Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Η νύχτα της περασμένης Πέμπτης στο Κίεβο δεν έμοιαζε με καμία άλλη στα τέσσερα χρόνια του πολέμου. Ο δήμαρχος Βιτάλι Κλίτσκο την περιέγραψε ως τη «πιο μαζική επίθεση» που έχει δεχθεί η ουκρανική πρωτεύουσα, με τη Ρωσία να εξαπολύει έναν πρωτοφανή όγκο πυρών: 74 πυραύλους και 496 drones, σε 30 διαφορετικές περιοχές επί 11 ώρες. Τουλάχιστον 30 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους, ενώ δεκάδες τραυματίστηκαν σε κατοικημένες περιοχές.
Η επίθεση ήταν αναμενόμενη. Ο Ζελένσκι είχε προειδοποιήσει τους κατοίκους λίγες ώρες πριν για τις προθέσεις της Ρωσίας. Η Μόσχα ανακοίνωσε ότι οι δυνάμεις της έπληξαν εγκαταστάσεις που χαρακτήρισε «στρατιωτικές», ως αντίποινα για επιθέσεις εναντίον ρωσικών πολιτικών υποδομών. Οι εγκαταστάσεις σε καμία περίπτωση δεν ήταν στρατιωτικές.
Οι κάτοικοι του Κιέβου είναι αγανακτισμένοι, κουρασμένοι και οργισμένοι κατά του Πούτιν. Πρόκειται για ένα θέαμα που μόνο ως τρομοκρατική επίθεση θα μπορούσε να χαρακτηριστεί, σχολίασαν δημόσια οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες που βρίσκονται επί τόπου. «Οι επιθέσεις αυτές συσπειρώνουν περισσότερο τον ουκρανικό λαό» δήλωσε στο Βήμα κάτοικος του Κιέβου, ο οποίος είδε από κοντά τα συντρίμμια πολυώροφης πολυκατοικίας που βομβαρδίστηκε.
Οι πολεμικές επιτυχίες της Ουκρανίας
Αυτήν την περίοδο υπάρχει η αίσθηση ότι το ρεύμα αλλάζει υπέρ της Ουκρανίας. Το Κίεβο τους τελευταίους μήνες έχει περάσει στην επίθεση, πλήττοντας στόχους από τη Μόσχα μέχρι τη Μαύρη Θάλασσα. Ο ρωσικός στρατός δεν καταφέρνει να προελαύνει στο πεδίο μάχης. Στην τελευταία Σύνοδο των G7 οι ηγέτες δήλωσαν την αμέριστη στήριξή τους προς τον Ζελένσκι.
Πράγματι, η Ουκρανία έχει σημειώσει σημαντικές επιτυχίες. Με τη χρήση νέων, εγχώριας παραγωγής drones μεγάλου βεληνεκούς, όπως τα FP-1 και FP-2, το Κίεβο πλήττει πλέον στρατηγικούς στόχους έως και 1.600 χιλιόμετρα από την πρώτη γραμμή, φτάνοντας μέχρι τη Σιβηρία.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ενεργειακές υποδομές. Ουκρανικά πλήγματα έχουν θέσει εκτός λειτουργίας το μεγαλύτερο διυλιστήριο της Μόσχας μέχρι το 2027, ενώ υπολογίζεται ότι η ρωσική ικανότητα διύλισης έχει μειωθεί κατά το ένα τέταρτο. Η κατάσταση αυτή οδήγησε τον Πούτιν σε μια σπάνια παραδοχή ελλείψεων στα καύσιμα, με το Κρεμλίνο να επιβάλλει περιορισμούς στην κατανάλωση σε περισσότερες από τις μισές περιοχές της χώρας.
Επιπλέον, η Ουκρανία έχει στρατηγικά στοχεύσει το «ιερό σύμβολο του Πούτιν», την Κριμαία. Πλήττοντας σταθερά τη γέφυρα του Κερτς, που ενώνει την Κριμαία με τη Νότια Ρωσία, το Κίεβο έχει περιορίσει σημαντικά τη στρατιωτική εφοδιαστική αλυσίδα. Οι κάτοικοι της χερσονήσου βιώνουν καθημερινά μπλακάουτ και διακοπές στην υδροδότηση, γεγονός που υπονομεύει την εικόνα ασφάλειας που είχε υποσχεθεί η Μόσχα το 2014.
