Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Τριάντα χρόνια συμπληρώνονται από την έναρξη, του πιο ταραχώδους, ίσως, συνεδρίου στην ιστορία του ΠαΣοΚ, στις 27 Ιουνίου 1996.
Το ΠαΣοΚ διένυε την κρισιμότερη ως τότε περίοδό του. Ο Ανδρέας Παπανδρέου έχει φύγει από τη ζωή στις 23 Ιουνίου 1996. Έξι μήνες νωρίτερα, στις 15 Ιανουαρίου, λόγω των σοβαρών προβλημάτων υγείας είχε παραιτηθεί από την πρωθυπουργία.
Η μάχη για την πρωθυπουργία
Στις 18 Ιανουαρίου συγκαλείται η Κοινοβουλευτική Ομάδα του κυβερνώντος κόμματος, του ΠΑΣΟΚ, για να εκλέξει νέο πρωθυπουργό. Οι υποψήφιοι είναι τρεις: Κώστας Σημίτης, Άκης Τσοχατζόπουλος, Γεράσιμος Αρσένης.
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 14.1.1996, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» Ι «ΤΑ ΝΕΑ»
Newsletter
Κάθε Κυριακή γράφουμε Ιστορία για το inbox σου
Στην πρώτη ψηφοφορία οι Κώστας Σημίτης και Άκης Τσοχατζόπουλος ισοψηφούν με 53 ψήφους ενώ ο Γεράσιμος Αρσένης με 50 ψήφους, τίθεται εκτός μάχης.
Την ίδια ημέρα το απόγευμα, γίνεται δεύτερη ψηφοφορία και πρωθυπουργός εκλέγεται ο Κώστας Σημίτης με 86 ψήφους, έναντι 75 του Άκη Τσοχατζόπουλου. Πέντε μέλη της Κοινοβουλευτικής Ομάδας ψήφισαν λευκό.
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 21.1.1996, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» Ι «ΤΑ ΝΕΑ»
Το συνέδριο
Πίσω στον Ιούνιο του 1996, αμέσως μετά τον θάνατο του Ανδρέα Παπανδρέου, προκύπτει η επείγουσα ανάγκη διαδοχής του ιδρυτή του κινήματος.
Ο Κώστας Σημίτης έχει καταστήσει εξαρχής σαφές πως σε περίπτωση που δεν εκλεγεί πρόεδρος του κινήματος, θα παραιτηθεί από την πρωθυπουργία.
Γράφουν «ΤΑ ΝΕΑ» της 28ης Ιουνίου 1996:
«H επισημοποίηση της επιλογής του Πρωθυπουργού να παραιτηθεί από το αξίωμά του σε περίπτωση που δεν εκλεγεί και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, μπορεί να ικανοποίησε την πτέρυγα που τον υποστηρίζει, αλλά ταυτόχρονα πυροδότησε και αντιδράσεις που δεν προοιωνίζονται απόλυτα ομαλές εξελίξεις στο ΠΑΣΟΚ, ανεξαρτήτως του εκλογικού αποτελέσματος του Συνεδρίου.
»Γιατί για πρώτη ίσως φορά σε κομματικό συνέδριο – και μάλιστα κόμματος που ασκεί την εξουσία και καλείται να αντιμετωπίσει και το πρόβλημα της διαδοχής του Α. Παπανδρέου – επικράτησαν σε ορισμένα καθοριστικά σημεία της ομιλίας του κ. Σημίτη συνθήκες που απαντώνται περισσότερο στο χώρο που φιλοξενούσε το Συνέδριο (Ολυμπιακό Στάδιο), δηλαδή αποδοκιμασίες, σφυρίγματα κ.λπ.
»Ανεξάρτητα δε από την «κατανομή» των συνέδρων που τάχθηκαν υπέρ ή κατά , σημασία για τους πολιτικούς παρατηρητές είχαν ακριβώς αυτή η εικόνα του διπολισμού και τα οξυμμένα πνεύματα. Το πολιτικό ντέρμπι που ξεκίνησε χθες μία μόλις ημέρα μετά την κηδεία του ιδρυτή του κόμματος – συνεχίζεται σήμερα με την ομιλία – απάντηση του έτερου διεκδικητή της κομματικής εξουσίας κ. Α. Τσοχατζόπουλου, τον οποίο αρκετές φορές χθες «φωτογράφισε» ο κ . Σημίτης όταν αναφερόταν σε συνθήκες, διαδικασίες και νοοτροπίες του παρελθόντος στο ΠΑΣΟΚ.
»Κατά τα άλλα, στο Συνέδριο μίλησε ο γραμματέας του κόμματος κ. Σκανδαλίδης και αναφέρθηκε στους όρους με τους οποίους, κατά την άποψή του, εξασφαλίζεται η συνοχή και η συνέχεια του ΠΑΣΟΚ (συλλογικότητα κ.λπ.).
»Τις εργασίες του Συνεδρίου συντονίζει δεκαπενταμελές προεδρείο στο οποίο μετέχουν όλες οι τάσεις και η εκλογή του οποίου έγινε συναινετικά, πριν φυσικά ξεσπάσει η «θύελλα» με την ομιλία – προειδοποίηση του Πρωθυπουργού».
