Νέες Εποχές

Στον απόηχο της αναστάσιμης ευφροσύνης που προκαλεί η πασχαλινή υπόσχεση για επανεμψύχωση των τεθνεώτων και για συντριβή του θανάτου, αυτού του πολυμίσητου επιβουλέα της ανθρώπινης φύσης, αξίζει, νομίζουμε, να αναδείξουμε εν συντομία ορισμένα από εκείνα τα αόρατα νήματα που διασυνδέουν, στο άνυσμα του ατελεύτητου χρόνου, τη χριστιανική μας παράδοση με θεμελιώδεις αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων […]

Η κότα (αρχ. κόττα) ανήκει στο ζωικό είδος των πτηνών (το όνομα των οποίων ετυμολογείται από τη ρίζα του ίπταμαι), αν και, παρότι διαθέτει φτερά, εξαιτίας του όγκου της δεν μπορεί να πετάξει. Η επιστημονική ονομασία της είναι gallus domesticus (στα αρχαία ελληνικά όρνις ενοίκιος, δηλαδή κότα σπιτίσια ‒ διότι όρνις σήμαινε αδιακρίτως το πτηνόν, […]

Βρισκόμαστε στην εποχή της σύγχυσης. Μια εποχή απορρύθμισης, κατ’ άλλους αναδιάρθρωσης, της εκπαίδευσης στον τόπο μας. Το υπουργείο Παιδείας, με σειρά νομοθετημάτων τον τελευταίο χρόνο και με αποκορύφωμα το πολυνομοσχέδιο των 226 άρθρων που ψηφίστηκε τη Μ. Τρίτη, αποφάσισε πως οι καιροί είναι ώριμοι για ένα ακόμη «άνοιγμα των πυλών» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η συνταγή-πανάκεια […]

Ημουν σε μια συνάντηση υποστηρικτών και στελεχών του ΚΙΝΑΛ, όπου ένας νέος ζήτησε να καταργηθεί η αναφορά στον πολιτικό φιλελευθερισμό που υπάρχει στη Διακήρυξη του κόμματος. Τώρα που έφυγαν «αυτοί της ΔΗΜΑΡ και του Ποταμιού» είναι καιρός να καταργήσουμε τον «πολιτικό φιλελευθερισμό» από το πρόγραμμά μας, ανέφερε. Δεν εξεπλάγην, απλώς διαπίστωσα, για μια ακόμη φορά, […]

«Τι είδους άνθρωπος είναι ένας ηγέτης; Στην “Πολιτεία”, το πρώτο έργο δυτικής πολιτικής φιλοσοφίας, ο Πλάτωνας (ένας αντιδημοκράτης) τον περιγράφει σαν έναν προστάτη. Με έναν όχλο στην πλάτη του, δεν νιώθει καμία συστολή για τις υποσχέσεις ή τις δράσεις του». Martin Wolf, «FT» Ζήσαμε τα τελευταία πέντε χρόνια εθνικές εκλογές που αλλάζουν τη μορφή του […]

Και πρώτα απ’ όλα ο όρος, «η των ονομάτων επίσκεψις». Ο όρος «λαϊκισμός» έκανε δυναμικά την είσοδό του στην ελληνική πολιτική ζωή στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Αν δεν με απατά η μνήμη μου, οι πρώτοι που τον χρησιμοποίησαν στον δημόσιο λόγο, αναφερόμενοι στο τότε ραγδαία ανερχόμενο ΠαΣοΚ, ήταν οι αδελφοί Μιχάλης και Λευτέρης […]

Η προσδοκία της Ανάστασης απαντάται σε όλες τις κουλτούρες με τη μία ή την άλλη μορφή (του μύθου, της αφήγησης κ.λπ). Από τη βαθιά αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Υπάρχει και επιβιώνει ως παρηγορητική υπέρβαση της τραγικότητας της ανθρώπινης φύσης. Και όπως γράφει ο J. Gray στο πρόσφατο βιβλίο του «Seven types of atheism» («Επτά τύποι αθεϊσμού», […]

Η παρρησία είναι η πεμπτουσία της δημοκρατίας. Οταν όμως στα χέρια των δημαγωγών – και από τις θέσεις εξουσίας που η δημοκρατία τους εμπιστεύθηκε – η ελευθερία της γνώμης διαστρέφεται σε εμπόριο ψεύδους, τότε καταντάει θράσος που υπονομεύει το αξιακό πλαίσιο της δημοκρατικής ζωής. Βασική τους υπόθεση είναι ότι ο μέσος πολίτης δεν διαθέτει κόκκο γνώσης και […]

Ο Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου για το 2019, που έδωσε στη δημοσιότητα η οργάνωση Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα, αποτυπώνει αυξημένες ενέργειες βίας εναντίον δημοσιογράφων, οι οποίες ενισχύουν τον φόβο κατά την άσκηση του επαγγέλματος (https://rsf.org/en/2019-world-press-freedom-index-cycle-fear?). Απολυταρχικά καθεστώτα σφίγγουν τη λαβή γύρω από τα μίντια, ενώ και σε χώρες που έως τώρα δεν υπήρχαν ζητήματα τα […]

Μετά το τέλος του καταστροφικού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και μέσα από τις στάχτες του πολέμου προέκυψε μια καινοτόμος πρόταση που θα «λύσει» το γερμανικό πρόβλημα. Η πρόταση αυτή ήταν προϊόν των εργασιών της ομάδας που εργάστηκε γύρω από τον επιθεωρητή Σχεδιασμού της γαλλικής κυβέρνησης, τον Jean Monnet. Η ιδέα ήταν να τεθούν υπό μία κοινή […]

