Νέες Εποχές

Ο ψηλός με τα γένια φαινότανε ξεθεωμένος. «Συγγνώμη», ρώτησε, «μπορώ να καθίσω; Εχω πεθάνει από την ορθοστασία». Σωριάστηκε σε μια καρέκλα. «Μια ζωή ορθός», συνέχισε, «μια αιωνιότητα ορθός. Δεν αντέχω άλλο!». «Τώρα βέβαια, θα μου πείτε, ήσουν πάντοτε εντελώς όρθιος, ίσος, ευθύς, ευθυτενής; Δυστυχώς όχι. Οι περιστάσεις βλέπετε… Κάνεις και συμβιβασμούς για να επιζήσεις. Συνήθως […]

Στον απόηχο της αναστάσιμης ευφροσύνης που προκαλεί η πασχαλινή υπόσχεση για επανεμψύχωση των τεθνεώτων και για συντριβή του θανάτου, αυτού του πολυμίσητου επιβουλέα της ανθρώπινης φύσης, αξίζει, νομίζουμε, να αναδείξουμε εν συντομία ορισμένα από εκείνα τα αόρατα νήματα που διασυνδέουν, στο άνυσμα του ατελεύτητου χρόνου, τη χριστιανική μας παράδοση με θεμελιώδεις αντιλήψεις των αρχαίων Ελλήνων […]

Η κότα (αρχ. κόττα) ανήκει στο ζωικό είδος των πτηνών (το όνομα των οποίων ετυμολογείται από τη ρίζα του ίπταμαι), αν και, παρότι διαθέτει φτερά, εξαιτίας του όγκου της δεν μπορεί να πετάξει. Η επιστημονική ονομασία της είναι gallus domesticus (στα αρχαία ελληνικά όρνις ενοίκιος, δηλαδή κότα σπιτίσια ‒ διότι όρνις σήμαινε αδιακρίτως το πτηνόν, […]

Βρισκόμαστε στην εποχή της σύγχυσης. Μια εποχή απορρύθμισης, κατ’ άλλους αναδιάρθρωσης, της εκπαίδευσης στον τόπο μας. Το υπουργείο Παιδείας, με σειρά νομοθετημάτων τον τελευταίο χρόνο και με αποκορύφωμα το πολυνομοσχέδιο των 226 άρθρων που ψηφίστηκε τη Μ. Τρίτη, αποφάσισε πως οι καιροί είναι ώριμοι για ένα ακόμη «άνοιγμα των πυλών» της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης. Η συνταγή-πανάκεια […]

Ημουν σε μια συνάντηση υποστηρικτών και στελεχών του ΚΙΝΑΛ, όπου ένας νέος ζήτησε να καταργηθεί η αναφορά στον πολιτικό φιλελευθερισμό που υπάρχει στη Διακήρυξη του κόμματος. Τώρα που έφυγαν «αυτοί της ΔΗΜΑΡ και του Ποταμιού» είναι καιρός να καταργήσουμε τον «πολιτικό φιλελευθερισμό» από το πρόγραμμά μας, ανέφερε. Δεν εξεπλάγην, απλώς διαπίστωσα, για μια ακόμη φορά, […]

«Τι είδους άνθρωπος είναι ένας ηγέτης; Στην “Πολιτεία”, το πρώτο έργο δυτικής πολιτικής φιλοσοφίας, ο Πλάτωνας (ένας αντιδημοκράτης) τον περιγράφει σαν έναν προστάτη. Με έναν όχλο στην πλάτη του, δεν νιώθει καμία συστολή για τις υποσχέσεις ή τις δράσεις του». Martin Wolf, «FT» Ζήσαμε τα τελευταία πέντε χρόνια εθνικές εκλογές που αλλάζουν τη μορφή του […]

Γειτονεύαμε οι φιλόλογοι με τους φιλοσόφους στα λημέρια της Φιλοσοφικής του Αριστοτελείου, αλλά ο μόνος από τη φιλόσοφο γειτονιά με τον οποίο βρέθηκα συχνά πυκνά να διαβουλεύομαι πάνω στους γρίφους της ύπαρξης ήταν ο Γεράσιμος. Απλετα διαλεκτικός, σεσοφισμένα ειρωνικός και γελαστός, ποτέ συγκρουσιακός, ο Γεράσιμος Βώκος είχε το χάρισμα μιας  στοχαστικής, ευφραντικής «φλυαρίας» που δίδασκε […]

Ο Γεράσιμος Βώκος είναι ο συγγραφέας του βιβλίου «Η γραφομηχανή. Εισαγωγή στις σκέψεις του Πασκάλ», ενώ δημοσίευσε έναν μεγάλο αριθμό κειμένων και άρθρων σχετικά με τον Μακιαβέλι, τον Σπινόζα, τον Μαρξ, τον Αλτουσέρ και τον Φουκό, αλλά και τον Μελβίλ και τον Μπέκετ. Οι φιλόσοφοι πάνω στους οποίους σκέφτηκε και εργάστηκε, οι αγαπημένοι του στοχαστές, […]

«…Καμιά άλλη εποχή, κανένας άλλος πολιτισμός, δεν είδε τον άνθρωπο σαν άτομο ξεμοναχιασμένο μέσα στο κενό, σαν ο άλλος άνθρωπος να είναι απλώς έξω από μένα και ν’ αποτελεί όριο της ύπαρξής μου. Ενώ είναι η πρώτη και αδιάκοπη προϋπόθεση της ύπαρξής μου…». Ρ. Γκαροντί «Ο ανθρώπινος λόγος» Τα τελευταία τρομακτικά γεγονότα στη Σρι Λάνκα […]

