύγκρουση στην ευρύτερη ζώνη του Περσικού Κόλπου καθίσταται βασανιστική για όλους, πληγώνει τις οικονομίες, ενισχύει τις πληθωριστικές πιέσεις, κλονίζει το διεθνές εμπόριο και περιορίζει την ανάπτυξη. Δεν είναι τυχαίο ότι και η Κίνα προτρέπει το Ιράν να αποδεχθεί μια διαδικασία ειρήνευσης και ελευθέρωσης των ροών του πετρελαίου. Στην πρόσφατη συνάντηση των υπουργών Εξωτερικών των δύο χωρών στο Πεκίνο εμφανής ήταν η πίεση προς την Τεχεράνη να ανοίξει τα Στενά του Ορμούζ.
Το γεγονός, παραμονές της επίσκεψης Τραμπ στην κινεζική πρωτεύουσα, μόνο αδιάφορο δεν είναι. Αντιθέτως, δείχνει τη σπουδή της κινεζικής ηγεσίας να ελευθερωθεί από τα βάρη του πολέμου και απερίσπαστη να αφιερωθεί στις κρίσιμες διαπραγματεύσεις με τους Αμερικανούς για τα απείρως σημαντικότερα για αυτή θέματα του τεχνολογικού ανταγωνισμού και γενικώς των εμποδίων που υψώθηκαν μέσω της πολιτικής προστατευτισμού και της ανύψωσης των δασμών στο διεθνές εμπόριο.
Στην Αθήνα, η κυβέρνηση αγωνιά για τη συνέχεια, καθώς αντιλαμβάνεται ότι ενδεχόμενη συνέχιση του πολέμου και παράταση του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ θα δημιουργούσε ανυπέρβλητα προβλήματα και στην ελληνική οικονομία, παρότι φαντάζει δημοσιονομικά και πιστωτικά υγιέστερη από πολλές άλλες χώρες.
Ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας δεν κρύβει τις ανησυχίες του και τις διατυπώνει με κάθε ευκαιρία. Τις προηγούμενες μέρες σημείωνε ότι αν δεν υπάρξει γρήγορα ειρήνευση, θα υπάρξει ζήτημα τροφοδοσίας σε πλήθος δραστηριοτήτων με καύσιμα. Τόνιζε χαρακτηριστικά ότι χώρες που δεν έχουν διυλιστήρια θα ξεμείνουν από υγρά καύσιμα, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν ανυπέρβλητα προβλήματα στις μεταφορές, τις μετακινήσεις των πολιτών και βεβαίως στα ταξίδια, ιδιαιτέρως στα αεροπορικά.
Απώλειες
Ηδη οι περισσότερες αεροπορικές εταιρείες περικόπτουν θέσεις και δρομολόγια, με αποτέλεσμα να πλήττεται ευθέως ο τουρισμός, που αρχίζει πλέον και μετρά απώλειες καθώς οι τουρίστες περιορίζουν τα μακρινά ταξίδια και επιλέγουν τους συντομότερους δυνατούς προορισμούς προς άμβλυνση των όποιων εμποδίων μπορούν να αναδειχθούν κατά τη μεταφορά τους από και προς τους δυνητικούς προορισμούς. «Αν παραταθεί η πολεμική σύγκρουση και ο αποκλεισμός των Στενών του Ορμούζ, οι συνέπειες θα σκληρές για όλους» τονίζει καθαρά και ξάστερα, χωρίς ενδοιασμούς και επιφυλάξεις, ο διοικητής της Τράπεζας Ελλάδος.
Ο ίδιος δεν κρύβει ότι πρέπει να αντλήσουμε κρίσιμα και χρήσιμα διδάγματα από τους εξελισσόμενους πολέμους, των οικονομικών συμπεριλαμβανομένων. Οσο και εκ θέσεως αυτοπεριορίζεται, δε διστάζει να τονίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, από την πολιτική των δασμών μέχρι τους πολέμους, λαθεύουν πραγματικά και υιοθετούν επιλογές που δε στηρίζουν εν τέλει τη διεκδικούμενη αμερικανική πρόοδο. Προσθέτοντας χαρακτηριστικά ότι «η αύξηση των δασμών δε μείωσε τα δημοσιονομικά ελλείμματα, ούτε εκείνα του ισοζυγίου εξωτερικών πληρωμών».