Το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια αποτελεί κομβικό στοιχείο του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Γιατί επηρεάζει καταλυτικά τη λειτουργία και την ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης και προς τα κάτω, το Λύκειο, και προς τα πάνω, τα πανεπιστήμια. Ταυτόχρονα, αποτελεί μείζον κοινωνικό ζήτημα, γιατί προκαλεί τη μεγαλύτερη ψυχολογική πίεση και οικονομική αφαίμαξη στους υποψηφίους φοιτητές και στις οικογένειές […]

Πλησιάζουμε στις εκλογές. Ερχεται πάλι με φόρα καταπάνω μας ο χειρότερος εαυτός μας, αλλά αυτό δεν δείχνει να ανησυχεί κανέναν. Νομίζουμε πως κάποια στιγμή θα πατήσουμε το κουμπί και ως διά μαγείας θα ξαναγίνουμε φυσιολογικοί. Δηλαδή νοήμονες διαφωνούντες. Πιστεύουμε πως καταπίνοντας σαράντα τσιγάρα την ημέρα όποτε θέλουμε το κόβουμε και αποχαιρετάμε τη νικοτίνη από το […]

«Δεν καταλαβαίνω τίποτα». Αν υπάρχει μία φράση που διατηρώ και θα διατηρώ για πάντα από τη διδασκαλία του Βώκου, είναι αυτή. Αν υπάρχει μία φράση που με κάνει να νιώθω ανίσχυρος απέναντι στον θάνατο, όπως και στη ζωή, είναι αυτή. Για τον πολύ απλό λόγο ότι η γραφή είναι ανήμπορη να μεταφέρει το ενικό και […]

Τώρα που, όπως είναι φυσικό, όλοι μιλούν για τον άνθρωπο, ας μου επιτραπεί να μιλήσω, απροετοίμαστος, για το έργο του. Λέγεται ότι ήταν «προφορικός». Οτι ήταν λάτρης του αμφιθεάτρου και άλλα τέτοια. Ηταν χαρισματικός δάσκαλος, πράγματι. Αν με τον όρο «χαρισματικός» καταλαβαίνουμε κάποιον που προετοίμαζε επιμελώς τις παραδόσεις του και μπορούσε να κρατήσει το ενδιαφέρον […]

Γεράσιμος Βώκος: 1948 - 2019

Η εξέγερση κατά των ελίτ που, κατά μια έννοια, χαρακτηρίζει την εποχή μας παίρνει διάφορες μορφές. Εδώ και καιρό πολλοί παρατηρητές σπεύδουν να προσδώσουν σε αυτή την αφύπνιση της δυσαρέσκειας ιδεολογικά χαρακτηριστικά από το παρελθόν: ίχνη από τους φασισμούς, τους αυταρχικούς λαϊκισμούς, τις κουλτούρες της κοινωνικής διαμαρτυρίας του 20ού αιώνα. Αυτό μπορεί να ισχύει για […]

Τον καθηγητή Δημήτρη Καιρίδη δεν τον γνωρίζω προσωπικά. Ούτε είχα, τόσον καιρό που τον παρακολουθώ, κανενός είδους επαφή μαζί του. Τον έμαθα όμως καλά από χρόνια, στις τηλεοπτικές εκπομπές του ιδιωτικού σταθμού Action 24. Γράφω αυτό το κείμενο για να υποστηρίξω μια γενικότερη θέση και χρησιμοποιώ τον κ. Καιρίδη σαν παράδειγμα. Ή, αν θέλετε, σαν […]

Σχετικά με τη στάση του Γιώργου Σεφέρη απέναντι στην απριλιανή δικτατορία του 1967 έχουν γραφεί πολλά και διάφορα. Ο ίδιος ενόσω ζούσε καθυστέρησε, όπως φάνηκε, να αντιδράσει (τουλάχιστον δημόσια) απέναντι σε αυτό το εθνικό έγκλημα, γεγονός που διάφοροι «μελετητές» το ερμήνευσαν κατά το δοκούν. Σήμερα, πάντως, ακριβώς 52 συναπτά χρόνια από την επιβολή της ολέθριας […]

Ηταν καλοκαίρι του 1917. Ο Ελευθέριος Βενιζέλος είχε μόλις παλινορθωθεί – χάρη στις ξιφολόγχες των Γάλλων, κυρίως δε των αποικιακών σενεγαλέζικων στρατευμάτων – στην πρωθυπουργία του επανενοποιηθέντος ελληνικού κράτους. Και ήταν καταπέλτης όταν καταλόγισε τις ευθύνες «του εκπεσόντος μονάρχου» [του Κωνσταντίνου]. Τις ευθύνες, δε, αυτές τις θεωρούσε τεράστιες όχι μόνο λόγω της γερμανόφιλης εξωτερικής πολιτικής του εστεμμένου […]

«Είδα τα καλύτερα μυαλά της γενιάς μου διαλυμένα από την τρέλα, υστερικά γυμνά και λιμασμένα, να σέρνονται μέσα στους νέγρικους δρόμους την αυγή γυρεύοντας μιαν αναγκαία δόση…» Αυτά έγραφε ο «πάπας» της μπιτ γενιάς Αλεν Γκίνσμπεργκ στο περίφημο ποίημα «Ουρλιαχτό» το 1956, στο Σαν Φρανσίσκο. Σήμερα, 63 χρονιά μετά, οι πρώτες επτά λέξεις θα μπορούσαν […]