Google Button Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή

Μια πρόταση αναδιάρθρωσης του διοικητικού και οικονομικού μοντέλου της χώρας, με στόχο τη μετάβαση από το συγκεντρωτικό κράτος σε μια πραγματικά ανεξάρτητη Τοπική Αυτοδιοίκηση παρουσίασε ο Αλέξης Τσίπρας.

Ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. παρουσίασε στοιχεία του ΟΟΣΑ, σύμφωνα με τα οποία η Τοπική Αυτοδιοίκηση στην Ελλάδα διαχειρίζεται μόλις το 6,5% των δημόσιων δαπανών, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση αγγίζει το 34%. Η νέα πρόταση φιλοδοξεί να καλύψει αυτή την απόκλιση, δομώντας τις αλλαγές σε πέντε βασικούς πυλώνες.

Διοικητικές αλλαγές: Κατάργηση αποκεντρωμένων και νέος υγειονομικός-διοικητικός χάρτης

Στον πρώτο Πυλώνα, η πρόταση προβλέπει τον σαφή διαχωρισμό των αρμοδιοτήτων με βάση την αρχή της επικουρικότητας. Το κεντρικό κράτος διατηρεί τον επιτελικό και στρατηγικό του ρόλο, ενώ η Αυτοδιοίκηση αναλαμβάνει την υλοποίηση των πολιτικών, με ταυτόχρονη μεταφορά των απαραίτητων πόρων και του ήδη υπάρχοντος προσωπικού.

Βασικό σημείο της μεταρρύθμισης αποτελεί η κατάργηση των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και η μεταφορά των αρμοδιοτήτων τους στις αιρετές Περιφέρειες. Ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων των ΟΤΑ ανατίθεται σε αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας, διασφαλίζοντας την τήρηση του Συντάγματος χωρίς γραφειοκρατικές καθυστερήσεις.

Παράλληλα, προτείνεται η επαναχαρακτήριση των ορίων με τη δημιουργία 100 έως 150 νέων δήμων (ώστε ο συνολικός αριθμός να μην υπερβαίνει τους 500), με γνώμονα τα ιδιαίτερα γεωγραφικά, παραγωγικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής. Εξαίρεση αποτελούν τα νησιά, τα οποία διατηρούνται ως ενιαίοι δήμοι.

Ενίσχυση της τοπικής δημοκρατίας και επαναφορά των Κοινοτήτων

Στον Πυλώνα Β΄, δίνεται έμφαση στην ενδοδημοτική αποκέντρωση. Θεσμοθετείται η εκλογή των συμβουλίων των τοπικών κοινοτήτων σε ξεχωριστή κάλπη, αποσυνδεδεμένη από τα ψηφοδέλτια των υποψήφιων δημάρχων. Οι κοινότητες αποκτούν δικό τους προϋπολογισμό, ενισχυμένες αρμοδιότητες καθημερινότητας και ετήσια απευθείας χρηματοδότηση από το Υπουργείο Εσωτερικών. Ταυτόχρονα, επαναφέρονται τα τοπικά διαμερίσματα με ουσιαστικό αποφασιστικό ρόλο.

Στον Πυλώνα Δ΄, εισάγεται ένα πλαίσιο συμμετοχικής διακυβέρνησης 8 σημείων. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται: Η εφαρμογή δεσμευτικών συμμετοχικών προϋπολογισμών. Η διεξαγωγή τοπικών δημοψηφισμάτων με αποφασιστικό χαρακτήρα κατόπιν συλλογής υπογραφών.

Η συγκρότηση κληρωτών συνελεύσεων πολιτών για σύνθετα τοπικά ζητήματα. Όσον αφορά το εκλογικό σύστημα, η πρόταση τάσσεται υπέρ της διατήρησης του συστήματος δύο γύρων με όριο εκλογής το 50%+1, την κατάργηση του ορίου 3% για την είσοδο στα δημοτικά συμβούλια και την έναρξη διαλόγου για την εφαρμογή αναλογικότερων συστημάτων.