Ο Παγκόσμιος Δείκτης Ελευθερίας του Τύπου για το 2019, που έδωσε στη δημοσιότητα η οργάνωση Ρεπόρτερ Χωρίς Σύνορα, αποτυπώνει αυξημένες ενέργειες βίας εναντίον δημοσιογράφων, οι οποίες ενισχύουν τον φόβο κατά την άσκηση του επαγγέλματος (https://rsf.org/en/2019-world-press-freedom-index-cycle-fear?). Απολυταρχικά καθεστώτα σφίγγουν τη λαβή γύρω από τα μίντια, ενώ και σε χώρες που έως τώρα δεν υπήρχαν ζητήματα τα […]

Μετά το τέλος του καταστροφικού Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και μέσα από τις στάχτες του πολέμου προέκυψε μια καινοτόμος πρόταση που θα «λύσει» το γερμανικό πρόβλημα. Η πρόταση αυτή ήταν προϊόν των εργασιών της ομάδας που εργάστηκε γύρω από τον επιθεωρητή Σχεδιασμού της γαλλικής κυβέρνησης, τον Jean Monnet. Η ιδέα ήταν να τεθούν υπό μία κοινή […]

Το σύστημα εισαγωγής στα πανεπιστήμια αποτελεί κομβικό στοιχείο του εκπαιδευτικού μας συστήματος. Γιατί επηρεάζει καταλυτικά τη λειτουργία και την ποιότητα της δημόσιας εκπαίδευσης και προς τα κάτω, το Λύκειο, και προς τα πάνω, τα πανεπιστήμια. Ταυτόχρονα, αποτελεί μείζον κοινωνικό ζήτημα, γιατί προκαλεί τη μεγαλύτερη ψυχολογική πίεση και οικονομική αφαίμαξη στους υποψηφίους φοιτητές και στις οικογένειές […]

Πλησιάζουμε στις εκλογές. Ερχεται πάλι με φόρα καταπάνω μας ο χειρότερος εαυτός μας, αλλά αυτό δεν δείχνει να ανησυχεί κανέναν. Νομίζουμε πως κάποια στιγμή θα πατήσουμε το κουμπί και ως διά μαγείας θα ξαναγίνουμε φυσιολογικοί. Δηλαδή νοήμονες διαφωνούντες. Πιστεύουμε πως καταπίνοντας σαράντα τσιγάρα την ημέρα όποτε θέλουμε το κόβουμε και αποχαιρετάμε τη νικοτίνη από το […]

«Δεν καταλαβαίνω τίποτα». Αν υπάρχει μία φράση που διατηρώ και θα διατηρώ για πάντα από τη διδασκαλία του Βώκου, είναι αυτή. Αν υπάρχει μία φράση που με κάνει να νιώθω ανίσχυρος απέναντι στον θάνατο, όπως και στη ζωή, είναι αυτή. Για τον πολύ απλό λόγο ότι η γραφή είναι ανήμπορη να μεταφέρει το ενικό και […]

Τώρα που, όπως είναι φυσικό, όλοι μιλούν για τον άνθρωπο, ας μου επιτραπεί να μιλήσω, απροετοίμαστος, για το έργο του. Λέγεται ότι ήταν «προφορικός». Οτι ήταν λάτρης του αμφιθεάτρου και άλλα τέτοια. Ηταν χαρισματικός δάσκαλος, πράγματι. Αν με τον όρο «χαρισματικός» καταλαβαίνουμε κάποιον που προετοίμαζε επιμελώς τις παραδόσεις του και μπορούσε να κρατήσει το ενδιαφέρον […]

Γεράσιμος Βώκος: 1948 - 2019

Η εξέγερση κατά των ελίτ που, κατά μια έννοια, χαρακτηρίζει την εποχή μας παίρνει διάφορες μορφές. Εδώ και καιρό πολλοί παρατηρητές σπεύδουν να προσδώσουν σε αυτή την αφύπνιση της δυσαρέσκειας ιδεολογικά χαρακτηριστικά από το παρελθόν: ίχνη από τους φασισμούς, τους αυταρχικούς λαϊκισμούς, τις κουλτούρες της κοινωνικής διαμαρτυρίας του 20ού αιώνα. Αυτό μπορεί να ισχύει για […]

Και πρώτα απ’ όλα ο όρος, «η των ονομάτων επίσκεψις». Ο όρος «λαϊκισμός» έκανε δυναμικά την είσοδό του στην ελληνική πολιτική ζωή στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Αν δεν με απατά η μνήμη μου, οι πρώτοι που τον χρησιμοποίησαν στον δημόσιο λόγο, αναφερόμενοι στο τότε ραγδαία ανερχόμενο ΠαΣοΚ, ήταν οι αδελφοί Μιχάλης και Λευτέρης […]

Η προσδοκία της Ανάστασης απαντάται σε όλες τις κουλτούρες με τη μία ή την άλλη μορφή (του μύθου, της αφήγησης κ.λπ). Από τη βαθιά αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Υπάρχει και επιβιώνει ως παρηγορητική υπέρβαση της τραγικότητας της ανθρώπινης φύσης. Και όπως γράφει ο J. Gray στο πρόσφατο βιβλίο του «Seven types of atheism» («Επτά τύποι αθεϊσμού», […]

Η παρρησία είναι η πεμπτουσία της δημοκρατίας. Οταν όμως στα χέρια των δημαγωγών – και από τις θέσεις εξουσίας που η δημοκρατία τους εμπιστεύθηκε – η ελευθερία της γνώμης διαστρέφεται σε εμπόριο ψεύδους, τότε καταντάει θράσος που υπονομεύει το αξιακό πλαίσιο της δημοκρατικής ζωής. Βασική τους υπόθεση είναι ότι ο μέσος πολίτης δεν διαθέτει κόκκο γνώσης και […]