Στήριξη της Δύσης στο Κίεβο
Σε διπλωματικό επίπεδο το ηθικό της Ουκρανίας είναι αναπτερωμένο ύστερα από την κοινή διακήρυξη στήριξης στη Σύνοδο των G7 στο Εβιάν, την οποία συνυπέγραψε και ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Η εύθραυστη εκεχειρία στο Ιράν φαίνεται επίσης να λειτουργεί υπέρ του Κιέβου, αφενός επειδή επαναφέρει τον πόλεμο στο προσκήνιο και αφετέρου επειδή η σταδιακή χαλάρωση της παγκόσμιας ενεργειακής κρίσης καθιστά δυνατή την επιβολή αυστηρότερων κυρώσεων στο ρωσικό πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Ενόψει της επικείμενης Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, το Κίεβο πιέζει εντατικά για την προμήθεια περισσότερων συστημάτων αεράμυνας patriot, τα οποία κρίνονται απαραίτητα για την αναχαίτιση των βαλλιστικών πυραύλων. Κρίνοντας από τις τοποθετήσεις των κρατών-μελών στη σχετική Κοινοβουλευτική Σύνοδο του ΝΑΤΟ, που διεξήχθη στην αρχή της εβδομάδας στην Κωνσταντινούπολη, τα μηνύματα είναι ιδιαίτερα ενθαρρυντικά.
Η Ρωσία σε δεινή θέση
Την ίδια ώρα, η κατάσταση στο εσωτερικό της Ρωσίας γίνεται όλο και πιο περίπλοκη. Αυτός ο πόλεμος έχει τεράστιο κόστος, χωρίς τα αναμενόμενα για τον Πούτιν αποτελέσματα. Σύμφωνα με διεθνείς εκτιμήσεις, έχουν χαθεί περίπου 400.000 Ρώσοι στρατιώτες, με τις ρωσικές απώλειες να είναι πολλαπλάσιες των ουκρανικών. Το Κρεμλίνο πλέον δυσκολεύεται να στρατολογήσει νέους άντρες, ενώ μεγάλη είναι η έλλειψη και σε εργατικά χέρια.
Παράλληλα, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Πληροφοριών της Γερμανίας, οι ρωσικές στρατιωτικές δαπάνες αντιστοιχούν ήδη στο μισό του συνολικού κρατικού προϋπολογισμού της Ρωσίας — ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από αυτό που έχει παραδεχθεί δημόσια το Κρεμλίνο. Ο πληθωρισμός καλπάζει, υπάρχει έλλειψη ρευστότητας για επενδύσεις εκτός τους στρατιωτικού τομέα και εξωτερικοί αναλυτές εκτιμούν ότι η χώρα κινδυνεύει άμεσα με ένα βίαιο οικονομικό σοκ.
Οι Ρώσοι, πλέον, λόγω των χτυπημάτων στο εσωτερικό, των ελλείψεων στα καύσιμα και της απουσίας μία ορατής νίκης στον ορίζοντα, έχουν αρχίσει να απογοητεύονται.
Οι επιλογές του Πούτιν
Υπό αυτές τις συνθήκες, θα μπορούσε ο Πούτιν να συναινέσει σε μία εκεχειρία; Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε ρεαλιστική επιλογή προκειμένου να απεγκλωβιστεί από έναν πόλεμο φθοράς που δεν φαίνεται να οδηγεί πουθενά. Ωστόσο, πολλοί πολιτικοί αναλυτές, όπως ο Τζον Μερσχάιμερ, προειδοποιούν ότι όσο στριμώχνεται ο Ρώσος Πρόεδρος, τόσο θα επιδιώκει την κλιμάκωση, είτε διευρύνοντας το πεδίο μάχης στην Ευρώπη, με εναέριες επιθέσεις, κυβερνοεπιθέσεις και σαμποτάζ, είτε ακόμα και κάνοντας περιορισμένη χρήση πυρηνικών όπλων.
Στην ίδια λογική, ο Πήτερ Φράνκοπαν, σε πρόσφατο άρθρο του στο Foreign Policy, προειδοποιεί ότι ο κίνδυνος μιας ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης είναι ορατός. Μεταξύ άλλων, ο καθηγητής του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης αναλύει πώς η επίσημη αναθεώρηση του πυρηνικού δόγματος από την πλευρά της Μόσχας αποσκοπούσε σαφώς στην αποστολή μιας ισχυρής προειδοποίησης προς τη Δύση. Υπενθυμίζεται ότι το νέο ρωσικό δόγμα χαμηλώνει σημαντικά το κατώφλι για τη χρήση τέτοιων όπλων, ορίζοντας ότι ακόμη και μια επίθεση από μη πυρηνικό κράτος (όπως η Ουκρανία) μπορεί να πυροδοτήσει πυρηνικά αντίποινα, εφόσον αυτό υποστηρίζεται από μια πυρηνική δύναμη (όπως οι ΗΠΑ ή το ΝΑΤΟ).
«Καθώς το ρεύμα γυρίζει εναντίον του Πούτιν, προσέξτε τον άνθρωπο που πνίγεται» είναι ο τίτλος του εν λόγω άρθρου. Αυτό το καλοκαίρι φαίνεται ότι θα είναι κρίσιμο για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
