Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Ο Κάραν, ο Τζέρεμι και ο Ρέι, τρεις φοιτητές διδακτορικού από το MIT (το περίφημο Τεχνολογικό Ινστιτούτο της Μασαχουσέτης), παρακολουθούν στις οθόνες τους την κυκλική πορεία των θαλάσσιων ρομπότ στο λιμανάκι που βρίσκεται μπροστά τους. Τα ρομπότ λειτουργούν αυτόνομα, ωστόσο με μία μόλις εντολή, η τριάδα μπορεί να πάρει τον έλεγχο. Αν και συνήθως κάνουν τις δοκιμές τους στα θολά νερά του ποταμού Τσαρλς, που χωρίζει το Κέιμπριτζ της Μασαχουσέτης από το κέντρο της Βοστώνης, τις τελευταίες μέρες τις κάνουν στα καταγάλανα νερά της Ελλάδας. Και δεν είναι μόνοι τους.
Ο Μιχαήλ Τριανταφύλλου, διευθυντής του MIT Sea Grant (του ερευνητικού και εκπαιδευτικού προγράμματος του Ιδρύματος που συνδυάζει τις επιστήμες των ωκεανών με την προηγμένη τεχνολογία), βρίσκεται εδώ και λίγες εβδομάδες στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων στον Πειραιά για τη διεξαγωγή δύο εξειδικευμένων μαθημάτων πάνω στα αυτόνομα θαλάσσια ρομπότ, μαζί με τους συναδέλφους του Ντέιβιντ Μπάρετ, Αντριου Μπένετ και Μάικλ Μπέντζαμιν. Ο τελευταίος, καθώς κατέβαινε στο λιμανάκι για να συναντήσει τους φοιτητές, εξηγεί στο «Βήμα» πώς τα συγκεκριμένα ρομπότ, τα οποία εκείνη τη στιγμή έπλεαν στη ρυτιδωμένη από τον αέρα θάλασσα, μπορούν να βοηθήσουν και στη διάσωση κολυμβητών. «Αν ένας μηχανικός σχεδιάσει ένα καλό σύστημα, αυτά τα μικρά σκάφη μπορούν να κάνουν οτιδήποτε» συμπληρώνει λίγα λεπτά αργότερα ο Κάραν.
Αμερικανική γνώση σε ελληνικά χέρια
Ο Μιχαήλ Τριανταφύλλου και οι συνεργάτες του έχουν ως στόχο να μεταφέρουν τη γνώση του κορυφαίου αμερικανικού ιδρύματος σε ελληνικά χέρια. Στο πρωτοπόρο πρόγραμμα MIT Sea Grant στη Βοστώνη, άλλωστε, που εστιάζει στον ωκεανό, ο σχεδιασμός αυτόνομων θαλάσσιων ρομπότ αποτελεί καθημερινότητα. Το ίδιο θέλει ο Μιχάλης Τριανταφύλλου να αποτελέσει και για τη χώρα μας. «Είχα διάφορους έλληνες επισκέπτες στο MIT, όπου φτιάχνουμε διάφορα υποβρύχια, αυτόνομα μικρά πλοία, σχεδιάζουμε για μεγάλα πλοία και κάνουμε testing για διάφορες εταιρείες. Ολοι ζήτησαν να φέρουμε αυτή την τεχνολογία στην Ελλάδα γιατί δεν υπάρχει» λέει ο Μιχαήλ Τριανταφύλλου στο «Βήμα».
Ετσι, μετά από ενάμιση χρόνο συζητήσεων και με την πολύτιμη συνδρομή του υπουργείου Εθνικής Αμυνας και του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ), ο διακεκριμένος καθηγητής έφτασε στην Ελλάδα με τους συναδέλφους του για να μοιραστούν τις γνώσεις τους με στελέχη εταιρειών και άτομα από το Πολεμικό Ναυτικό, την Αεροπορία και τον Στρατό. Η βασική επιθυμία, ωστόσο, είναι να υπάρξουν startups στην Ελλάδα που να εστιάζουν στα θαλάσσια αυτόνομα ρομπότ.
