Παρουσιάστηκε το σχέδιο της ΕΛ.Α.Σ. για την τοπική αυτοδιοίκηση. Σε εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στο Σεράφειο ο Αλέξης Τσίπρας παρουσίασε το «Σχέδιο Αριστοτέλης».
Στην παρουσίαση έδωσαν το «παρών» ο δήμαρχος Αθηναίων Χάρης Δούκας, ο δήμαρχος Πειραιά Γιάννης Μώραλης, ο δήμαρχος Νέας Σμύρνης Γιώργος Κουτελάκης, ο πρώην δήμαρχος Καλυβίων, Πέτρος Φιλίππου, ο πρόεδρος της ΓΣΕΒΕΕ Γιώργος Καβαθάς, ο πρόεδρος του Επαγγελματικού Επιμελητηρίου Αθηνών, Γιάννης Χατζηθεοδοσίου κ.α.
Ο Αλέξης Τσίπρας αναφερόμενος στα οξυμένα κοινωνικά προβλήματα, σημείωσε πως στην περιφέρεια υπάρχουν περιοχές όπου δεν θα χτυπήσει φέτος κουδούνι σε σχολείο, ενώ στα αστικά κέντρα τα νέα ζευγάρια χρειάζονται σχεδόν έναν μισθό για το ενοίκιο και αδυνατούν να φύγουν από το πατρικό τους στα 30 ή τα 35 τους χρόνια.
«Η Ελλάδα έχει γίνει ένα από τα πιο συγκεντρωτικά μέρη της Ευρώπης», τόνισε χαρακτηριστικά, κάνοντας λόγο για την ανάγκη μιας «Νέας Μεταπολίτευσης» όπου «η κοινωνία δε ζητά μια διαφορετική κυβέρνηση, ζητά διαφορετικό κράτος και νέους θεσμούς».
Οι τέσσερις αρχές και η δομή του σχεδίου
Όπως ανέφερε ο Αλέξης Τσίπρας, το «Σχέδιο Αριστοτέλης» πήρε το όνομά του από τον φιλόσοφο που έθεσε τις βάσεις της πολιτικής οργάνωσης με επίκεντρο το μέτρο, την αρετή και την ευδαιμονία, με στόχο να δοθούν σύγχρονοι καρποί από τις ρίζες της ελληνικής σκέψης.
Η πρόταση θεμελιώνεται πάνω σε τέσσερις κατευθυντήριες αρχές: την εγγύτητα στη λήψη αποφάσεων, την επικουρικότητα στην άσκηση αρμοδιοτήτων, την αποτελεσματικότητα στις υπηρεσίες και τη δημοκρατική λογοδοσία. Παράλληλα, ορίστηκε ως αδιαπραγμάτευτη υποχρέωση το ότι ο Έλληνας πολίτης δικαιούται τα ίδια δικαιώματα και τις ίδιες υπηρεσίες σε όλη την επικράτεια, «στο Μαρούσι και στην Τήλο, στο Κολωνάκι και στα Άγραφα». Η αρχιτεκτονική του σχεδίου διαρθρώνεται σε τρεις κεντρικούς πυλώνες: τις Περιφέρειες, τους Δήμους με μητροπολιτικές αρμοδιότητες και την αναγέννηση της τοπικής αυτοδιοίκησης.
Παράλληλα, θεσμοθετείται η «Εθνική Πολιτική Γεωγραφικής Ισότητας» με την ίδρυση Εθνικού Παρατηρητηρίου και την αναθεώρηση των κριτηρίων κατανομής πόρων με βάση τη νησιωτικότητα, την ορεινότητα και τα δημογραφικά δεδομένα.
Κατάργηση Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και ενεργειακές κοινότητες
Στο επίπεδο της περιφερειακής διοίκησης, ο Αλέξης Τσίπρας υπογράμμισε ότι η αποκέντρωση αποτελεί τη βασική αναπτυξιακή στρατηγική, σημειώνοντας πως σχεδιάζεται η χώρα «από κάτω προς τα πάνω».
Στο πλαίσιο αυτό, ανακοινώθηκε η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και η μεταφορά των αρμοδιοτήτων, των πόρων και του προσωπικού τους στις αιρετές Περιφέρειες, ώστε το κεντρικό κράτος να μετατραπεί σε «Κράτος-Στρατηγείο».
