Κάντε TO BHMA προτιμώμενη πηγή Ανταπόκριση από Στρασβούργο: Αντρέας Χ. Παναγόπουλος
Με ευρεία πλειοψηφία, η Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε στο Στρασβούργο τα δύο νομοθετικά κείμενα που υλοποιούν τις δασμολογικές δεσμεύσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης έναντι των Ηνωμένων Πολιτειών, στο πλαίσιο της κοινής δήλωσης ΕΕ–ΗΠΑ, του Αυγούστου 2025. Η απόφαση σηματοδοτεί ακόμη ένα βήμα προς την εξομάλυνση των διατλαντικών εμπορικών σχέσεων, έπειτα από χρόνια εντάσεων γύρω από τους δασμούς σε βιομηχανικά και αγροδιατροφικά προϊόντα.
Παράλληλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πέτυχε την ενσωμάτωση σειράς δικλείδων ασφαλείας, επιδιώκοντας να διασφαλίσει ότι η εφαρμογή της συμφωνίας δε θα οδηγήσει σε στρεβλώσεις εις βάρος της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, της γεωργίας και των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Ισχυρή πλειοψηφία υπέρ των δύο κανονισμών
Η κύρια πρόταση κανονισμού, η οποία προβλέπει την κατάργηση των δασμών σε όλα τα αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα που εισάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, εγκρίθηκε με 440 ψήφους υπέρ, 151 κατά και 50 αποχές.
Το ίδιο νομοθέτημα παρέχει επίσης προνομιακή πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά για σειρά αμερικανικών, θαλασσινών και γεωργικών προϊόντων, αποτελώντας βασικό πυλώνα της εμπορικής συμφωνίας που διαμορφώθηκε μεταξύ Βρυξελλών και Ουάσιγκτον.
Η δεύτερη πρόταση κανονισμού, που αφορά στην παράταση της αναστολής δασμών στις εισαγωγές αστακού από τις Ηνωμένες Πολιτείες – συμπεριλαμβανομένων πλέον και των μεταποιημένων προϊόντων – εγκρίθηκε με 444 ψήφους υπέρ, 152 κατά και 54 αποχές.
Τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών καταδεικνύουν ότι, παρά τις επιφυλάξεις που εκφράστηκαν από ορισμένες πολιτικές ομάδες για τις επιπτώσεις σε ευαίσθητους τομείς της ευρωπαϊκής οικονομίας, διαμορφώθηκε μια ευρεία πλειοψηφία υπέρ της επικύρωσης της συμφωνίας.
Η ρήτρα λήξης έως το τέλος του 2029
Κομβικό στοιχείο των αλλαγών που πέτυχε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, είναι η εισαγωγή της λεγόμενης ρήτρας λήξης (sunset clause).
Σύμφωνα με τη διάταξη αυτή, ο βασικός κανονισμός που αφορά στις βιομηχανικές και αγροδιατροφικές εισαγωγές από τις ΗΠΑ, θα παύσει αυτομάτως να ισχύει στις 31 Δεκεμβρίου 2029, εκτός εάν υπάρξει νέα απόφαση για την παράτασή του.
Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υποχρεώνεται να ολοκληρώσει έως τις 30 Ιουνίου 2029 συνολική αξιολόγηση των επιπτώσεων της συμφωνίας στην ευρωπαϊκή οικονομία. Η έκθεση θα εξετάζει τις συνέπειες για τη μεταποίηση, τον πρωτογενή τομέα και τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, ενώ θα συνοδεύεται από σχετική νομοθετική πρόταση, σε περίπτωση που κριθεί αναγκαία η ανανέωση του καθεστώτος.
Η πρόβλεψη αυτή θεωρείται από αρκετούς ευρωβουλευτές ως κρίσιμο εργαλείο κοινοβουλευτικού ελέγχου, καθώς αποτρέπει τη μετατροπή των εμπορικών παραχωρήσεων σε καθεστώς αόριστης διάρκειας.
Αυστηρότερο πλαίσιο για χάλυβα και αλουμίνιο
Ιδιαίτερη βαρύτητα δόθηκε και στο ζήτημα των αμερικανικών δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, ένα θέμα που έχει προκαλέσει επανειλημμένες τριβές στις διατλαντικές σχέσεις.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενσωμάτωσε ενισχυμένη ρήτρα αναστολής, βάσει της οποίας, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα μπορεί να αναστείλει τις δασμολογικές προτιμήσεις που παρέχονται στις ΗΠΑ, εφόσον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026, η αμερικανική πλευρά εξακολουθεί να εφαρμόζει δασμούς άνω του 15% στα παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, που εξάγονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Επιπλέον, η Κομισιόν οφείλει να καταθέσει έκθεση προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο έως την 1η Δεκεμβρίου 2026, αποτιμώντας την κατάσταση και προτείνοντας τυχόν περαιτέρω μέτρα.