«Αυτό που κάνουμε τώρα είναι δύο μαθήματα τα οποία τα έχουμε συμπυκνώσει» λέει ο Μιχαήλ Τριανταφύλλου. «Εχουμε κυρίως μηχανικούς οι οποίοι ξέρουν ήδη να προγραμματίσουν. Και σε αυτούς δείχνουμε πώς γίνονται τα ρομπότ, πώς τα χτίζεις, πώς φτιάχνεις τη συμπεριφορά τους. Φυσικά, εστιάζουμε και στην αυτονομία. Το μάθημα δεν μοιάζει με κήρυγμα, είναι διαδραστικό. Οι εκπαιδευόμενοι δοκιμάζουν ό,τι φτιάχνουν στη θάλασσα». Λίγα μέτρα μακριά, ο Μάικλ Μπέντζαμιν δίδασκε στην κατάμεστη αίθουσα της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, πριν κατέβει μαζί με τους εκπαιδευόμενους ξανά στο λιμανάκι.
Ο Κάραν, που εξακολουθεί να κοιτάζει στην οθόνη του τα αυτόνομα ρομπότ, τονίζει πως η δουλειά του ως υποψήφιος διδάκτορας είναι να βοηθήσει τους ανθρώπους του Πολεμικού Ναυτικού, αλλά και τους ιδιώτες, να κατανοήσουν τη θαλάσσια αυτονομία και τι μπορούν να καταφέρουν. Στην πρώτη φάση, οι συμμετέχοντες έμαθαν πώς να σχεδιάζουν και να κατασκευάζουν ένα θαλάσσιο ρομπότ από το μηδέν, δίνοντάς του συγκεκριμένες συμπεριφορές. Στη δεύτερη φάση, η έμφαση δίνεται στην καθαρή αυτονομία. Μπορεί η λέξη «ρομπότ» να φέρνει στο μυαλό μια ανθρωπόμορφη μηχανή, όμως στη «γλώσσα» της θάλασσας, ρομπότ σημαίνει ένα πλεούμενο, ένα αυτόνομο πλοίο ή ένα υποβρύχιο.
Οι εφαρμογές της τεχνολογίας που μοιράζεται ο κ. Τριανταφύλλου στη Σχολή Ναυτικών Δοκίμων μέσω του προγράμματος Triton Labs, που ξεκίνησε στις αρχές Ιουνίου και θα ολοκληρωθεί στα τέλη του μήνα, είναι πολλές: από τη χαρτογράφηση και τον εντοπισμό αντικειμένων που έχουν χαθεί στον βυθό, μέχρι την επιθεώρηση κομμένων υποβρύχιων καλωδίων. Παράλληλα, οι Ενοπλες Δυνάμεις αποκτούν στελέχη με γνώση πάνω στις σύγχρονες τεχνολογίες ενώ ό,τι κατασκευάζεται θα μείνει στη Σχολή. «Αυτό είναι πραγματικά σημαντικό για εμάς, καθώς μπορούμε να δουλέψουμε με αυτά τα μηχανήματα» λέει στο «Βήμα» ο καθηγητής της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, Ανδρέας Τσιγκόπουλος.