«ΤΑ ΝΕΑ», 28.6.1996, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» Ι «ΤΑ ΝΕΑ»
Η εκλογή
Τελικά, και παρά τις έντονες εις βάρος του αντιδράσεις από σημαντική μερίδα των συνέδρων, ο Κώστας Σημίτης θα εκλεγεί πρόεδρος του κινήματος με ποσοστό περίπου 53,77 %.
Χαρακτηριστική των συνθηκών είναι η αναφορά του «ΒΗΜΑΤΟΣ», που υπογράφει “Ο Αιρετικός” στο φύλλο της 7 Ιουλίου 1996:
«Για την πλειονότητα των πολιτικών – όπως μαρτυρούν οι δημοσκοπήσεις – η εκλογή του κ. Σημίτη στην προεδρία του ΠαΣοΚ όχι απλώς δεν αποτέλεσε έκπληξη αλλά εθεωρείτο και επιβεβλημένη.
»Τα περισσότερα, όμως των στελεχών του μηχανισμού του ΠαΣοΚ θεωρούσαν κάτι τέτοιο όχι απλώς αδιανόητο αλλά και “αφύσικο”. Κατά παράδοση, ο κ. Κώστας Σημίτης ήταν το ισχυρό μεν αλλά απολύτως μοναχικό στέλεχος στη μακρά διαδρομή του στο ΠαΣοΚ.
«ΤΟ ΒΗΜΑ», 7.7.1996, Ιστορικό Αρχείο «ΤΟ ΒΗΜΑ» Ι «ΤΑ ΝΕΑ»
»Επί είκοσι σχεδόν έτη δεν διέθετε ούτε “ομάδα” ούτε καν τον στοιχειώδη προσωπικό κομματικό μηχανισμό. Το ερώτημα για τα στελέχη της Χαριλάου Τρικούπη είναι επίμονο, βασανιστικό και αξεδιάλυτο ακόμα: πώς κατόρθωσε το πιο μοναχικό στέλεχος του ΠαΣοΚ να είναι σήμερα πρόεδρος, με τη μεγάλη πλειοψηφία των συνέδρων;
»Τι μεσολάβησε λοιπόν και το “μοναχικό στέλεχος” επιβλήθηκε ως επικεφαλής ενός μεγάλου ρεύματος πλειοψηφίας;».
Απολογισμός
«ΤΟ ΒΗΜΑ» επιχειρεί να δώσει την απάντηση.
«Το τελευταίο συνέδριο σχεδιάστηκε στα μέτρα του Α. Παπανδρέου, αλλά τελικώς διεξήχθη ερήμην του. Απόντος όμως του ιδρυτή του ΠαΣοΚ – ο οποίος θα επανεξελέγετο διά βοής – αυτό που ονομάζεται «κομματικός μηχανισμός» βρέθηκε αυτομάτως σε δύσκολη θέση, ακριβώς λόγω του μεγάλου αριθμού των συνέδρων.
»Οι “μηχανισμοί” ευνοούνται στα ολιγάριθμα μειώνονται πιθανότητες ελέγχου τους και τα κρίσιμα ζητήματα μένουν ανοικτά σε ψηφοφορίες. Σε αυτό το σημείο η επικράτηση του κ. Κ. Σημίτη ήταν μάλλον αναμενόμενη.
»Είχε σαφή λόγο, είχε συγκεκριμένη πρόταση και είχε και την πρόνοια να θέσει το σώμα είτε προ των ευθυνών του, όπως έλεγαν οι νικητές, είτε προ των διλημμάτων του, όπως έλεγαν οι ηττημένοι. Είτε “εκβίασε” το συνέδριο ο κ. Σημίτης είτε “μίλησε με ανοιχτά χαρτιά και ειλικρίνεια”, δεν μπορούσε παρά να επικρατήσει . Γιατί ; Διότι αιφνιδίως το γήπεδο στο οποίο επρόκειτο να παίξει ο Α . Παπανδρέου – έστω και «ωσεί παρών » — μετεβλήθη σε δικό του γήπεδο .
»Έβαλε το συνέδριο να «αγωνιά για την κυβέρνηση», ενώ ο αντίπαλός του προέταξε την “αγωνία για το κόμμα”. Κάτι από “Πεντελικό” θυμίζουν όλα αυτά. Με τη διαφορά ότι ο “άτακτος” μαθητής κ . Σημίτης απέδειξε ότι διδάχθηκε περισσότερα από όσα ο “επιμελής” κ. Τσοχατζόπουλος.
»Η πλήρης επικράτηση των “εκσυγχρονιστών” δεν φαίνεται τόσο καθαρά στην ψηφοφορία για τον νέο πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ όσο φαίνεται στην ψηφοφορία για την εκλογή νέας ΚΕ . Πολλοί διέβλεπαν ότι ο κ. Τσοχατζόπουλος έστω και αν έχανε τη μάχη για την προεδρία, θα κέρδιζε οπωσδήποτε τη μάχη για την ΚΕ . Διαψεύσθηκαν παταγωδώς. Και από αυτή την άποψη η ήττα του υπουργού Εσωτερικών για τον έλεγχο της ΚΕ είναι μεγαλύτερη. Ως μη αναμενόμενη».
