Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Ο Ντόναλντ Τραμπ συχνά κομπάζει για το πόσο απρόβλεπτος είναι, δηλώνοντας ότι αυτή του η τακτική κρατά συμμάχους και εχθρούς σε διαρκή αβεβαιότητα.
H απόφασή του να βομβαρδίσει τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν πριν από 13 μήνες, αλλά και η εντολή στις ειδικές δυνάμεις Delta Force να αρπάξουν τον Πρόεδρο της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, από το κρεβάτι του στις αρχές Ιανουαρίου, αποδείκνυαν την αδίστακτη αποφασιστικότητά του για στρατιωτικές επιχειρήσεις που θα έκαναν τους προκατόχους του να ωχριούν. Όπως είχε δηλώσει χαρακτηριστικά στους New York Times, ο μόνος περιορισμός που αναγνώριζε ήταν «η ίδια του η ηθική», καθώς κρατούσε στα χέρια του το μεγαλύτερο «σφυρί» του πλανήτη.
Τις τελευταίες εβδομάδες, όμως, ο Αμερικανός πρόεδρος μοιάζει παγιδευμένος. Η προεδρία του απορροφάται σταδιακά από έναν πόλεμο από τον οποίο αδυνατεί να βρει διέξοδο.
Το «μοντέλο της Βενεζουέλας» απέτυχε στην Τεχεράνη
Όταν στις 28 Φεβρουαρίου ο Τραμπ ξεκινούσε ευρείας κλίμακας πολεμικές επιχειρήσεις, έθετε ως στόχο τον ταχύ τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και την ανατροπή της κυβέρνησής του. Ανακάλυψε όμως όρια στην εξουσία του που δύσκολα μπορούσε να φανταστεί.
Πέντε μήνες μετά, αυτοί οι στόχοι παραμένουν σχεδόν εντελώς ανεκπλήρωτοι. Ο Τραμπ, κάποτε βέβαιος ότι η συντριπτική ισχύς θα του επέτρεπε να εφαρμόσει στο Ιράν το υπερήφανα αποκαλούμενο «μοντέλο της Βενεζουέλας» -μια αλλαγή καθεστώτος με μια κυβέρνηση δεκτική στον έλεγχο των ΗΠΑ- τώρα διστάζει. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες εκτιμούν ότι μια νέα μεγάλη στρατιωτική επιχείρηση είναι ελάχιστα πιθανό να αποδώσει στην Τεχεράνη.
Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός πρόεδρος αδυνατεί να ελέγξει τις καλπάζουσες τιμές του πετρελαίου και τις επιπτώσεις τους στις αγορές.
Η ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ, που είχε παραλύσει για να ανοίξει ξανά μόλις για λίγες εβδομάδες, διεξάγεται πάλι με το σταγονόμετρο, ενώ ένα δεύτερο κομβικό σημείο μεταξύ Ερυθράς Θάλασσας και Κόλπου του Άντεν απειλείται άμεσα. Παρότι απείλησε να καταλάβει το νησί Χαργκ, από όπου το Ιράν εξάγει πετρέλαιο, ή να κατασχέσει τα υπόγεια αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου, ο Τραμπ παραδέχθηκε δημοσίως ότι γνωρίζει πως δεν υπάρχει καμία διάθεση για αποστολή χερσαίων στρατευμάτων.
Εκνευρισμός, σπασμωδικές κινήσεις και διπλωματικά βραχυκυκλώματα
Αυτά τα αδιέξοδα έχουν προκαλέσει έντονο εκνευρισμό στον Τραμπ, καθιστώντας τον ακόμη πιο ασταθή, λένε οι συνεργάτες του.
Μόνο την περασμένη εβδομάδα, ο Υπουργός Ενέργειας υπέγραψε μια ιστορική συμφωνία με τη Σαουδική Αραβία για την παροχή πολιτικής πυρηνικής τεχνολογίας. Λιγότερο από 24 ώρες αργότερα, ο Τραμπ τίναξε τη συμφωνία στον αέρα, αφήνοντας εμβρόντητους τους Σαουδάραβες: δήλωσε ότι το deal, που διαπραγματευόταν επί 18 μήνες, ήταν «νεκρό» εκτός αν το Ριάντ προσχωρούσε στις Συμφωνίες του Αβραάμ και αναγνώριζε το Ισραήλ.
«Ο Τραμπ αποξένωσε ξανά τους Σαουδάραβες, ενθουσίασε τον Μπενιαμίν Νετανιάχου και έδωσε στο Ιράν ισχυρά επιχειρήματα για το ότι το να κάνεις συμφωνίες με τις ΗΠΑ είναι μια μάταιη προσπάθεια, καταδικασμένη να προδοθεί», σχολίασε ο Άαρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην Αμερικανός διπλωμάτης.
Την επόμενη κιόλας μέρα, ο Τραμπ ακύρωσε την «αρχική συμφωνία» για τη διεθνή γέφυρα Gordie Howe, ένα διασυνοριακό έργο 4,5 δισ. δολαρίων με τον Καναδά, επιβάλλοντας δασμούς 50% σε καναδικά προϊόντα, μια κατάφωρη παραβίαση της εμπορικής συμφωνίας USMCA που ο ίδιος είχε διαπραγματευτεί στην πρώτη του θητεία. Ο Καναδάς, όπως ήταν φυσικό, απέσυρε τις προσκλήσεις προς τους Αμερικανούς για την τελετή εγκαινίων της γέφυρας.
