Νέες Εποχές

Αντιμετωπίζοντας το 1922 σε ένα παγκόσμιο πλαίσιο μας προσφέρεται η ευκαιρία να επισκεφθούμε εκ νέου μια πλέον ξεχασμένη περιοχή: την Εγγύς Ανατολή. Μια περιοχή που συμπεριλάμβανε την Ελλάδα και την Παλαιστίνη, τη Γεωργία και το Αζερμπαϊτζάν, ανάμεσα σε άλλες. Η Εγγύς Ανατολή θεωρούνταν από τους δυτικούς ανθρωπιστές που βρίσκονταν στο σημείο ως υπανάπτυκτη. Το πρόσφατο […]

Το διεθνές συνέδριο «Παγκόσμιο 1922», το οποίο διεξήχθη στο King’s College London, σε συνεργασία με το Πάντειο Πανεπιστήμιο και το University College Dublin στα τέλη Απριλίου, συγκέντρωσε περίπου είκοσι ομιλητές από διαφορετικά πεδία και γεωγραφικές καταβολές. Πρόκειται για την πρώτη απόπειρα να εντάξουμε το ελληνοτουρκικό 1922 σε ένα ευρύτερο, παγκόσμιο, πλαίσιο. Θα ακολουθήσει το καλοκαίρι […]

Ο πόλεμος του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία εντάσσεται σε μία μακρά παράδοση, τις καταβολές της οποίας εντοπίζουμε σχεδόν έναν αιώνα νωρίτερα στην επαύριο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου. Η παράδοση αυτή θέτει τους άμαχους πληθυσμούς στο επίκεντρο της πολεμικής σύγκρουσης. Πριν από το 1914 οι πολεμικές συρράξεις ακολουθούσαν άγραφους κανόνες αναφορικά με τους πληθυσμούς που ήταν […]

Πώς επηρέασε η Μεγάλη Φωτιά της Σμύρνης το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου; Αυτό είναι το ερώτημα που θέτω στην έρευνά μου. Το προηγούμενο βιβλίο μου «Smyrna’s Ashes» (Οι Στάχτες της Σμύρνης) (Berkeley University Press, 2012) εστίασε στις ευρωπαϊκές απαντήσεις στη φωτιά. Στο νέο μου υπό επεξεργασία βιβλίο με τίτλο «The Last Treaty: The End […]

Το 1922 αποτελεί μια χρονιά-ορόσημο για την Ελλάδα. Σε αντίθεση όμως με το ένδοξο 1821, έτος έναρξης της Ελληνικής Επανάστασης κατά της οθωμανικής κυριαρχίας, το 1922 υπήρξε μια τραυματική τομή στην Ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας. Η κατάρρευση του μικρασιατικού μετώπου και η ήττα του ελληνικού στρατού στον Ελληνοτουρκικό Πόλεμο του 1919-1922 είχαν ως συνέπεια τον […]

Καταγγέλλοντας τις καταστροφικές συνέπειες των αλλεπάλληλων ευρωπαϊκών πολεμικών συγκρούσεων, ο Βίκτωρ Ουγκώ είχε μιλήσει για την αναγκαιότητα της Ενωμένης Ευρώπης. Μιας Ευρώπης όπου «…δεν θα υπήρχαν σύνορα, ούτε τελωνοφύλακες, ούτε δασμοί και οι συναλλαγές θα ήταν ελεύθερες…», μιας Ευρώπης με «…ένα κοινό νόμισμα, σε δυο μορφές, μεταλλική και χάρτινη, που θα είχε για στήριγμά του […]

H νέα πλατεία είναι ψηφιακή. Χιλιάδες άνθρωποι ενημερώνονται και επικοινωνούν πια αποκλειστικά μέσω των πλατφορμών (Facebook, Twitter κ.λπ.). Σε αντίθεση, όμως, με την πλατεία του χωριού που είναι δημόσιος χώρος, η ψηφιακή πλατεία είναι μεν δημόσιος χώρος που ελέγχεται, ωστόσο, από ιδιωτικές εταιρείες. Και κάπου εδώ περιπλέκονται τα πράγματα. Μερικές μέρες πριν, ανακοινώθηκε ότι ο […]

Μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και παρά ορισμένες αρχικές αμφιβολίες, μάλλον λίγων Ευρωπαίων, για τη σκοπιμότητα ύπαρξης της Ατλαντικής Συμμαχίας στις νέες συνθήκες, το ΝΑΤΟ αποτέλεσε τον βασικό παράγοντα της νέας αρχιτεκτονικής ασφαλείας στην Ευρώπη: Επέτρεψε την απορρόφηση των συνεπειών της ενοποίησης της Γερμανίας, η οποία προκαλούσε την ανησυχία όχι μόνο της τότε Σοβιετικής […]

Ζούσαμε ήδη αρκετά χρόνια σε αυτό το σπίτι. Ισόγειο, έβλεπε από τρεις μεριές σε έναν μεγάλο κήπο που περιλάμβανε κι άλλο ένα συγκρότημα, αλλά τόσο μακριά, που δεν βλεπόμαστε. Εμείς είχαμε τις δικές μας «εσωτερικές» γάτες, πότε δύο, πότε τρεις. Σπάνια έβγαιναν στον κήπο, ήταν κλασικές σπιτόγατες. Κατά καιρούς εμφανιζόταν και κάποια αδέσποτη. Την ταΐζαμε […]

Ενα κομμάτι της ιστορίας του κόσμου γράφτηκε από την έλλειψη λογικής. Κάτι που οι περισσότεροι το θεωρούσαν αδύνατο πριν συμβεί, τελικά συνέβη. Δεν είναι γραμμική καμία εξέλιξη σε τίποτα. Εκεί που όλα δείχνουν να κινούνται βάσει μιας αποδεδειγμένης εξίσωσης, ενός θεωρήματος που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση, ξαφνικά η γραμμή τρελαίνεται και αρχίζει να γεμίζει τον χώρο […]