Οσον αφορά τα στελέχη εταιρειών που παρακολουθούν τα μαθήματα, οι γνώσεις που λαμβάνουν μπορούν να χρησιμοποιηθούν με διάφορους τρόπους. «Ενας από αυτούς είναι ο καθαρισμός των πλοίων με μικρά αυτόνομα υποβρύχια που θα καθαρίζουν τις γάστρες όσο αυτά βρίσκονται στο λιμάνι, γλιτώνοντας χρόνο και τεράστια κόστη συντήρησης» τονίζει ο Μιχαήλ Τριανταφύλλου. «Ανοίγεται επίσης ο δρόμος για την ηλεκτροκίνηση και την αυτονομία στη ναυτιλία. Πολλά ελληνικά ferry boats που εκτελούν μικρές, συγκεκριμένες διαδρομές μπορούν να γίνουν ηλεκτρικά, μειώνοντας δραματικά τους ρύπους». Ακόμα και στον τουρισμό, συσκευές όπως οι δημοφιλείς πλέον ηλεκτρικές σανίδες που αναπτύσσουν σχετικά μεγάλες ταχύτητες πάνω στη θάλασσα είναι μια πολύ καλή αρχή για τα ελληνικά νησιά και την ψυχαγωγία.
Ευκαιρία για δημιουργία νέων εταιρειών
Ο Κάραν, φοιτητής του πρώτου έτους για διδακτορικό στο MIT, παρακολουθεί τις θέσεις των μικρών σκαφών από το λάπτοπ του.
Ο πραγματικός στόχος αυτών των μαθημάτων, λοιπόν, δεν είναι να κλειστεί η τεχνολογία αποκλειστικά στα εργαστήρια του στρατού, αλλά να αποτελέσει το έναυσμα για τη δημιουργία νέων εταιρειών. «Χώρες όπως η Αυστραλία, το Ισραήλ, η Αγγλία, αλλά και η Κροατία έχουν ήδη αναπτύξει ισχυρές βιομηχανίες πάνω σε αυτό το μοντέλο, γιατί να μην το κάνουμε κι εμείς;» αναρωτιέται ο καθηγητής του MIT λίγο πριν βρεθεί και αυτός στην αίθουσα της Σχολής Ναυτικών Δοκίμων, δίπλα στον Μάικλ Μπέντζαμιν. «Οι μεγάλες εταιρείες δεν μπορούν να ασχοληθούν έντονα με αυτές τις τεχνολογίες, αλλά εκεί ακριβώς κρύβεται όλη η πρόοδος, και εκεί μπορούν να κυριαρχήσουν οι μικρές και ευέλικτες startups».
Φυσικά, οι προκλήσεις παραμένουν μεγάλες, κυρίως σε ό,τι αφορά τις υποδομές. Για να υποστηριχθεί η ηλεκτροκίνηση των πλοίων, απαιτούνται τεράστιες αλλαγές στα λιμάνια. Αυτή τη στιγμή, το λιμάνι του Πειραιά δεν διαθέτει την ηλεκτρική ισχύ για να τροφοδοτήσει ούτε ένα κρουαζιερόπλοιο, πόσω μάλλον δεκάδες ferry boats κάθε πρωί. Το πρώτο και πιο κρίσιμο βήμα, όμως, είναι η δημιουργία της βάσης. Η Ελλάδα διαθέτει ικανούς επιστήμονες και μια βιομηχανία ηλεκτρονικών που μπορεί να προσανατολιστεί προς τη θάλασσα και τα μαθήματα του MIT Sea Grant στην Ελλάδα δείχνουν τον δρόμο. «Αντί να αναρωτιόμαστε αν πρέπει να εμπιστευτούμε την κινεζική, την αμερικανική ή την αυστραλιανή τεχνολογία, ήρθε η ώρα να αποδείξουμε ότι μπορούμε να τη φτιάξουμε μόνοι μας» προσθέτει ο Μιχαήλ Τριανταφύλλου. Για την ώρα, πάντως, ο Ρέι, ένας από τους τρεις υποψήφιους διδάκτορες του MIT που βρίσκεται στη χώρα μας, αφήνει ένα σκαφάκι στη θάλασσα. «Ηξερες ότι μόνο το 20% του ωκεανού έχει χαρτογραφηθεί; Με αυτά τα ρομποτάκια μπορούμε να μεγαλώσουμε το ποσοστό» λέει.