Επιπλέον, προτείνεται η σύσταση μιας ενεργειακής κοινότητας σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα με προτεραιότητα σύνδεσης στο δίκτυο, επαναφορά του net metering για ΟΤΑ και ΔΕΥΑ, καθώς και στοχευμένη χρηματοδότηση για τη μείωση του λειτουργικού κόστους ενέργειας.
Κάθε Περιφέρεια θα συνομολογεί επίσης ένα αναπτυξιακό συμβόλαιο με το κεντρικό κράτος με συγκεκριμένους στόχους και χρονοδιαγράμματα.
Αναθεώρηση ορίων, Μητροπολιτικότητα και Κοινότητες
Κάνοντας ειδική αναφορά στον Μανώλη Γλέζο και στη φράση του «Δεν έχουμε αυτοδιοίκηση, έχουμε ετεροδιοίκηση», ο Αλέξης Τσίπρας στάθηκε στα συμπεράσματα από την εφαρμογή του «Καλλικράτη».
Υποστήριξε ότι η χωρική συγκεντροποίηση δημιούργησε δήμους χωρίς συνοχή, φέρνοντας ως παραδείγματα τους Δήμους Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, Κύμης-Αλιβερίου, Μετεώρων, Ωρωπού και Μάνδρας-Ειδυλλίας. Για τον λόγο αυτό, πρότεινε ότι περισσότεροι από 100 Δήμοι με ιδιαίτερη ιστορική ή περιβαλλοντική ταυτότητα σε όλη τη χώρα μπορούν και πρέπει να αποκτήσουν ξανά την αυτονομία τους. Για τις μεγάλες πόλεις, ξεκινώντας από την Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, προκρίνεται το μοντέλο της μητροπολιτικής διακυβέρνησης μέσω ευέλικτων μητροπολιτικών συνδέσμων με αρμοδιότητες στον χωροταξικό σχεδιασμό, τις μεταφορές, την πολιτική προστασία και τη διαχείριση υδάτων.
Ταυτόχρονα, ενισχύονται οι τοπικές κοινότητες με ξεχωριστή κάλπη εκλογής, αυτόνομο προϋπολογισμό, θεσμοθετημένη ετήσια χρηματοδότηση, καθώς και εφαρμογή συμμετοχικών προϋπολογισμών και τοπικών δημοψηφισμάτων.
Τα χρηματοδοτικά Εργαλεία
Για την αντιμετώπιση της χρηματοδοτικής απόκλισης των ΟΤΑ —που σύμφωνα με στοιχεία της ΚΕΔΕ ανέρχεται σε 1,3 δισ. ευρώ για το λειτουργικό κόστος και 1,2 δισ. ευρώ για επενδύσεις— το σχέδιο προβλέπει τη θεσμοθέτηση των Κεντρικών Αυτοτελών Πόρων (ΚΑΠ) ως εξασφαλισμένο ποσοστό του ΑΕΠ, καθώς και την πλήρη απόδοση του Τέλους Ανθεκτικότητας στους Δήμους (582 εκ. ευρώ ετησίως).
Παράλληλα, αυξάνεται η διάθεση των αποθεματικών του Πράσινου Ταμείου στο 6%, κατοχυρώνεται το 40% του νέου Εθνικού Φακέλου ΕΣΠΑ (2028-2034) για την Αυτοδιοίκηση (με τουλάχιστον 6 δισ. ευρώ αποκλειστικά για δήμους), και συγκροτείται νέο πρόγραμμα «Φιλόδημος» ύψους 3,5 δισ. ευρώ ανά πενταετία μέσω του ΠΔΕ και της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
Το συνολικό πακέτο επενδυτικών πόρων ανέρχεται σε 13 δισεκατομμύρια ευρώ μέσα σε μία δημοτική θητεία, με τη δέσμευση ότι καμία αρμοδιότητα δεν θα μεταφέρεται χωρίς τους αντίστοιχους πόρους και το προσωπικό.
Πυρά στην Κυβέρνηση για το νέο εκλογικό σύστημα
Στο εκλογικό σκέλος, ο Αλέξης Τσίπρας χαρακτήρισε το νέο σύστημα κατάργησης του δεύτερου γύρου ως «εφεύρημα για να ενισχύσει την κομματοκρατία της Νέας Δημοκρατίας» και προέκρινε την εκλογή Δημάρχου και Περιφερειάρχη με ποσοστό 50%+1 (με διεξαγωγή β΄ γύρου μεταξύ των δύο πρώτων αν δεν επιτευχθεί το όριο), καθώς και την κατάργηση του πλαφόν εισόδου στα συμβούλια.