Ηταν σίγουρο, ιδιαιτέρως για όσους έχουν επισκεφθεί την Ουκρανία τα τελευταία χρόνια, ιδίως μετά την εξέγερση της Πλατείας Ανεξαρτησίας, ότι το Κίεβο δεν θα υπέκυπτε εύκολα στη στρατιωτική πίεση της Μόσχας. Αυτό που δεν ήταν δεδομένο και που προσωπικά με εξέπληξε, αν και σημαντικό μέρος του ερευνητικού μου έργου ασχολείται με τη ρωσική εξωτερική πολιτική […]

Μετά την αλλαγή της ηγεσίας, οι διψήφιες δημοσκοπικές επιδόσεις του ΚΙΝΑΛ, ύστερα από παρατεταμένο χειμώνα μονοψήφιων καταγραφών, σηματοδοτούν το πέρασμα στην άνοιξη και στην άνθηση της ελπίδας ότι αυτή τη φορά η άνοιξη ήρθε για να μείνει. Την προηγούμενη άνοιξη, που ξεκίνησε το 2015 με τη συγκρότηση της Δημοκρατικής Συμπαράταξης (ΠαΣοΚ, ΔΗΜΑΡ, Κινήσεις Πολιτών) και […]

1η Μαΐου του 2022 σήμερα, Κυριακή. Κυριακάτικη πρωτομηνιά και Πρωτομαγιά, λαογραφική Πρωτομαγιά και εργατική Πρωτομαγιά. Τριπλή γιορτή! Η πρωτομηνιά του Μάη, όμως, ξεχωρίζει αφού πρόκειται για τη δημοφιλέστατη Πρωτομαγιά. Μεγάλη γιορτή της υπαίθρου, των λουλουδιών και της άνοιξης, των αστών και των αγροτών, αλλά συγχρόνως και γιορτή της εργατιάς, έστω κι αν αυτή τη γιορτάζει […]

Τα τελευταία χρόνια έχουν δοθεί πολλές αφορμές για να αναρωτηθούμε «πώς φτάσαμε εδώ;». Αφηρημένοι μέσα στις σιγουριές μας και στη μονοσήμαντη ανάγνωση και ερμηνεία του κόσμου που περισσότερο μοιάζει με ένα κράμα από ευσεβείς πόθους και εφηβικές εμμονές, ξυπνάμε τα πρωινά μέσα στην έκπληξη. Το 42% της Λεπέν, τα ποσοστά της Χρυσής Αυγής πριν από […]

Οταν πριν καλά-καλά τελειώσουν οι γιορτές για τη Λαμπρή αρχίζουν τα πανηγύρια για την Πρωτομαγιά, όλα είναι καλά σχεδιασμένα – από τη φύση, τις κινήσεις της Γης, του Ηλιου, της Σελήνης, των Πλανητών, του Στερεώματος. Υπάρχουν όμως και οι κινήσεις των ανθρώπων. Που σε κάνουν να απορείς πώς υπάρχει ακόμη το ανθρώπινο είδος. Ισως υπάρχει επειδή […]

Στις 30 Οκτωβρίου 1992 στο Κέντρο της Εβραϊκής Κοινότητας του Πάλο Αλτο της Καλιφόρνιας, ένας διάσημος ρώσος ποιητής διάβασε το ποίημα «Για την ανεξαρτησία της Ουκρανίας», η οποία είχε ανεξαρτητοποιηθεί από τη Σοβιετική Ενωση την προηγούμενη χρονιά. Το ποίημα δεν δημοσιεύθηκε όσο ζούσε ο ποιητής, ο οποίος κατά πάσα πιθανότητα θεώρησε πως δεν ήταν πολιτικά […]

«Στο Βιετνάμ πυρπολήσαν το ρύζι…». Διονύσης Σαββόπουλος Πριν λίγες ημέρες παρακολούθησα μια ταινία για τον εμφύλιο πόλεμο στο Βιετνάμ. Ενας νεαρός Βιετναμέζος έμελλε να παίξει σημαντικό ρόλο στις εξελίξεις που οδήγησαν στην ανεξαρτησία του Βιετνάμ, ο Χο Τσι Μινχ. Επέστρεψε στην χώρα, αφού πρώτα είχε ασπαστεί τον Κομμουνισμό, όπου και ηγήθηκε του απελευθερωτικού αγώνα από […]

Η συμπεριφορά του ολοκληρωτικού καθεστώτος Πούτιν, με τις ανέκφραστες, ψυχρές πολιτικές και στρατιωτικές φιγούρες του να αποφασίζουν πολέμους κατά των γειτόνων τους με το επιχείρημα του ζωτικού χώρου, που παραπέμπει στη ναζιστική Γερμανία, πρέπει να αφυπνίσει τους δημοκρατικούς πολίτες. Η Ρωσία σήμερα, με ακαθάριστο εθνικό προϊόν μικρότερο από αυτό της Ισπανίας, θεωρεί τον εαυτό της […]

Πόσους φίλους είχα στη ζωή μου; Ούτε δέκα. Σας φαίνονται λίγοι; Την πραγματική σημασία της λέξης «φίλος» μού την έμαθε ένας γερμανός καθηγητής μου στο Μόναχο. Εγώ, με τον συνήθη ελληνικό πληθωριστικό ενθουσιασμό, του έλεγα ότι «χθες βγήκα με πέντε φίλους», «προχθές ήμουν παρέα με επτά» και ούτω καθεξής… Πόσους φίλους έχεις; με ρώτησε ο […]