Το ξέσπασμα του Προέδρου παρέσυρε και την εσωτερική ατζέντα: αρνήθηκε την τελευταία στιγμή να υπογράψει ένα διακομματικό νομοσχέδιο για τη στέγαση, απαιτώντας αντίθετα την ψήφιση του αμφιλεγόμενου εκλογικού νόμου «SAVE America Act», αφήνοντας το ίδιο του το κόμμα χωρίς τη φωτογραφία μιας σημαντικής νομοθετικής επιτυχίας.
Μια εκεχειρία δύο εβδομάδων και το αδιέξοδο της εξόδου
Παρά τον εσωτερικό αντίκτυπο, η κύρια πηγή της προεδρικής οργής παραμένει ο πόλεμος, μια σύγκρουση πλέον τόσο μη δημοφιλής, που μόλις το 29% των Αμερικανών εγκρίνει τους χειρισμούς του, σύμφωνα με δημοσκόπηση των Washington Post/Ipsos. «Πρέπει να το τελειώνουμε», δήλωσε ο Πρόεδρος της Βουλής, Μάικ Τζόνσον, εκφράζοντας την αυξανόμενη δυσφορία ακόμα και των πιο θερμών υποστηρικτών του Τραμπ.
Όμως, η έξοδος δεν είναι εύκολη. Πριν από έναν μήνα, στις 17 Ιουνίου, ο Τραμπ υπέγραψε με τυμπανοκρουσίες στις Βερσαλλίες μια βιαστική συμφωνία κατάπαυσης του πυρός 14 σημείων, δηλώνοντας ότι οι Ιρανοί ηγέτες «λογικεύτηκαν».
Η εκεχειρία άντεξε μόλις δύο εβδομάδες. Οι Ιρανοί διπλωμάτες που διαπραγματεύτηκαν τη συμφωνία ήρθαν σε σύγκρουση με τους Φρουρούς της Επανάστασης (IRGC), οι οποίοι άνοιξαν ξανά πυρ εναντίον πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, προτάσσοντας την επίδειξη ισχύος έναντι της οικονομικής ανακούφισης.
Οι τρεις επιλογές του Λευκού Οίκου – Και γιατί καμία δεν λειτουργεί
Στις συνεδριάσεις του Λευκού Οίκου με τον Αντιπρόεδρο Τζέι Ντι Βανς, τον Υπουργό Άμυνας Πιτ Χέγκσεθ, τον Αρχηγό του Γενικού Επιτελείου Νταν Κέιν, τον Τζάρεντ Κούσνερ και τον ειδικό απεσταλμένο Στιβ Γουίτκοφ, στο τραπέζι βρίσκονται τρία σενάρια:
- Στρατιωτική κλιμάκωση: Ένας μαζικός βομβαρδισμός των υποδομών του Ιράν. Ωστόσο, οι σύμβουλοί του τον προειδοποιούν ότι αυτό δεν θα φέρει αναγκαστικά την Τεχεράνη στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ενώ θα προκαλούσε τεράστιες απώλειες αμάχων. Παράλληλα, υπάρχει ένας κρίσιμος στρατιωτικός περιορισμός: τα αμερικανικά αποθέματα αναχαιτιστών πυραύλων έχουν φτάσει σε επικίνδυνα χαμηλά επίπεδα, εγείροντας φόβους ότι η Ρωσία και η Κίνα θα μπορούσαν να εκμεταλλευτούν αυτή την έλλειψη στην Ουκρανία ή την Ταϊβάν.
- Οικονομικός ασφυκτικός κλοιός: Αυστηρότερος αποκλεισμός των εξαγωγών πετρελαίου. Όμως οι κυρώσεις αργούν να αποδώσουν. Ο Τραμπ προέβλεπε κατάρρευση του Ιράν από το 2018, αλλά 8 χρόνια μετά το καθεστώς αντέχει. Η στρατηγική αυτή απαιτεί πολυδάπανη, διαρκή στρατιωτική παρουσία και εγκυμονεί τον κίνδυνο συνεχών τριβών.
- Διακήρυξη νίκης και αποχώρηση: Ο Τραμπ θέλει να αποφύγει μια οικονομική καταστροφή που θα τον συνέδεε με την εποχή της Μεγάλης Ύφεσης και τον Χέρμπερτ Χούβερ. Ωστόσο, μια βιαστική αποχώρηση, με το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν να παραμένει άθικτο κάτω από τα συντρίμμια και τα Στενά του Ορμούζ υπό ιρανικό έλεγχο, θα σήμαινε πλήρη αποτυχία των αρχικών πολεμικών του στόχων.
Αυτό το αδιέξοδο απειλεί πλέον να σφραγίσει την πολιτική του υστεροφημία. Και καθιστά σαφές ότι η προεδρική ισχύς έχει πολύ περισσότερα όρια από όσα ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ πίστευε πως είχε όταν διακήρυττε ότι η εμβέλειά του ήταν απεριόριστη.