Πληθωρισμός
Και επιμένει ότι οι ΗΠΑ βασανίζονται από διαρκή και υπέρμετρη διόγκωση του δημόσιου χρέους, η οποία αποτελεί και τη μεγαλύτερη απειλή για την υπερμεγέθη αμερικανική οικονομία, επειδή διαβρώνει την εμπιστοσύνη στο δολάριο και μπορεί δι’ αυτής να αυξήσει το κόστος αναχρηματοδότησης του αμερικανικού χρέους και να το καταστήσει αυτοτροφοδοτούμενο. Κατά τον κ. Στουρνάρα, αυτή είναι η μεγαλύτερη απειλή για την οικονομία των ΗΠΑ, η οποία δεν αντιμετωπίζεται με δασμούς παρά με περιορισμό και έλεγχο των δημόσιων δαπανών, τις οποίες οι πόλεμοι προφανώς διογκώνουν. Επιπλέον τονίζει τους κινδύνους που πηγάζουν από την ενίσχυση των πληθωριστικών πιέσεων.
Ο κ. Στουρνάρας θέλει να πιστεύει ότι η πολεμική κρίση στον Περσικό Κόλπο τελειώνει και δεν κρύβει ότι κάτι επιθυμεί και για το άλλο μεγάλο πολεμικό και ξεχασμένο μέτωπο της Ουκρανίας. Και στα δύο αυτά μέτωπα εκτιμά ότι δοκιμάστηκαν οι δυνατότητες των δύο μεγάλων χωρών.
Νέο τοπίο
Και οι δύο πιστεύει ότι αντιμετώπισαν και αντιμετωπίζουν σοβαρές δυσκολίες να επιβάλουν τους στόχους που αρχικώς επιδίωκαν. Κοινώς απεδείχθη ότι οι ισχυροί δεν είναι τόσο ισχυροί όσο νόμιζαν ή, καλύτερα, οι άλλοι πλέον δεν είναι τόσο αδύναμοι και ανίκανοι να αντιδράσουν. Θα μπορούσε να αποδεχθεί κανείς ότι οι πόλεμοι της Ρωσίας στην Ουκρανία και των ΗΠΑ στο Ιράν επιβεβαίωσαν αυτό που πολλοί κατέθεταν, ότι ο κόσμος έχει ήδη αλλάξει, έχει καταστεί εδώ και καιρό πολυπολικός και χρειάζεται νέα ρύθμιση.
Για παράδειγμα, ο κ. Στουρνάρας, όταν ερωτάται, δεν κρύβει ότι πρέπει να βρεθεί μια φόρμουλα ειρήνευσης στο μέτωπο της Ουκρανίας και μαζί να οικοδομηθεί μια νέα σχέση εμπιστοσύνης με τη Ρωσία. Ο ίδιος αποδέχεται ότι αυτή την ώρα η διπλή ενεργειακή πίεση αποδιοργανώνει την ευρωπαϊκή βιομηχανία, μεγεθύνοντας το ευρωπαϊκό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας.
Και σχεδόν υιοθετεί το επιχείρημα πολλών ότι διαχρονικά στα βάθη των αιώνων ευρωπαϊκή και ρωσική οικονομία υπήρξαν συμπληρωματικές. Ολοι μπορούν να φανταστούν πόσο ευχερέστερη θα ήταν η διαχείριση της τρέχουσας πετρελαϊκής κρίσης αν έρεαν ανεμπόδιστα τα ρωσικά ενεργειακά αγαθά στη Γηραιά Ηπειρο.
Οι Κινέζοι
Ακόμη, ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος δεν κρύβει ότι η Ευρώπη επιβάλλεται να αξιολογήσει τα κινεζικά τεχνολογικά, παραγωγικά και ανταγωνιστικά επιτεύγματα και να λάβει μαθήματα συντονισμού του πλήθους των επιμέρους πολιτικών προς επίτευξη μεγάλων και σπουδαίων κοινωνικών στόχων, όπως π.χ. η εξάλειψη της φτώχειας 800 εκατομμυρίων πολιτών. «Ενας ιδιότυπος καπιταλισμός, που ευνοεί τον εσωτερικό ανταγωνισμό μεταξύ των πολλών μικρών και μεγάλων επιχειρήσεων, λειτουργεί εκεί» λέει ο κ. Στουρνάρας, υπογραμμίζοντας πως «έχουμε πολλά να διδαχθούμε από τους Κινέζους».
Σειρά γεγονότων και εξελίξεων, από τους πολέμους και τους δασμούς μέχρι την παραγωγική και τεχνολογική υπεροχή των Ασιατών, επιβεβαιώνει ότι ο κόσμος έχει όντως αλλάξει, γεωπολιτικές και άλλες μετατοπίσεις έχουν επισυμβεί και χρειάζονται επανατοποθετήσεις και επαναξιολογήσεις ικανές να μας φέρνουν πιο κοντά στις νέες ισορροπίες και στα όποια οφέλη πηγάζουν από αυτές.