Διαδημοτική συνεργασία και Εθνική Πολιτική Γεωγραφικής Ισότητας

Ο Πυλώνας Γ΄ εστιάζει στην αντιμετώπιση προβλημάτων υπερτοπικού χαρακτήρα μέσω των Συνδέσμων Δήμων, οι οποίοι θα αναλαμβάνουν τομείς όπως η διαχείριση υδάτων, τα απορρίμματα, η πολιτική προστασία (μέσω Διαδημοτικών Επιχειρησιακών Κέντρων) και ο χωροταξικός σχεδιασμός.

Για τα μεγάλα αστικά κέντρα της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης προκρίνεται το μοντέλο των Μητροπολιτικών Συνδέσμων Δήμων, ενώ για τις ορεινές και νησιωτικές περιοχές θεσπίζεται η «Εθνική Πολιτική Γεωγραφικής Ισότητας». Αυτή περιλαμβάνει την υποχρεωτική Εκτίμηση Γεωγραφικών Επιπτώσεων σε κάθε δημόσια πολιτική, την ίδρυση Εθνικού Παρατηρητηρίου και τη δημιουργία Ταμείου Περιφερειακής Συνοχής.

Οικονομική αυτονομία: 13 δισεκατομμύρια ευρώ στην πενταετία

Ο Πυλώνας Ε΄ εξειδικεύει τη χρηματοδοτική κάλυψη των δήμων, με στόχο την αντιμετώπιση του ελλείμματος 1,3 δισ. ευρώ στις λειτουργικές δαπάνες και 1,2 δισ. ευρώ στις επενδύσεις, όπως καταγράφεται από την ΚΕΔΕ. Η πρόταση θεσμοθετεί τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους (ΚΑΠ) ως σταθερό ποσοστό του ΑΕΠ και συγκροτεί ένα επενδυτικό πακέτο ύψους 13 δισεκατομμυρίων ευρώ σε βάθος πενταετούς δημοτικής θητείας, το οποίο αναλύεται ως εξής:

  • Τέλος Ανθεκτικότητας: Πλήρης απόδοση του τέλους στους Δήμους (582 εκ. ευρώ ετησίως / 2,9 δισ. ευρώ στην πενταετία).
  • Πράσινο Ταμείο: Αύξηση της ετήσιας χρηματοδότησης στο 6% των αποθεματικών του (158 εκ. επιπλέον ευρώ ετησίως / 0,8 δισ. ευρώ στην πενταετία).
  • Νέο ΕΣΠΑ (2028-2034): Υποχρεωτική εκχώρηση του 40% του εθνικού φακέλου στην Αυτοδιοίκηση, με το 15% (~6 δισ. ευρώ συνολικά / ~860 εκ. ευρώ ετησίως) να κατευθύνεται αποκλειστικά σε δημοτικά έργα.
  • Νέος «Φιλόδημος»: Πρόγραμμα 3,5 δισ. ευρώ ανά πενταετία (700 εκ. ευρώ ετησίως), με τη δέσμευση 250 εκ. ευρώ από το ΠΔΕ και μόχλευση μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων.
  • Ενεργειακές Κοινότητες: Δημιουργία δημοτικών ενεργειακών κοινοτήτων ανά Περιφερειακή Ενότητα (στόχος 1 GW), με επαναφορά του net metering για τη μείωση του ενεργειακού κόστους των ΟΤΑ και των ΔΕΥΑ (εκτιμώμενη παραγόμενη αξία 300 εκ. ευρώ ετησίως / 1,5 δισ. ευρώ στην πενταετία).

Σύμφωνα με την πρόταση, από το συνολικό πακέτο των 2,6 δισ. ευρώ ετησίως, μόλις τα 740 εκ. ευρώ αποτελούν νέο δημοσιονομικό κόστος (Τέλος Ανθεκτικότητας και Πράσινο Ταμείο), ενώ τα υπόλοιπα προέρχονται από ανακατεύθυνση υφιστάμενων πόρων, μόχλευση και παραγόμενη αξία. Παράλληλα, αξιοποιείται η ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής για δαπάνες ενεργειακής μετάβασης έως το 0,3% του ΑΕΠ ετησίως.

Δείτε αναλυτικά ολόκληρη την πρόταση για την Τοπική Αυτοδιοίκηση