Η συγκεκριμένη πρόβλεψη αντανακλά την επιμονή πολλών κρατών-μελών, να υπάρξει σαφής μηχανισμός αντίδρασης σε περίπτωση που οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν τηρήσουν το πνεύμα αμοιβαιότητας που διέπει τη συμφωνία.
Προστασία για τη βιομηχανία και τη γεωργία της ΕΕ
Πέρα από τις ειδικές ρυθμίσεις για τα μέταλλα, οι ευρωβουλευτές ενέκριναν και έναν γενικό μηχανισμό διασφάλισης.
Ο μηχανισμός αυτός επιτρέπει την ενεργοποίηση προστατευτικών μέτρων, εφόσον διαπιστωθεί ότι η αύξηση των εισαγωγών αμερικανικών προϊόντων προκαλεί ή απειλεί να προκαλέσει σοβαρή ζημία στην ευρωπαϊκή βιομηχανία ή στον γεωργικό τομέα.
Η πρόβλεψη αυτή αντανακλά τις ανησυχίες που είχαν εκφράσει επαγγελματικοί φορείς και παραγωγικές οργανώσεις, σχετικά με την πιθανότητα έντονου ανταγωνισμού σε συγκεκριμένες αγορές.
«Μια συμφωνία είναι συμφωνία»
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου (INTA) και εισηγητής του φακέλου, Μπερντ Λάνγκε, χαιρέτισε το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας.
Σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Χ, έκανε λόγο για μια σημαντική κοινοβουλευτική επιτυχία, υπογραμμίζοντας ότι το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εξασφάλισε ουσιαστικές δικλείδες ασφαλείας, παρά την έντονη πίεση που ασκήθηκε κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων.
Ο ίδιος διαμήνυσε ότι το Σώμα θα παρακολουθεί στενά την εφαρμογή των νέων κανόνων, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι οι δεσμεύσεις θα τηρηθούν από όλες τις πλευρές.
Θετική ήταν και η αντίδραση της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση παραμένει συνεπής στις διεθνείς δεσμεύσεις της.
«Μια συμφωνία είναι συμφωνία», ανέφερε χαρακτηριστικά, σημειώνοντας ότι η Ένωση βρίσκεται πλέον ένα βήμα πριν από την πλήρη εφαρμογή της δέσμευσής της για κατάργηση των δασμών στα αμερικανικά. βιομηχανικά προϊόντα, με στόχο τη διαμόρφωση μιας πιο σταθερής και προβλέψιμης διατλαντικής εμπορικής σχέσης.
Από το Turnberry στη νομοθετική ολοκλήρωση
Η σημερινή ψηφοφορία αποτελεί την τελική κοινοβουλευτική φάση μιας διαδικασίας που ξεκίνησε το καλοκαίρι του 2025.
Στις 27 Ιουλίου 2025, στο Turnberry της Σκωτίας, ο πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχαν συμφωνήσει σε ένα πλαίσιο αποκλιμάκωσης των εμπορικών εντάσεων που είχαν συσσωρευθεί τα προηγούμενα χρόνια.
Έναν μήνα αργότερα, στις 28 Αυγούστου 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μετέτρεψε τις πολιτικές δεσμεύσεις σε συγκεκριμένες νομοθετικές προτάσεις, οι οποίες ακολούθησαν την προβλεπόμενη διαδικασία εξέτασης από το Συμβούλιο και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
Τα επόμενα βήματα
Μετά τη σημερινή έγκριση από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, απομένει η επίσημη υιοθέτηση των δύο κανονισμών από το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αμέσως μετά τη δημοσίευσή τους στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι νέες διατάξεις θα τεθούν σε ισχύ.
Για τις Βρυξέλλες, η εξέλιξη αυτή αποτελεί ένδειξη ότι η ΕΕ επιδιώκει να συνδυάσει το άνοιγμα των αγορών με την προστασία των στρατηγικών της συμφερόντων. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, συνιστά ένα σημαντικό βήμα προς την αποκατάσταση της εμπορικής κανονικότητας με τον μεγαλύτερο οικονομικό εταίρο τους.
Σε μια περίοδο, κατά την οποία οι διεθνείς εμπορικές σχέσεις δοκιμάζονται από γεωπολιτικές αναταράξεις και αυξανόμενες τάσεις προστατευτισμού, η συμφωνία ΕΕ–ΗΠΑ αποκτά ιδιαίτερη σημασία, όχι μόνο ως οικονομική διευθέτηση, αλλά και ως πολιτικό μήνυμα υπέρ της διατλαντικής συνεργασίας.
